Samenvatting hoofstuk 8 sociologie en pyshologie (boek: antropia)

Socio- pyschologie hoofdstuk 8
1Waarden en normen

- Waarden zijn algemene, abstracte richtlijnen die uitdrukken wat in een samenleving als
goed en waard om na te streven wordt beschouwd.
- Om waarden in een samenleving te kunnen realiseren, worden concrete gedragsregels
opgesteld. Die worden normen genoemd. Ze geven aan hoe we ons in een bepaalde
situatie moeten of niet mogen gedragen. Waarden en normen zijn altijd samen.
 We kunnen een onderscheid maken tussen formele en informele normen.

- Formele normen worden in een samenleving vastgelegd in schriftelijke wetten. Je ka er
straffen voor krijgen als je niet aan die wetten houdt.
- Informele normen zijn niet in wetten vastgelegd, maar de meeste mensen vinden dat ze
hoe dan ook nageleefd moeten worden. Hier wordt je niet voor gestraft maar zal je wel
ambetante blikken krijgen in de samenleving.

 Voorbeelden:


Waarde Norm
Rechtvaardigheid (eerlijkheid) Medicijnen moeten tegen een betaalbare prijs
verkregen kunnen worden


Solidariteit Een bijdrage geven aan een inzamelactie




 Hier zijn voorbeelden met een situatie:

Waarde Situatie Normen
Respect Je bent een leerling in Je laat medeleerlingen en leerkrachten uitspreken.
de klas. Je steekt je vinger in de lucht als je wilt antwoorden.



Veiligheid Je bent een fietser in Je stopt voor een rood licht.
het verkeer. Je zorgt dat je lichten branden.



Zorgzaamheid Je bent een Je zorgt dat de patiënten de juiste medicatie krijgen. Je
verpleegkundige in luistert naar de zorgen van de patiënten.
een ziekenhuis.

, 2 Instituties


- Instituties: Dat zijn maatschappelijke systemen die niet alleen waarden realiseren, maar
ze ook doorgeven van de ene generatie op de volgende
- Bij instituties denk je aan grote maatschappelijke organisaties, zoals de school, de media
of het gerecht. Maar ook een kleine groep, zoals het gezin, kan fungeren als institutie.

Een institutie heeft de volgende kenmerken:
1. Een institutie bepaalt de doelen van die institutie en de manier waarop ze
gerealiseerd kunnen worden.
2. Een institutie bepaalt wie wat doet en hoe de onderlinge verhoudingen tussen
de leden van de institutie zijn.
3. Doordat mensen de doelen op een voorgeschreven manier samen realiseren,
ontstaan er netwerken tussen mensen die de kern van een groep uitmaken.
4. Wie afwijkt van de regels wordt bestraft.
5. Een institutie schept verwachtingen ten aanzien van de mensen met wie men
samen doelen probeert te realiseren.


- Instituties zijn heel waardevol in een samenleving. Enerzijds zorgen ze voor
stabiliteit in de maatschappij. Anderzijds hebben ze een bevrijdende invloed op
ons, omdat we in veel situaties niet zelf moeten zoeken naar het gepaste gedrag
- Instituties kunnen ook een beperking inhouden. Ze leiden ons gedrag immers in
vaste banen.



3 Socialisatie

- Iedereen die deel uitmaakt van een bepaalde maatschappij moet de waarden,
normen, kennis, gewoonten en vaardigheden aanleren die nodig zijn om te kunnen
functioneren in die maatschappij. Dat langdurige proces heet socialisatie en speelt
zich af binnen een aantal belangrijke instituties.

Sociologen maken een onderscheid tussen enculturatie en acculturatie.

 Socialisatie: langdurig proces waarbij een individu de eigen cultuur
aangeleerd krijgt om zo te kunnen functioneren in zijn gemeenschap
 Enculturatie is de socialisatie van mensen binnen de maatschappij waarin ze geboren
zijn.
 Bij acculturatie is sprake van cultuuroverdracht op mensen die al in een andere
cultuur zijn gevormd. Het kan bijvoorbeeld gaan om migranten of mensen die
langdurig in een andere cultuur verblijven.