Samenvatting Farmacologie: Geneesmiddelen ivm cholinerge transmissie (bijzondere farmacologie)

BIJZONDERE FARMACOLOGIE
GENEESMIDDELEN IVM CHOLINERGE TRANSMISSIE

I. Inleiding
1. Rol van acetylcholine in het perifere zenuwstelsel
 Willekeurige zenuwen naar skeletspieren: via nicotinereceptoren
 Postganglionaire parasympatische vezels: via muscarinereceptoren
 Preganglionaire parasympatische en sympatische vezels: via nicotinereceptoren

 Opmerkingen
o 3 functionele types muscarinereceptoren in PZS: M1, M2 en M3 (M4 en M5 in CZS)
o Nicotinereceptoren op skeletspiercellen verschillen van deze in ganglia van OS en PS
o Aantal zenuwvezels lopen anatomisch mee met OS zenuwstelsel, maar zijn PS vezels naar
zweetklieren
o OS preganglionaire vezels stimuleren bijniermerg via nicotinereceptoren

2. Voornaamste effecten van stimulatie van het parasympatische
systeem
Orgaan Effect
Sino-atriale knoop Hartritme daalt
Hart Atrio-ventriculaire knoop Geleiding daalt
Atria Contractie daalt
Relaxatie (enkel in BV die cholinerg
Bloedvaten
geïnnerveerd zijn)
Gladde spieren Contractie
Bronchi
Klieren Secretie
Gladde spieren Contractie
GI tractus
Klieren Secretie
M. detrusor Contractie
Blaas
Sphincter Relaxatie
Speekselkliere Secretie
n
Traanklieren Secretie
M. constrictor pupillae Contractie  myosis  oogdruk daalt
Oog
M. ciliaris Contractie  lens boller, accommodatie



II. Muscarine-agonisten (parasympathicomimetica)
1. Indicaties
 Glaucoom  pilocarpine oogdruppels
 Blaasatonie  bethanechol
 Droge mond  pilocarpine magistraal
o Na radiotherapie


1

, o Syndroom van Sjögren

2. Werkingsmechanisme
 Selectieve stimulatie van muscarinereceptoren

3. Effecten
Orgaan Effect
Hart Hartritme daalt
Bloedvaten - Vasodilatatie
- Via muscarinereceptoren op endotheel
 meer vrijstelling van NO
- Via muscarinereceptoren op noradrenerge zenuwuiteinden
 minder vrijstelling van noradrenaline
Gladde spieren buiten BV Contractie
Exocriene klieren Verhoogde secretie
Oog - Myosis
- Oogdruk daalt
- Accommodatie


III. Muscarine-antagonisten (parasympathicolytica,
anticholinergica)
1. Indicaties
 Gastro-enterologie: darmkrampen bij prikkelbare-darmsyndroom
 Urologie: overactieve blaas
 Neurologie: ziekte van Parkinson, nausea en braken bij reisziekte
 Pneumologie: chronisch obstructief longlijden, astma
 Oftalmologie: oftalmoscopie, sommige inflammatoire aandoeningen  atropine
 Cardiologie: bradycardie  atropine
 Anesthesie: premedicatie  atropine
 Intoxicaties: organofosfaten, paddestoelen (amanita muscaria, muscarine)  atropine

2. Werkingsmechanisme
 Competitief antagonisme van muscarinereceptoren
 Meestal niet-selectief

3. Effecten
Orgaan Effect
Hart Hartritme versnelt
MAAR soms voorbijgaande daling in hartritme in lage dosis
door centraal effect met toegenomen vagale activiteit
Bloeddruk Wijzigt niet! Weerstandsvaten niet cholinerg bezenuwd
Gladde spieren buiten BV Relaxatie
Exocriene klieren Gedaalde secretie
Oog - Mydriase
- Oogdruk neemt toe


2