HOOFDSTUK 11: URINAIRE SYSTEEM
11.1 HET URINAIRE SYSTEEM
Orgaansysteem dat een grote rol speelt in het behouden van zout, water en pH homeostase van het
bloed. De organen voeren de afscheiding uit of het verwijderen van metabolische afvalstoffen van het
lichaam
- De afvalstoffen zijn bijproducten van normale activiteiten van cellen en weefsels
Defecatie = proces van het verteringssysteem dat onverteerd voedsel en bacteriën in de vorm van
uitwerpselen elimineert
Excretie = uitgevoerd door de vorming en afvoer van urine uit het lichaam
Functies van het urinair systeem
Excretie van metabolische afvalstoffen
Metabolische afvalstoffen bestaan primair uit stikstofhoudend afval (zoals ureum, creatinine,
ammonium en urinezuur)
- Ureum: afvalstof van aminozuurmetabolisme = primaire stikstofhoudende eindproduct van
metabolisme in mensen
o Afbraak van aminozuren in de lever laat ammonium vrij met koolstofdioxide om
ureum te produceren: minder schadelijk
o Verhoogde ureumlevels kunnen voor uremie zorgen: veroorzaakt
hartritmestoornissen (cardiac arrhythmia), overgeven, ademhalingsproblemen en
mogelijks de dood
- Creatinine: afgescheiden door de nieren
o Afvalstof dat ontstaat door de afbraak van creatinefosfaat (hoogenergetisch
fosfaatreserve molecule in spieren)
, - Urinezuur: gevormd van de metabolische verwerking van nucleotiden (bv adenine en
thymine)
o Onoplosbaar. Indien teveel urinezuur aanwezig in het bloed, vormen zich kristallen
die neerslaan
- De kristallen verzamelen in de gewrichten, wat een pijnlijke
aandoening produceert: gout (jicht)
Behoud van water-zout balans
Hoofdfunctie van de nieren is om een gepaste water-zout balans van het bloed te behouden
- Zouten, zoals NaCl, hebben de mogelijkheid om het ritme en de richting van osmose te
beïnvloeden. Dus hoe meer zouten in het bloed, hoe groter het bloedvolume en hoe groter de
bloeddruk
- Door de regulering van de concentratie van bepaalde ionen in het bloed, bv Na en K,
reguleren de nieren de bloeddruk
- Nieren behouden ook het gepaste bloedlevel van andere ionen zoals bicarbonaat en calcium
Behoud zuur-base balans
Nieren reguleren de zuur-base balans van het bloed
- pH van het bloed moet exact 7.4 zijn voor een persoon om gezond te blijven
- Nieren monitoren en helpen pH van bloed te controleren, vooral door hydrogeenionen af te
scheiden en de bicarbonaationen te reabsorberen, nodig om de pH van het bloed om 7.4 te
houden
Urine heeft gewoonlijk een pH van 6 of lager, omdat ons dieet zuur voedsel bevat
Afscheiding van hormonen
Nieren helpen het endocriene systeem in hormoonafscheiding
- Nieren laten renine vrij = enzym dat leidt naar aldosteron afscheiding
o Aldosteron is geproduceerd door de adrenale klieren, die op de nieren liggen. Ze
zijn betrokken bij de regulering van het water-zout balans van het bloed
- Nieren laten ook erytropoëtine vrij: hormoon dat de productie van RBCs reguleert
Bijkomende functies van de nieren
Reabsorberen van gefilterde voedingsstoffen en meedoen in de synthese van vitamine D (vitamine D
promoot calciumionabsorptie van het verteringskanaal)
Organen van het urinair systeem
Bestaat uit de nieren, urineleiders, urineblaasjes en urinebuizen
Nieren
Een paar organen die aan elke kant van de vertebrale kolom liggen
- Liggen achter het peritoneum = het membraan dat de buikholte bekleedt waar bescherming is
van de lagere ribbenkast
- Door de vorm van de lever, is de rechternier lichtjes lager gelegen dan de linkernier
- Nieren zijn boonvormig en hebben een bruinrode kleur
- Ze zijn omgeven door een capsule van vezelig bindweefsel renale capsule
, - Massa’s vetweefsel zijn gebonden aan elke nier
- Holle kant van een nier heeft een depressie waar een nierslagader binnenkomt en een nier
vene en urineleider uit de nier gaan
o Nierslagader transporteert bloed om gefilterd te worden naar de nieren en de nier
vene draagt gefilterd bloed weg van de nieren
Urineleiders
Leiden urine van de nieren naar de blaas
- Ze zijn smalle, spierbuizen
Wand van de urineleider heeft 3 lagen
- Binnenste mucosa (slijmvlies)
- Gladde spierlaag
- Buitenste vezelige jas van bindweefsel
Peristaltische contracties zorgen ervoor dat urine in de blaas gaat, ook al ligt de persoon neer
Urineblaas
Slaagt urine op totdat het uit het lichaam gedreven is. De blaas heeft 3 openingen
- 2 voor de urineleiders en 1 voor de urinebuis
De blaaswand is uitzetbaar omdat het een middenlaag van circulaire weefsels gladde spieren en 2
lagen longitudinaal gladde spieren bevat
Het epitheel van het slijm wordt dunner. Plooien in het slijm (rugae) verdwijnen wanneer de blaas
groter wordt
- De rugae zijn gelijk aan die van de maag
11.1 HET URINAIRE SYSTEEM
Orgaansysteem dat een grote rol speelt in het behouden van zout, water en pH homeostase van het
bloed. De organen voeren de afscheiding uit of het verwijderen van metabolische afvalstoffen van het
lichaam
- De afvalstoffen zijn bijproducten van normale activiteiten van cellen en weefsels
Defecatie = proces van het verteringssysteem dat onverteerd voedsel en bacteriën in de vorm van
uitwerpselen elimineert
Excretie = uitgevoerd door de vorming en afvoer van urine uit het lichaam
Functies van het urinair systeem
Excretie van metabolische afvalstoffen
Metabolische afvalstoffen bestaan primair uit stikstofhoudend afval (zoals ureum, creatinine,
ammonium en urinezuur)
- Ureum: afvalstof van aminozuurmetabolisme = primaire stikstofhoudende eindproduct van
metabolisme in mensen
o Afbraak van aminozuren in de lever laat ammonium vrij met koolstofdioxide om
ureum te produceren: minder schadelijk
o Verhoogde ureumlevels kunnen voor uremie zorgen: veroorzaakt
hartritmestoornissen (cardiac arrhythmia), overgeven, ademhalingsproblemen en
mogelijks de dood
- Creatinine: afgescheiden door de nieren
o Afvalstof dat ontstaat door de afbraak van creatinefosfaat (hoogenergetisch
fosfaatreserve molecule in spieren)
, - Urinezuur: gevormd van de metabolische verwerking van nucleotiden (bv adenine en
thymine)
o Onoplosbaar. Indien teveel urinezuur aanwezig in het bloed, vormen zich kristallen
die neerslaan
- De kristallen verzamelen in de gewrichten, wat een pijnlijke
aandoening produceert: gout (jicht)
Behoud van water-zout balans
Hoofdfunctie van de nieren is om een gepaste water-zout balans van het bloed te behouden
- Zouten, zoals NaCl, hebben de mogelijkheid om het ritme en de richting van osmose te
beïnvloeden. Dus hoe meer zouten in het bloed, hoe groter het bloedvolume en hoe groter de
bloeddruk
- Door de regulering van de concentratie van bepaalde ionen in het bloed, bv Na en K,
reguleren de nieren de bloeddruk
- Nieren behouden ook het gepaste bloedlevel van andere ionen zoals bicarbonaat en calcium
Behoud zuur-base balans
Nieren reguleren de zuur-base balans van het bloed
- pH van het bloed moet exact 7.4 zijn voor een persoon om gezond te blijven
- Nieren monitoren en helpen pH van bloed te controleren, vooral door hydrogeenionen af te
scheiden en de bicarbonaationen te reabsorberen, nodig om de pH van het bloed om 7.4 te
houden
Urine heeft gewoonlijk een pH van 6 of lager, omdat ons dieet zuur voedsel bevat
Afscheiding van hormonen
Nieren helpen het endocriene systeem in hormoonafscheiding
- Nieren laten renine vrij = enzym dat leidt naar aldosteron afscheiding
o Aldosteron is geproduceerd door de adrenale klieren, die op de nieren liggen. Ze
zijn betrokken bij de regulering van het water-zout balans van het bloed
- Nieren laten ook erytropoëtine vrij: hormoon dat de productie van RBCs reguleert
Bijkomende functies van de nieren
Reabsorberen van gefilterde voedingsstoffen en meedoen in de synthese van vitamine D (vitamine D
promoot calciumionabsorptie van het verteringskanaal)
Organen van het urinair systeem
Bestaat uit de nieren, urineleiders, urineblaasjes en urinebuizen
Nieren
Een paar organen die aan elke kant van de vertebrale kolom liggen
- Liggen achter het peritoneum = het membraan dat de buikholte bekleedt waar bescherming is
van de lagere ribbenkast
- Door de vorm van de lever, is de rechternier lichtjes lager gelegen dan de linkernier
- Nieren zijn boonvormig en hebben een bruinrode kleur
- Ze zijn omgeven door een capsule van vezelig bindweefsel renale capsule
, - Massa’s vetweefsel zijn gebonden aan elke nier
- Holle kant van een nier heeft een depressie waar een nierslagader binnenkomt en een nier
vene en urineleider uit de nier gaan
o Nierslagader transporteert bloed om gefilterd te worden naar de nieren en de nier
vene draagt gefilterd bloed weg van de nieren
Urineleiders
Leiden urine van de nieren naar de blaas
- Ze zijn smalle, spierbuizen
Wand van de urineleider heeft 3 lagen
- Binnenste mucosa (slijmvlies)
- Gladde spierlaag
- Buitenste vezelige jas van bindweefsel
Peristaltische contracties zorgen ervoor dat urine in de blaas gaat, ook al ligt de persoon neer
Urineblaas
Slaagt urine op totdat het uit het lichaam gedreven is. De blaas heeft 3 openingen
- 2 voor de urineleiders en 1 voor de urinebuis
De blaaswand is uitzetbaar omdat het een middenlaag van circulaire weefsels gladde spieren en 2
lagen longitudinaal gladde spieren bevat
Het epitheel van het slijm wordt dunner. Plooien in het slijm (rugae) verdwijnen wanneer de blaas
groter wordt
- De rugae zijn gelijk aan die van de maag
