Thema 6: Diversiteiten
H OOFDSTUK 1, 2 & 3
Inhoud
Hoofdstuk 1: ‘Verklaren’ van de mensheid.............................................................................................2
IN KAART BRENGEN............................................................................................................................2
VERSCHILLEN METEN..........................................................................................................................2
DEGENERATIE OF EVOLUTIE?.............................................................................................................2
Hoofdstuk 2: ‘verbeteren’ van de mens.................................................................................................3
SOCIAAL DARWINISME.......................................................................................................................3
Hoofdstuk 3: ‘Zuiveren’ van de mensheid..............................................................................................3
DE HISTORISCHE CONTEXT VAN DE SHOAH........................................................................................3
DE JODENVERVOLGING IN EUROPA....................................................................................................4
REGISTREREN EN CONCENTREREN VAN DE JODEN............................................................................4
UITROEIING VAN DE JODEN & DE ENDLÖSUNG..................................................................................4
DE BEVRIJDING...................................................................................................................................5
, Hoofdstuk 1: ‘Verklaren’ van de mensheid
Z OEKENDE WETENSCHAPPERS ( CA . 1750 – CA . 1880)
IN KAART BRENGEN
Racisme = het geloof dat de mensen onderverdeeld zijn in verschillende
afzonderlijke rassen, elk met typische, vastgelegde kenmerken die je meekrijgt
met de geboorte.
→ Ontstond door kolonisatie en imperialisme en werd daarna gedragen door
wetenschappers.
- Ging gepaard met macht en leidde tot etnische zuiveringen en genocides.
de casus van Saartjie Baartman → Hottentot-Venus
hottentot = Khoi = volk in Zuid-Afrika = Begrip door
Nederlanders gebruikt, als scheldwoord geïnterpreteerd
door Zuid-Afrikanen
venus = verwijzing naar vrouwelijkheid
→ Westerse houding tegenover andere huidskleuren
bestond uit nieuwsschierigheid, interesse, afkeer, …
→ Cuvier heeft S.B. onderzocht
kermissen → freakshows → menselijke dierentuinen → antropologische musea
abolitionisten = mensen die tegen slavernij zijn
VERSCHILLEN METEN
18de-eeuwse wetenschappers probeerden al die verschillende mensen in
categorieën in te delen.
- Linnaeus: fysieke antropoloog = mensen in rassen opdelen op basis van
uiterlijke kenmerken.
- Werkte als eerste een schematische indeling uit van alle levende wezens.
- De mens stond aan de top van het dierenrijk.
- 4 categorieën: witte Europeanen, rode Amerikanen, zwarte Afrikanen,
donkere Aziaten
- Bestaande stereotypen komen hierdoor in een wetenschappelijk raamwerk
terecht.
- Begin hiërarchisch denken
- Blumenbach: positivistische antropoloog = mensen in rassen opdelen op
basis van metingen.
- Schedelmetingen
- 5 categorieën: De Kaukasische mens, de Mongool, de Ethiopiër, de
Amerikaan, de Malay-type
- Cuvier: positivistische antropoloog
- 3 categorieën met onderaan barbaarse zwarte ras.
- Eeuwig en onveranderlijk
- Von Humboldt
- Concept ‘rassen’ is onbruikbaar
- Er is slechts 1 mensenras
DEGENERATIE OF EVOLUTIE?
→ Monogenisten: gingen ervan uit dat alle mensen een gemeenschappelijke
oorsprong hadden.
- Uiterlijke verschillen waren het gevolg van aanpassingen aan
uiteenlopende leefmilieus
- Oorspronkelijke huidskleur was wit, andere huidskleuren waren
degeneraties
→ Polygenisten: gingen ervan uit dat God meerdere mensensoorten had
geschapen.
H OOFDSTUK 1, 2 & 3
Inhoud
Hoofdstuk 1: ‘Verklaren’ van de mensheid.............................................................................................2
IN KAART BRENGEN............................................................................................................................2
VERSCHILLEN METEN..........................................................................................................................2
DEGENERATIE OF EVOLUTIE?.............................................................................................................2
Hoofdstuk 2: ‘verbeteren’ van de mens.................................................................................................3
SOCIAAL DARWINISME.......................................................................................................................3
Hoofdstuk 3: ‘Zuiveren’ van de mensheid..............................................................................................3
DE HISTORISCHE CONTEXT VAN DE SHOAH........................................................................................3
DE JODENVERVOLGING IN EUROPA....................................................................................................4
REGISTREREN EN CONCENTREREN VAN DE JODEN............................................................................4
UITROEIING VAN DE JODEN & DE ENDLÖSUNG..................................................................................4
DE BEVRIJDING...................................................................................................................................5
, Hoofdstuk 1: ‘Verklaren’ van de mensheid
Z OEKENDE WETENSCHAPPERS ( CA . 1750 – CA . 1880)
IN KAART BRENGEN
Racisme = het geloof dat de mensen onderverdeeld zijn in verschillende
afzonderlijke rassen, elk met typische, vastgelegde kenmerken die je meekrijgt
met de geboorte.
→ Ontstond door kolonisatie en imperialisme en werd daarna gedragen door
wetenschappers.
- Ging gepaard met macht en leidde tot etnische zuiveringen en genocides.
de casus van Saartjie Baartman → Hottentot-Venus
hottentot = Khoi = volk in Zuid-Afrika = Begrip door
Nederlanders gebruikt, als scheldwoord geïnterpreteerd
door Zuid-Afrikanen
venus = verwijzing naar vrouwelijkheid
→ Westerse houding tegenover andere huidskleuren
bestond uit nieuwsschierigheid, interesse, afkeer, …
→ Cuvier heeft S.B. onderzocht
kermissen → freakshows → menselijke dierentuinen → antropologische musea
abolitionisten = mensen die tegen slavernij zijn
VERSCHILLEN METEN
18de-eeuwse wetenschappers probeerden al die verschillende mensen in
categorieën in te delen.
- Linnaeus: fysieke antropoloog = mensen in rassen opdelen op basis van
uiterlijke kenmerken.
- Werkte als eerste een schematische indeling uit van alle levende wezens.
- De mens stond aan de top van het dierenrijk.
- 4 categorieën: witte Europeanen, rode Amerikanen, zwarte Afrikanen,
donkere Aziaten
- Bestaande stereotypen komen hierdoor in een wetenschappelijk raamwerk
terecht.
- Begin hiërarchisch denken
- Blumenbach: positivistische antropoloog = mensen in rassen opdelen op
basis van metingen.
- Schedelmetingen
- 5 categorieën: De Kaukasische mens, de Mongool, de Ethiopiër, de
Amerikaan, de Malay-type
- Cuvier: positivistische antropoloog
- 3 categorieën met onderaan barbaarse zwarte ras.
- Eeuwig en onveranderlijk
- Von Humboldt
- Concept ‘rassen’ is onbruikbaar
- Er is slechts 1 mensenras
DEGENERATIE OF EVOLUTIE?
→ Monogenisten: gingen ervan uit dat alle mensen een gemeenschappelijke
oorsprong hadden.
- Uiterlijke verschillen waren het gevolg van aanpassingen aan
uiteenlopende leefmilieus
- Oorspronkelijke huidskleur was wit, andere huidskleuren waren
degeneraties
→ Polygenisten: gingen ervan uit dat God meerdere mensensoorten had
geschapen.
