Samenvatting Biologie van de Plant
Morfologie
Vroege ontwikkeling van de plant
Raven hoofdstuk 22
Levenscyclus van een plant
Sporenplanten: verspreiden haploïde, eencellige, sporen die vrijkomen uit sporenkapsels (mossen en
varens.
Zaadplanten: later geëvolueerde (in het late Devoon) planten die zich verspreiden middels zaden.
Gymnospermen: naaktzadigen
Angiospermen: bedektzadigen
Focus in dit vak op de zaadplanten.
De zaden van bedektzadigen zijn bedekt door een vrucht, hiervoor zijn bloemen nodig
→ bloemplanten.
De zaden van naaktzadigen zijn niet bedekt door een vrucht, maar wel een kegel (e.g. den).
Monocotyl: planten die beschikken over één cotyl ( = zaadlob).
Dicotyl: planten die beschikken over twee cotylen.
Cotyl (zaadlob): embryonaal blad.
,In eerste instantie twee groeiplaatsen:
- Apicale scheutmeristeem
- Apicale wortelmeristeem
Meristeem: weefsel bestaand uit
ongedifferentieerde, of weinig
gedifferentieerde, delende cellen.
➔ Apicale meristeem zorgt voor
lengtegroei en ontstaan tijdens
de embryogenese
Wortel herkenbaar aan de wortelharen
waarmee die begint.
Een plant vormt drie typen organen:
- Wortel
- Stengel
- Blad
Tijdens de embryogenese wordt een plant al gevormd, waardoor hij alleen nog maar hoeft te groeien.
Dit in de richtingen van:
- Apicaal-basaal: in de lengterichting
- Radiaal: van buiten naar binnen
Hypocotyl: stengeldeel onder (hypo) de cotylen
Hypocotyl wortelas: de wortel en het hypocotyl samen; soms is het lastig om deze uit elkaar te halen
wanneer de wortelharen nog niet zichtbaar zijn.
Embryogenese
Na de eerste deling van de zygote ontstaat een vorm van
polariteit; een apicaal-basaal patroon. De zygote bestaat Apicale cel
hierdoor uit een apicale cel en een basale cel.
Zygote: bevruchte eicel
Polariteit: iets (e.g. een molecuul, cel of organisme) één
Basale cel
uiteinde heeft dat anders is dan het andere uiteinde.
De polariteit blijft behouden gedurende het resterende
leven van de plant.
Uit de basale cel ontstaat de suspensor Apicale cel
Suspensor: drager waarmee het embryo vast zit aan de
ouderlijke plant.
- Voorziet ‘eigenlijk’ embryo van nutriënten
- Voorziet ‘eigenlijk’ embryo van groeiregulatoren
Suspensor
Apicale cel: cel waaruit het ‘eigenlijke’ embryo ontstaat.
, Stadia van embryogenese
1. Zygote
2. 2-cel
3. Globulair (bolvormig)
stadium
4. Hartvormig stadium
Alleen hartvormig bij dicotyle
planten; hartvormig vanwege
twee cotylen.
5. Torpedovormig stadium
Voorafgaand het bolvormig
stadium heet het geheel een
pro-embryo, vanaf het
bolvormig stadium heet het
‘eigenlijk embryo’
Tijdens de ontwikkeling van het globulaire/bolvormige stadium wordt de
protoderm gevormd
Protoderm: toekomstige epidermis en is de buitenste laag van de plant
Bouw van volwassen zaad bedektzadigen
- Embryo met:
o Eén of twee cotylen
o Hypocotyl
o Apicaal scheutmeristeem
o Kiemwortel met apicaal wortelmeristeem
o Soms plumule ( = scheutdeel boven de
cotylen)
- Zaadhuid met hilum ( = navel: de
aanhechtingsplaats van de navelstreng)
- Endosperm: voedsel voor het recent ontkiemde
embryo (kan ontbreken in volwassen zaad)
o Niet alle zaden bevatten endosperm; zaden zonder endosperm slaan reservevoedsel
op in de cotylen (e.g. pinda)
- Navelstreng (finiculus) verbindt zaad met vruchtwand
Functie van zaden
- Verspreidingseenheid
- Vermeerderingseenheid
- Vernieuwingseenheid: seksuele voortplanting levert nieuw DNA op, dus vernieuwing
- Ruststadium
, Zaadkieming vindt alleen plaats bij gunstige externe omstandigheden
→ water, zuurstof en temperatuur (soms licht)
Dormancy: fysiologische staat die verhindert dat een zaad gaat kiemen, óók als de externe condities
goed zijn.
Dormancy is te doorbreken door:
- Uitspoeling van remstoffen
- Darmpassage
- Lage temperatuur
- Vuur
- Mechanische schade
Kieming
Epigeïsche kieming: strekking hypocotyl stengeldeel waardoor cotylen bovengronds komen
Hypogeïsche kieming: strekking epicotyl stengeldeel zodat cotylen ondergronds blijven.
Epi: boven
geïsch: van geo = grond
Hypo: onder/laag
Epigeïsche kieming: ui Hypogeïsche kieming: mais
Morfologie
Vroege ontwikkeling van de plant
Raven hoofdstuk 22
Levenscyclus van een plant
Sporenplanten: verspreiden haploïde, eencellige, sporen die vrijkomen uit sporenkapsels (mossen en
varens.
Zaadplanten: later geëvolueerde (in het late Devoon) planten die zich verspreiden middels zaden.
Gymnospermen: naaktzadigen
Angiospermen: bedektzadigen
Focus in dit vak op de zaadplanten.
De zaden van bedektzadigen zijn bedekt door een vrucht, hiervoor zijn bloemen nodig
→ bloemplanten.
De zaden van naaktzadigen zijn niet bedekt door een vrucht, maar wel een kegel (e.g. den).
Monocotyl: planten die beschikken over één cotyl ( = zaadlob).
Dicotyl: planten die beschikken over twee cotylen.
Cotyl (zaadlob): embryonaal blad.
,In eerste instantie twee groeiplaatsen:
- Apicale scheutmeristeem
- Apicale wortelmeristeem
Meristeem: weefsel bestaand uit
ongedifferentieerde, of weinig
gedifferentieerde, delende cellen.
➔ Apicale meristeem zorgt voor
lengtegroei en ontstaan tijdens
de embryogenese
Wortel herkenbaar aan de wortelharen
waarmee die begint.
Een plant vormt drie typen organen:
- Wortel
- Stengel
- Blad
Tijdens de embryogenese wordt een plant al gevormd, waardoor hij alleen nog maar hoeft te groeien.
Dit in de richtingen van:
- Apicaal-basaal: in de lengterichting
- Radiaal: van buiten naar binnen
Hypocotyl: stengeldeel onder (hypo) de cotylen
Hypocotyl wortelas: de wortel en het hypocotyl samen; soms is het lastig om deze uit elkaar te halen
wanneer de wortelharen nog niet zichtbaar zijn.
Embryogenese
Na de eerste deling van de zygote ontstaat een vorm van
polariteit; een apicaal-basaal patroon. De zygote bestaat Apicale cel
hierdoor uit een apicale cel en een basale cel.
Zygote: bevruchte eicel
Polariteit: iets (e.g. een molecuul, cel of organisme) één
Basale cel
uiteinde heeft dat anders is dan het andere uiteinde.
De polariteit blijft behouden gedurende het resterende
leven van de plant.
Uit de basale cel ontstaat de suspensor Apicale cel
Suspensor: drager waarmee het embryo vast zit aan de
ouderlijke plant.
- Voorziet ‘eigenlijk’ embryo van nutriënten
- Voorziet ‘eigenlijk’ embryo van groeiregulatoren
Suspensor
Apicale cel: cel waaruit het ‘eigenlijke’ embryo ontstaat.
, Stadia van embryogenese
1. Zygote
2. 2-cel
3. Globulair (bolvormig)
stadium
4. Hartvormig stadium
Alleen hartvormig bij dicotyle
planten; hartvormig vanwege
twee cotylen.
5. Torpedovormig stadium
Voorafgaand het bolvormig
stadium heet het geheel een
pro-embryo, vanaf het
bolvormig stadium heet het
‘eigenlijk embryo’
Tijdens de ontwikkeling van het globulaire/bolvormige stadium wordt de
protoderm gevormd
Protoderm: toekomstige epidermis en is de buitenste laag van de plant
Bouw van volwassen zaad bedektzadigen
- Embryo met:
o Eén of twee cotylen
o Hypocotyl
o Apicaal scheutmeristeem
o Kiemwortel met apicaal wortelmeristeem
o Soms plumule ( = scheutdeel boven de
cotylen)
- Zaadhuid met hilum ( = navel: de
aanhechtingsplaats van de navelstreng)
- Endosperm: voedsel voor het recent ontkiemde
embryo (kan ontbreken in volwassen zaad)
o Niet alle zaden bevatten endosperm; zaden zonder endosperm slaan reservevoedsel
op in de cotylen (e.g. pinda)
- Navelstreng (finiculus) verbindt zaad met vruchtwand
Functie van zaden
- Verspreidingseenheid
- Vermeerderingseenheid
- Vernieuwingseenheid: seksuele voortplanting levert nieuw DNA op, dus vernieuwing
- Ruststadium
, Zaadkieming vindt alleen plaats bij gunstige externe omstandigheden
→ water, zuurstof en temperatuur (soms licht)
Dormancy: fysiologische staat die verhindert dat een zaad gaat kiemen, óók als de externe condities
goed zijn.
Dormancy is te doorbreken door:
- Uitspoeling van remstoffen
- Darmpassage
- Lage temperatuur
- Vuur
- Mechanische schade
Kieming
Epigeïsche kieming: strekking hypocotyl stengeldeel waardoor cotylen bovengronds komen
Hypogeïsche kieming: strekking epicotyl stengeldeel zodat cotylen ondergronds blijven.
Epi: boven
geïsch: van geo = grond
Hypo: onder/laag
Epigeïsche kieming: ui Hypogeïsche kieming: mais
