Samenvatting Wijsbegeerte Husserl (herziene uitgave 2012) - L Filosofische grondslagen van de geesteswetenschappen

Edmund Husserl
L-Filosofi sche grondslagen van de geesteswetenschappen
Notie van dood wordt geduid als een oproep vanuit Nietzsche om de gedachte
van Übermensch die zelf zijn waarden schept, vorm te geven. Ook is het een
analyse van de tijd. Hij zegt dat het geloof ongeloofbaar is geworden door allerlei
ontwikkelingen. Het fundament van de slavenmoraal werd geërodeerd (oproep +
vaststelling!).

Er heerst een tegenstelling tussen realisten en idealisten op hoger niveau:

 Realisten: kunnen werkelijkheid kennen zoals hij is
 Idealisten: werkelijkheid is voor ons ontoegankelijk

Filosofen moeten nu een aantal zaken integreren in het denken die daardoor
verwaarloosd werden (zoals aandacht concrete alledaagse existentie, de notie
van eindigheid…).



Einde van de moderniteit
 Revolutie, grenzen geloof in wetenschap & onttroning subject
 Hedendaagse continentale wijsbegeerte
o Nihilisme (Nietzsche)
o Fenomenologie (Husserl)
o Existentiële fenomenologie (Heidegger)
o Existentialisme (Sartre)
o Deconstructie (Derrida)
 Hedendaagse analytische wijsbegeerte
o Wittgenstein I & II



Edmund Husserl (1859-1938) en de
fenomenologie
 Geboren in Tsjechië in een joodse familie  werd later geschorst van
universiteit door joodse achtergrond
 Studeerde wiskunde, fysica en astronomie aan universiteit  bracht hem
via omweg bij filosofie

1

,  Ging voor tweede doctoraat op zoek naar concept van getal
 Wordt in 20ste eeuw Heideggers assistent
 Zich zeer sterk bewust van het belang van de wetenschap
o Spectaculaire ontdekkingen in begin twintigste eeuw:
 Kwantummechanica (vervanging klassieke natuurkunde)
 Relativiteitstheorie van Einstein
Totale evolutie binnen wetenschappelijke denken
 Bekijkt wetenschap toch met zekere argwaan
o Niet omdat hij zou twijfelen aan haar resultaten
o Wel omdat hij afstand neemt van kritiekloze aanname dat de
wetenschap als enige de werkelijkheid doorgrondt  wat is de
werkelijkheid? Hoe doorgronden we die?
 Nauw verwant met:
o Kant: komt erop aan de mogelijkheidsvoorwaarden bloot te leggen
van het contact tussen mens en wereld  Husserl neemt
transcendentaal onderzoek over
 Filosofische project van Husserl dient zich aan als kritiek op
de wetenschap en als zoektocht naar een fundamenteler en
strenger wetenschappelijk uitgangspunt
o Descartes: zoekt onbetwijfelbaar uitgangspunt dat kan dienen om
nieuwe zekerheid te funderen  vinden we door alle ongefundeerde
evidenties tussen haakjes te zetten
Staat met één voet nog in de traditie van de moderne wijsbegeerte,
vooral in ambitie om objectieve waarheid te funderen, maar anderzijds is
zijn aanpak duidelijk nieuw: onderzoek vertrekt vanuit dagelijkse
leefwereld, en fundering van waarheid wordt van daaruit opgebouwd
 Belangrijkste werken:
o Logische Untersuchungen (2 dln, 1900-1901)
o Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologische
Philosophie (1913)
o Cartesianische Meditationen (lezing 1929, postuum gepubl. 1948)
o Die Krisis der Europäischen Wissenschaften und die transzendentale
Phänomenologie (postuum gepubl. 1954)
 Diepere, oorspronkelijke dimensie van het subject i.p.v. denken vs. zijn
o Gaat voorafgaand aan onderscheid realisme en idealisme te werk



2