Geschiedenis van interculturele contacten
Interculturele uitwisselingen in het vroege en middeleeuws Azië
(Oosten)
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---
Inhoud
1. Het Vroege Oost-Azië .......................................................................................................................... 4
1.1. Wat is intercultureel in het vroege Azië? ............................................................................... 4
1.2. Staatsvorming en kolonisering (ca 1500-200 n.t.) ................................................................. 4
1.2.1. Shang-dynastie (ca. 1550- ca. 1100 v.t.) .......................................................................... 4
1.2.2. Zhou-dynastie (ca. 1100 v.t. - 256 v.t.) ............................................................................. 5
1.3. De periode van de strijdende Staten (5de eeuw – 221 v.t.) .................................................... 5
1.3.1. Qin-dynastie (221-206 v.t.) .............................................................................................. 6
1.4. Debat: Economie en diplomatie ca. 100 v.t............................................................................ 9
1.5. Oorlog, diplomatie en handel (ca. 200 v.t. – 200 n.t.) ......................................................... 10
1.5.1. Han-Dynastie (206 v.t. – 220 n.t.) .................................................................................. 10
2. Het vroege Afro-Eurazië................................................................................................................ 13
2.1. Commercialisering in een multipolaire wereld........................................................................ 13
2.1.1. Wat gebeurd er na de val van de keizerrijken?.................................................................... 13
2.1.2. Meerstaten systemen en commercialisering....................................................................... 15
2.2. De verspreiding van de grote religies: Boeddhisme ................................................................. 16
2.2.1. Boeddhisme (5de - 3de E v.t.) .............................................................................................. 16
2.2.2. Boeddhisme (4de - 5de E) ................................................................................................... 18
2.3. Debat: Kan het boeddhisme gedijen in Sinitische en Oost- Aziatische culturen? ................... 18
2.4. Het model van de Tang-Dynastie .............................................................................................. 19
2.4.1. De administratieve organisatie van de Sui-en Tangrijken .................................................... 20
2.4.2. Wat is er veranderd sinds de eerste contacten langs de zogenoemde zijderoute? ............ 21
2.4.3. Analyse: Waarom komen Perzische, Arabische, Joodse, Maleisische en andere handelaars
naar Tang China? ........................................................................................................................... 21
3. De late Middeleeuwen in Zuidoost en Oost-Azië ........................................................................ 22
3.1. EEN COMMERCIËLE REVOLUTIE? HANDEL EN TRANSCULTURELE INTERACTIES (10de-13de
E) 22
3.1.1. De boekdrukkunst in de Zuidelijke song ........................................................................ 23
3.1.2. Maritieme handel en uitwisseling ................................................................................. 23
3.1.3. Wie ondersteunende deze economische veranderingen? ............................................ 24
3.1.4. Kennisuitwisseling ......................................................................................................... 24
, 3.1.5. Uitwisseling religie......................................................................................................... 25
3.1.6. Debat: Het begin van de historiografie van de wereldgeschiedenis? ........................... 25
3.2. Groei van een wereldrijk ...................................................................................................... 26
3.2.1. De Geheime Geschiedenis van de Mongolen................................................................ 26
3.2.2. De vorming van een Mongools Rijk ............................................................................... 27
3.3. Interculturele uitwisselingen ................................................................................................ 27
3.3.1. Uitwisselingen in Eurazië voor de Mongolen ................................................................ 27
3.3.2. Een geschiedenis van het Boeddhisme: Rashid-al-Din (13de E).................................... 28
3.4. Het wegebben van transculturele uitwisselingen (1340s) .................................................. 28
3.4.1. De zwarte dood ............................................................................................................. 28
4. Vroegmodern Eurazië, Companies and Empires .......................................................................... 29
4.2. Begin Europese expansie ........................................................................................................... 29
4.1.1. Safaviden (1501-1736)................................................................................................... 30
4.1.2. Mogolrijk........................................................................................................................ 31
4.1.3. Rest van Zuidoost-Azië................................................................................................... 33
4.1.4. China onder de Ming (1368-1644) en Qing (1644-1912) .............................................. 33
4.1.5. Tokugawa shogunaat in Japan (1603-1868) .................................................................. 34
4.2. In de naam van God, vorst en mammon .............................................................................. 35
4.2.2. De rol van de Katholieke kerk ........................................................................................ 36
4.2.3. Spaanse kolonisering Filipijnen -> Transpacifisch .......................................................... 37
4.2.4. Nederlands India ........................................................................................................... 38
4.2.5. Armeense handelsnetwerken vanuit Julfa (Isfahan als knooppunt) ............................. 39
4.2.6. Flag follows trade: de Britse kolonisering in Azië .......................................................... 39
4.2.7. De Indische context mbt Bengalen ................................................................................ 40
4.2.8. Tokugawa shogunaat (1603-1868) ................................................................................ 42
5. Van ontmoetingen naar systematisering (18e – 19e eeuw) ......................................................... 43
5.1. Mogol India ........................................................................................................................... 43
Casus 1: François Bernier (17e eeuw) ........................................................................................... 43
5.1.1. Laat-Mogol bloei in vorstendommen in 18-eeuws India ............................................... 46
5.1.2. De politieke en culturele ambivalenties van het koloniaal bestuur in Brits India ......... 46
5.1.3. De Eurasian Exchange: westerse perspectieven ............................................................ 47
CASUS 2: Solvyns Images of India (1791) ...................................................................................... 49
5.1.4. Naar een wetenschap van het Oosten .......................................................................... 50
5.1.5. Idealisering China .......................................................................................................... 50
5.2. De vorming van ‘modern’ koloniale samenlevingen (ca. 1800-1860) ................................. 50
5.2.1. Wetenschappelijke en technologische revolutie ........................................................... 51
, 5.2.2. Handel ........................................................................................................................... 51
Casus 3: Handelsopportuniteiten in China? J.E. Van Braam Houckgeest ...................................... 52
5.2.3. Eerste Opiumoorlog (1839-42); Tweede Opiumoorlog (1856-60) ................................ 53
5.2.4. Kolonisering en imperialisme: Flag follows trade .......................................................... 54
5.2.5. Modernisering in een raciaal keurslijf: het denken achter de daden ............................ 54
5.2.6. Amerikaans transcendentalisme ................................................................................... 55
5.2.7. Beschavingsrethoriek en racisme .................................................................................. 56
5.2.8. De politieke en culturele ambivalenties van het koloniaal bestuur in Brits India ......... 56
5.2.9. Missie en kolonialisme .................................................................................................. 56
5.2.10. Reacties.......................................................................................................................... 57
6. De moderne koloniaal-imperiale wereldorde in het Oosten (1860 - WO I)................................ 58
6.1. Vorming en grenzen van de koloniaal – imperiale wereldorde........................................... 58
6.1.1. De politiek-economische onderbouw van de koloniale wereldorde ............................. 58
6.2. ‘Modernisering’ als antwoord op het Europese geweld ................................................. 59
6.2.1. Japan: toe-eigeningsmodel: geloven in eigen kracht .................................................... 60
6.2.2. De draak gebonden: De transformaties van China ........................................................ 61
6.3. De koloniaal-imperiale samenleving: gescheiden werelden? ............................................. 61
6.3.1. De koloniale politiek-maatschappelijke orde ................................................................ 61
6.3.2. Kolonisering, ‘westerse waarden’ en een ambigue civilizing mission ........................... 62
6.3.3. Interacties tussen metropool en kolonie ....................................................................... 62
6.3.4. Oriëntalisme en religie: de grote omkering ................................................................... 63
6.3.5. Continuïteit en vernieuwing in het anti-imperialistische verzet ................................... 65
7. ‘HET DAGET IN HET OOSTEN’?: Kenteringen in de diepte (1914-1945) ...................................... 66
7.1. De constructie van een spiritualistisch alternatief ................................................................ 66
7.2. Nationale bewustwording en antikoloniaal verzet ................................................................ 67
7.3. Amerikaanse moderniseringspolitiek .................................................................................... 67
,1. Het Vroege Oost-Azië
1.1. Wat is intercultureel in het vroege Azië?
ZIE BOEK
1.2. Staatsvorming en kolonisering (ca 1500-200 n.t.)
- Tot nu toe ontstaan verschillende culturen
- Verschillen van elkaar maar gaan ook van elkaar overnemen
- In het Noorden en het Zuiden ontstaan verschillende ‘conglomeraten’ van verschillende culturen
- Vanaf de 16e eeuw voor onze tijdsrekening zien we dat het proces van eenwording nog sterker
wordt doorgevoerd
- Veel geschiedschrijving gebaseerd op dat proces
o Staten worden gevormd die hun eigen geschiedenis willen begrijpen
o Werken bureaucratie uit, archieven,…
o Daarom veel informatie over bekend -> veel bronnen
- Hoe vind dat proces van staatsvorming plaats?
- Aantal culturen die militair & technologisch sterker staan dan hun concurrenten stichten kolonies en
gaan zo hun rijk uitbouwen
- Data niet uit het hoofd kennen -> wel idee hebben van processie en eeuwen
1.2.1. Shang-dynastie (ca. 1550- ca. 1100 v.t.)
- Eerste historische dynastie in de Oost-Aiatische geschiedenis
- Belangrijk voor 2 grote redenen
o Dynastie
▪ Eerste gemeenschap die gaat zeggen “we hebben een leider en
dat leiderschap zal overgaan van vader op zoon/ boer tot
broer”,…
▪ Leiderschap als familiebedrijf
▪ verzekerd continuïteit
▪ Verwanten van de familie werden gepositioneerd in stadstaatjes
en moesten contact houden; het centrum politiek & economisch
steunen
▪ Soort tribuutsysteem
▪ (werden naar andere gebieden gestuurd om ze te koloniseren)
o schrift
▪ Bouwen archief
▪ Houden veel informatie bij
• Oorlog, familie, ontwikkeling,…
▪ Voorloper Sinitische geschrift dat doorheen heel Oost-Azië zal worden gebuikt
• Sinitisch ≠ Chinees
▪ Vroege geschrift bevat een heleboel tekens die over heel Azië begrijpbaar
waren ongeacht uitspraak
▪ Afbeelding = orakelbot
• Gebeente schap/ rund – schildpadschild,…
• Maakte breuklijnen door hitte & gaten -> deze lijnen gaven antwoord op bepaalde
vragen
• Antwoord werd er bij op geschreven
• Zo’n 150 000 bewaard gebleven -> in de late eeuw van de Shang een heel archief vol
• Vragen geven antwoord op wat de maatschappij bezig hield
o Oorlog, familiezaken, economie,…
, o Bv. grootste concurrenten waren hun aartsvijand de Zhou-dynastie
1.2.2. Zhou-dynastie (ca. 1100 v.t. - 256 v.t.)
- Komen uit het Westen
- Wellicht militair sterker dan de Shang-dynastie door:
o Brons
▪ Kan geleerd zijn van West-Azië
o Sterkere militaire vijanden in het Westen
- Zetten nieuw systeem op:
- > begin feodaal systeem genoemd
- Bied later inspiratie aan de kleine rijkjes die zich in
het Koreaans schiereiland en Japan gaan
ontwikkelen
- Zetten ook koloniën op waar ze familieleden
aanstellen
o Geven aan de aangestelde personen een bepaalde soort vaten
o Worden helemaal beschreven aan de binnenkant
▪ Hierin stonden voorwaarden geschreven (manschappen sturen, graan,…) en
wat er zou gebeuren als ze dat niet deden
1.3. De periode van de strijdende Staten (5de eeuw – 221 v.t.)
- In het begin blijven de familiebanden nauw, maar naarmate de eeuwen vorderen loop het minder
goed
- Vergelijkbaar met wat er gebeurd in het vroegmoderne Europa
- Voornaamste punten:
Kleine kolonies gaan zich ontwikkelen als onafhankelijke stadstaten
- In het begin honderden kleine stadstaten -> gaan elkaar bekampen en
versterken
- Steeds minder stadstaatjes overleven het
- Hoe doen ze dat?
o Er wordt een mobilisatie afgekondigd
▪ Sterke legers nodig om concurrenten te verslaan – grote
legers
▪ Gaan boeren bewapenen voor meer mankracht (normaal
waren er enkel ridders die tot de koninklijke familie
behoorde)
▪ In vrij korte periode (100jaar) ontstaan er legers van 100
000 personen
o Belastingsysteem
▪ Grote legers moeten ook financieel ondersteund worden – logistiek
▪ Voor wapen, voeding, materiaal,…
, ▪ Belastingsysteem wordt opgezet -> van elke familie wordt verwacht dat ze een
aantal mensen beschikbaar stelden voor dienst en dat ze graan inleveren
o Om belastingsysteem goed door te voeren wordt er een bureaucratie opgericht
▪ Hielden alles bij
▪ Ambtenaren werden aangesteld
▪ Ontstaan wetboeken,…
- Dit proces gebeurd in een aantal stadstaten
- Opvallend (ook culturele uitwisseling): mensen die zich gaan afvragen “Hoe voer je oorlog? Hoe
in je belastingen? Hoe bestuur je een maatschappij?”
- Er ontstaan verschillende scholen -> = strijdende scholen
o Gaan plannen ontwikkelen
o Hoe orde brengen, een oorlog beëindigen, hoe een administratie die brede brengt?,…
o Voorbeeld tekst die in deze periode ontstaan is = “De kunst van het oorlogsvoeren”
o Ontstaan school van militaire strategen die kleine stadstaten proberen te adviseren hoe je
het slim kan spelen
- Opvallend: gebruik lichte materialen i.p.v. brons
o Kon makkelijk gedeeld worden -> adviseurs reisden veel rond
o Gedachten werden opgetekend op bamboe
- Bamboeteksten verspreiden zich over de hele regio te verspreiden
- In de randgebieden naar het Verre Oosten gaan ook kleine stadstaten zich modeleren naar wat
er gebeurd in het Chinese grondgebied
1.3.1. Qin-dynastie (221-206 v.t.)
- ca. 220 voor onze tijdrekening
- Staat in het Westen
- Gaan geleidelijk de andere stadstaten overmeesteren en 1 groot rijk creëren
- Qin & China -> klinken gelijkaardig (zit connectie tussen)
- Zhou-dynastie gaat ten onder
o 256 v.t. wordt de koning afgezet
o Belangrijk moment -> was symbool Zhou-wereld
- Qin komt bekent te staan als meedogenloos maar ook innovatief
- Bouwen rijk op een nieuwe grond
,- gaan de oude orde compleet verwoesten
Kleine verschillende staatjes -------> 221 v.t. -> 1 groot rijk onderverdeeld in districten
- Er komt een centrale administratie die niet meer werkt met feodale heren
- Gaan in plaats daarvan hun eigen bureaucraten aanstellen die onder toezicht staan
- Moesten op de 3 jaar verplaatsen van locatie als ze het goed deden
- Ontstaan duizend tal districten
➢ Wanneer deze onderverdeling gebeurd zal deze manier van organisatie blijvend zijn
= 1 van de vele standaardiseringsmaatregelen die zal worden doorgevoerd
- Opmerking tijdens college: Qin op verschillende manieren geschreven
- Komt omdat er vroeger geen standaardisering was hoe iets geschreven werd -> kon dus op
verschillende manieren
- Kan verwarrend zijn tijdens historisch onderzoek
- Voor 1980 zal in Europese bronnen Qin als Ch’in geschreven zijn – op klank gebaseerd
- Na 1980 is men het officiële Chinese transcriptiesysteem gaan gebruiken en wordt het nu als
‘Qin’ geschreven
- Op examen maakt het niet uit op welke manier je het schrijft -> zolang het duidelijk is over wat
je het hebt
- Qin neemt dus verschillende stadstaatjes over
Om stabiliteit te creëren en verschillende culturen samen te brengen gaan er enkele maatregelen
opgesteld worden zodat mensen makkelijk met elkaar in contact kunnen komen
- Standaardisering maten & gewichten
o Ca. 3e eeuw voor onze tijdrekening zal men dit doen
, o ‘sheng’ gewicht
- Munteenheid
o Eerst werden er verschillende metalen gebruikt / kostbare objecten
o Vanaf 3e eeuw v.t. standaardmunt (munt ook symbolisch: aarde in het
midden, hemel errond)
o Munten niet overal hetzelfde maar deze manier van transactie wel
gestandaardiseerd
o Handel tussen noorden en zuiden nu makkelijk mogelijk
- Standaardisering geschrift
o Geschrift op orakelbeenderen te complex -> niet toepasselijk voor bureaucratie
o Simpeler geschrift = klerkengeschrift
o Wordt standaard geschrift ambtenarij
o Karakters over heel het gebied wordt nu op dezelfde manier geschreven
- Wetboek
o Eerste keizer gaat een wetboek verspreiden met regels, straffen,…
o Wordt voorbeeld voor staatjes doorheen heel West-Oost Azië
- Een ander maatregel die lang zal doorleven is Keizers i.p.v. Koning
- Men spreekt nu over keizers i.p.v. koningen
- Bewust -> alle kleine staatjes hadden allemaal koningen – gaven zichzelf die titel
- Eerste Keizer van de Qin zegt dat er veel koningen kunnen zijn maar er is maar 1 keizer
- Wilt begin benadrukken van een nieuw tijdperk
- Noemt zichzelf de Eerste Keizer -> gaat dit breed uitzetten
Politieke propaganda op grote schaal
- Om herinnering aan de oude stadstaatjes te doen vergeten
- Duidelijk maken dat er 1 keizer aan de macht is
- Voorbeeld = graftombe eerste keizer
▪ Replica kaart van het rijk in zijn graf
▪ Neemt ook zijn legers mee
▪ Debatten -> hoe echt? Is het later opnieuw gebouwd?
▪ Heeft zeker ooit bestaan
- Zet paleizen uit, hoofdstad,…
o Mensen werden er ook geforceerd naartoe gebracht om het te
populariseren
- Gaat ook alle muren die de voorgaande stadstaatjes van elkaar afscheiden
afbreken en 1 grote muur bouwen
o Niet de Chinese muur van vandaag -> was gebouwd in de 16e
eeuw door de Ming-Dynastie
▪ Ook niet even indrukwekkend – was een aardemuur
o Had dus wel een blijvend symbool/ waardegrens tussen de Chinese beschaving en de
Noordelijke beschaving
o Wordt symbool Chinese identiteit
- Doel was een grens aangeven
- Administratieve verdeling & muur is iets dat in het culturele geheugen bleef bestaan
, o Districten & grens in het noorden
- Had een ruime effect in de regio
- Op basis van archeologisch vondsten is
duidelijk dat de opvolgers van de Qin – de Han
– zich gaan verspreiden naar Korea toe
- Daar ook gaan kleine koninkrijkjes ontstaan die
zich op dezelfde wijze gaan organiseren
o Administratie, belastingen, wet,… ->
modeleren naar het Chinese model
- In het Japanse gebied geen 1 grote staat:
Noorden = Ainu en in het Zuiden verschillende
stadstaatjes naar Chinees model
- Er waren diplomatiek uitwisselingen met deze
vroegere staten
1.4. Debat: Economie en diplomatie ca. 100 v.t
- Debat dat in 81 v.t. werd voorgeschoteld aan het hof van de Han-Dynastie
- Han-Dynastie = opvolgers van de Qin
- Qin heeft maar 15jaar geduurd door weerstand tegen grote projecten
- Gaan 400jaar over hetzelfde gebied regeren
- Hoe gaan zij met de vragen in verband met regeringselementen -> zie teksten links
Verklaar en verdedig de positie van de geletterde ambtenaren (literati) of die van de minister op de
volgende punten:
1. Moet de regering zich bezig houden met economische zaken? Waarom (niet)? Indien
wel, hoe?
- Prioriteit = welzijn van het volk
- Geld was geen prioriteit
- Wanneer het volk tegen elkaar moet concurrenteren op de markt is er geen welzijn
- De staat gaat zich financieren door monopolies op bepaalde producten te gaan
introduceren -> Bv. Zout en ijzer
o Waren producten die iedereen nodig had
o Opnieuw draait het om welvaart volk
o Verdienen veel geld
o Geleerden wouden het afschaffen – vonden het oneerlijk tegenover
handelaars en het niet oké dat de staat zich met handel ging bezighouden
2. Welke groepen zijn het meest belangrijk in een maatschappij? Waarom?
- Wanneer de boeren soldaat werden en ver weggestuurd werden konden ze zich niet
bezig houden met landbouw
- Betekend dat er een te kort was aan boeren -> geen welvaart
- Tekst is geschreven door geleerden -> indruk dat het debat niet op een faire manier is
gerapporteerd – echt vanuit 1 standpunt
- Geen goed argument waarom de kanselier het wel een goed idee vind om de boeren in
het leger te sturen -> geen tegenargument gegeven
3. Zijn morele waarden van belang in het economische leven? Waarom wel of niet? Indien
wel, welke dan vooral?
- (Niet besproken)
, 4. Hoe moet de regering omgaan met buitenlandse machten zoals de Xiongnu?
- Debat over standpunten over territoriale expansie
- Argument: Primaire taak expansie wordt toevertrouwd aan een te kleine groep mensen
(aan de grenzen)
- Ander standpunt: Er zijn heel wat geleerden en aristocraten die terug wouden naar dit
systeem - Zo waren ze terug autonoom
- Systeem van Qin had nefaste gevolgen (ongunstige)
1.5. Oorlog, diplomatie en handel (ca. 200 v.t. – 200 n.t.)
1.5.1. Han-Dynastie (206 v.t. – 220 n.t.)
II. Politieke instellingen en politieke cultuur onder de Han
- Begin van de Han wordt betaald door 2 figuren: Xiang Yu & Liu Bang
- Liu Bang
o wordt de eerst keizer van de Han die het systeem zal verder zetten
o Was boer (van lage komaf) en heeft zich opgewerkt
o Had voordeel gehad me het systeem van de Qin – wilt het daarom verder zetten
- Grootste concurrent = Xiang Yu
o Een aristocraat (ridder)
o Wou terug naar het oude systeem
- > Han wordt uiteindelijk de naam van het Chinese volk en het Chinese taal
- Historisch is men dit model gaan zien als het fundament van de Chinese maar ook de Oost-
Aziatische geschiedenis
- Refereert naar Chinezen als de ‘mensen van de Han’
- Gaat in deze periode voor een andere aanpak -> hetzelfde als de Qin, maar i.p.v. alles snel door
te drukken gaat men de standaardisering en proces van een bureaucratische staat ver
uitspreiden
- > duurt ongeveer een eeuw
- onmiddellijk na de val van het eerste keizerrijk
is de helft van het gebied terug in handen van
aristocraten en kleine stadstaatjes
- Liu Bang wist dat als hij te snel terug naar 1
keizerrijk wou het snel gedaan ging zijn
- Na verloop van tijd worden de rechten van de
aristocraten ontzegt (geen leger meer, verlies
gebied wanneer er geen opvolger is,…)
- Creëert hoofdstad die ordening heel goed
uitbeeld (na Rome de grootste stad op dit
moment = Chang’an
- Markten & gereglementeerd systeem
III. Economische ontwikkelingen en de Han-maatschappij
- Gaat sterk investeren in de economie
Interculturele uitwisselingen in het vroege en middeleeuws Azië
(Oosten)
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---
Inhoud
1. Het Vroege Oost-Azië .......................................................................................................................... 4
1.1. Wat is intercultureel in het vroege Azië? ............................................................................... 4
1.2. Staatsvorming en kolonisering (ca 1500-200 n.t.) ................................................................. 4
1.2.1. Shang-dynastie (ca. 1550- ca. 1100 v.t.) .......................................................................... 4
1.2.2. Zhou-dynastie (ca. 1100 v.t. - 256 v.t.) ............................................................................. 5
1.3. De periode van de strijdende Staten (5de eeuw – 221 v.t.) .................................................... 5
1.3.1. Qin-dynastie (221-206 v.t.) .............................................................................................. 6
1.4. Debat: Economie en diplomatie ca. 100 v.t............................................................................ 9
1.5. Oorlog, diplomatie en handel (ca. 200 v.t. – 200 n.t.) ......................................................... 10
1.5.1. Han-Dynastie (206 v.t. – 220 n.t.) .................................................................................. 10
2. Het vroege Afro-Eurazië................................................................................................................ 13
2.1. Commercialisering in een multipolaire wereld........................................................................ 13
2.1.1. Wat gebeurd er na de val van de keizerrijken?.................................................................... 13
2.1.2. Meerstaten systemen en commercialisering....................................................................... 15
2.2. De verspreiding van de grote religies: Boeddhisme ................................................................. 16
2.2.1. Boeddhisme (5de - 3de E v.t.) .............................................................................................. 16
2.2.2. Boeddhisme (4de - 5de E) ................................................................................................... 18
2.3. Debat: Kan het boeddhisme gedijen in Sinitische en Oost- Aziatische culturen? ................... 18
2.4. Het model van de Tang-Dynastie .............................................................................................. 19
2.4.1. De administratieve organisatie van de Sui-en Tangrijken .................................................... 20
2.4.2. Wat is er veranderd sinds de eerste contacten langs de zogenoemde zijderoute? ............ 21
2.4.3. Analyse: Waarom komen Perzische, Arabische, Joodse, Maleisische en andere handelaars
naar Tang China? ........................................................................................................................... 21
3. De late Middeleeuwen in Zuidoost en Oost-Azië ........................................................................ 22
3.1. EEN COMMERCIËLE REVOLUTIE? HANDEL EN TRANSCULTURELE INTERACTIES (10de-13de
E) 22
3.1.1. De boekdrukkunst in de Zuidelijke song ........................................................................ 23
3.1.2. Maritieme handel en uitwisseling ................................................................................. 23
3.1.3. Wie ondersteunende deze economische veranderingen? ............................................ 24
3.1.4. Kennisuitwisseling ......................................................................................................... 24
, 3.1.5. Uitwisseling religie......................................................................................................... 25
3.1.6. Debat: Het begin van de historiografie van de wereldgeschiedenis? ........................... 25
3.2. Groei van een wereldrijk ...................................................................................................... 26
3.2.1. De Geheime Geschiedenis van de Mongolen................................................................ 26
3.2.2. De vorming van een Mongools Rijk ............................................................................... 27
3.3. Interculturele uitwisselingen ................................................................................................ 27
3.3.1. Uitwisselingen in Eurazië voor de Mongolen ................................................................ 27
3.3.2. Een geschiedenis van het Boeddhisme: Rashid-al-Din (13de E).................................... 28
3.4. Het wegebben van transculturele uitwisselingen (1340s) .................................................. 28
3.4.1. De zwarte dood ............................................................................................................. 28
4. Vroegmodern Eurazië, Companies and Empires .......................................................................... 29
4.2. Begin Europese expansie ........................................................................................................... 29
4.1.1. Safaviden (1501-1736)................................................................................................... 30
4.1.2. Mogolrijk........................................................................................................................ 31
4.1.3. Rest van Zuidoost-Azië................................................................................................... 33
4.1.4. China onder de Ming (1368-1644) en Qing (1644-1912) .............................................. 33
4.1.5. Tokugawa shogunaat in Japan (1603-1868) .................................................................. 34
4.2. In de naam van God, vorst en mammon .............................................................................. 35
4.2.2. De rol van de Katholieke kerk ........................................................................................ 36
4.2.3. Spaanse kolonisering Filipijnen -> Transpacifisch .......................................................... 37
4.2.4. Nederlands India ........................................................................................................... 38
4.2.5. Armeense handelsnetwerken vanuit Julfa (Isfahan als knooppunt) ............................. 39
4.2.6. Flag follows trade: de Britse kolonisering in Azië .......................................................... 39
4.2.7. De Indische context mbt Bengalen ................................................................................ 40
4.2.8. Tokugawa shogunaat (1603-1868) ................................................................................ 42
5. Van ontmoetingen naar systematisering (18e – 19e eeuw) ......................................................... 43
5.1. Mogol India ........................................................................................................................... 43
Casus 1: François Bernier (17e eeuw) ........................................................................................... 43
5.1.1. Laat-Mogol bloei in vorstendommen in 18-eeuws India ............................................... 46
5.1.2. De politieke en culturele ambivalenties van het koloniaal bestuur in Brits India ......... 46
5.1.3. De Eurasian Exchange: westerse perspectieven ............................................................ 47
CASUS 2: Solvyns Images of India (1791) ...................................................................................... 49
5.1.4. Naar een wetenschap van het Oosten .......................................................................... 50
5.1.5. Idealisering China .......................................................................................................... 50
5.2. De vorming van ‘modern’ koloniale samenlevingen (ca. 1800-1860) ................................. 50
5.2.1. Wetenschappelijke en technologische revolutie ........................................................... 51
, 5.2.2. Handel ........................................................................................................................... 51
Casus 3: Handelsopportuniteiten in China? J.E. Van Braam Houckgeest ...................................... 52
5.2.3. Eerste Opiumoorlog (1839-42); Tweede Opiumoorlog (1856-60) ................................ 53
5.2.4. Kolonisering en imperialisme: Flag follows trade .......................................................... 54
5.2.5. Modernisering in een raciaal keurslijf: het denken achter de daden ............................ 54
5.2.6. Amerikaans transcendentalisme ................................................................................... 55
5.2.7. Beschavingsrethoriek en racisme .................................................................................. 56
5.2.8. De politieke en culturele ambivalenties van het koloniaal bestuur in Brits India ......... 56
5.2.9. Missie en kolonialisme .................................................................................................. 56
5.2.10. Reacties.......................................................................................................................... 57
6. De moderne koloniaal-imperiale wereldorde in het Oosten (1860 - WO I)................................ 58
6.1. Vorming en grenzen van de koloniaal – imperiale wereldorde........................................... 58
6.1.1. De politiek-economische onderbouw van de koloniale wereldorde ............................. 58
6.2. ‘Modernisering’ als antwoord op het Europese geweld ................................................. 59
6.2.1. Japan: toe-eigeningsmodel: geloven in eigen kracht .................................................... 60
6.2.2. De draak gebonden: De transformaties van China ........................................................ 61
6.3. De koloniaal-imperiale samenleving: gescheiden werelden? ............................................. 61
6.3.1. De koloniale politiek-maatschappelijke orde ................................................................ 61
6.3.2. Kolonisering, ‘westerse waarden’ en een ambigue civilizing mission ........................... 62
6.3.3. Interacties tussen metropool en kolonie ....................................................................... 62
6.3.4. Oriëntalisme en religie: de grote omkering ................................................................... 63
6.3.5. Continuïteit en vernieuwing in het anti-imperialistische verzet ................................... 65
7. ‘HET DAGET IN HET OOSTEN’?: Kenteringen in de diepte (1914-1945) ...................................... 66
7.1. De constructie van een spiritualistisch alternatief ................................................................ 66
7.2. Nationale bewustwording en antikoloniaal verzet ................................................................ 67
7.3. Amerikaanse moderniseringspolitiek .................................................................................... 67
,1. Het Vroege Oost-Azië
1.1. Wat is intercultureel in het vroege Azië?
ZIE BOEK
1.2. Staatsvorming en kolonisering (ca 1500-200 n.t.)
- Tot nu toe ontstaan verschillende culturen
- Verschillen van elkaar maar gaan ook van elkaar overnemen
- In het Noorden en het Zuiden ontstaan verschillende ‘conglomeraten’ van verschillende culturen
- Vanaf de 16e eeuw voor onze tijdsrekening zien we dat het proces van eenwording nog sterker
wordt doorgevoerd
- Veel geschiedschrijving gebaseerd op dat proces
o Staten worden gevormd die hun eigen geschiedenis willen begrijpen
o Werken bureaucratie uit, archieven,…
o Daarom veel informatie over bekend -> veel bronnen
- Hoe vind dat proces van staatsvorming plaats?
- Aantal culturen die militair & technologisch sterker staan dan hun concurrenten stichten kolonies en
gaan zo hun rijk uitbouwen
- Data niet uit het hoofd kennen -> wel idee hebben van processie en eeuwen
1.2.1. Shang-dynastie (ca. 1550- ca. 1100 v.t.)
- Eerste historische dynastie in de Oost-Aiatische geschiedenis
- Belangrijk voor 2 grote redenen
o Dynastie
▪ Eerste gemeenschap die gaat zeggen “we hebben een leider en
dat leiderschap zal overgaan van vader op zoon/ boer tot
broer”,…
▪ Leiderschap als familiebedrijf
▪ verzekerd continuïteit
▪ Verwanten van de familie werden gepositioneerd in stadstaatjes
en moesten contact houden; het centrum politiek & economisch
steunen
▪ Soort tribuutsysteem
▪ (werden naar andere gebieden gestuurd om ze te koloniseren)
o schrift
▪ Bouwen archief
▪ Houden veel informatie bij
• Oorlog, familie, ontwikkeling,…
▪ Voorloper Sinitische geschrift dat doorheen heel Oost-Azië zal worden gebuikt
• Sinitisch ≠ Chinees
▪ Vroege geschrift bevat een heleboel tekens die over heel Azië begrijpbaar
waren ongeacht uitspraak
▪ Afbeelding = orakelbot
• Gebeente schap/ rund – schildpadschild,…
• Maakte breuklijnen door hitte & gaten -> deze lijnen gaven antwoord op bepaalde
vragen
• Antwoord werd er bij op geschreven
• Zo’n 150 000 bewaard gebleven -> in de late eeuw van de Shang een heel archief vol
• Vragen geven antwoord op wat de maatschappij bezig hield
o Oorlog, familiezaken, economie,…
, o Bv. grootste concurrenten waren hun aartsvijand de Zhou-dynastie
1.2.2. Zhou-dynastie (ca. 1100 v.t. - 256 v.t.)
- Komen uit het Westen
- Wellicht militair sterker dan de Shang-dynastie door:
o Brons
▪ Kan geleerd zijn van West-Azië
o Sterkere militaire vijanden in het Westen
- Zetten nieuw systeem op:
- > begin feodaal systeem genoemd
- Bied later inspiratie aan de kleine rijkjes die zich in
het Koreaans schiereiland en Japan gaan
ontwikkelen
- Zetten ook koloniën op waar ze familieleden
aanstellen
o Geven aan de aangestelde personen een bepaalde soort vaten
o Worden helemaal beschreven aan de binnenkant
▪ Hierin stonden voorwaarden geschreven (manschappen sturen, graan,…) en
wat er zou gebeuren als ze dat niet deden
1.3. De periode van de strijdende Staten (5de eeuw – 221 v.t.)
- In het begin blijven de familiebanden nauw, maar naarmate de eeuwen vorderen loop het minder
goed
- Vergelijkbaar met wat er gebeurd in het vroegmoderne Europa
- Voornaamste punten:
Kleine kolonies gaan zich ontwikkelen als onafhankelijke stadstaten
- In het begin honderden kleine stadstaten -> gaan elkaar bekampen en
versterken
- Steeds minder stadstaatjes overleven het
- Hoe doen ze dat?
o Er wordt een mobilisatie afgekondigd
▪ Sterke legers nodig om concurrenten te verslaan – grote
legers
▪ Gaan boeren bewapenen voor meer mankracht (normaal
waren er enkel ridders die tot de koninklijke familie
behoorde)
▪ In vrij korte periode (100jaar) ontstaan er legers van 100
000 personen
o Belastingsysteem
▪ Grote legers moeten ook financieel ondersteund worden – logistiek
▪ Voor wapen, voeding, materiaal,…
, ▪ Belastingsysteem wordt opgezet -> van elke familie wordt verwacht dat ze een
aantal mensen beschikbaar stelden voor dienst en dat ze graan inleveren
o Om belastingsysteem goed door te voeren wordt er een bureaucratie opgericht
▪ Hielden alles bij
▪ Ambtenaren werden aangesteld
▪ Ontstaan wetboeken,…
- Dit proces gebeurd in een aantal stadstaten
- Opvallend (ook culturele uitwisseling): mensen die zich gaan afvragen “Hoe voer je oorlog? Hoe
in je belastingen? Hoe bestuur je een maatschappij?”
- Er ontstaan verschillende scholen -> = strijdende scholen
o Gaan plannen ontwikkelen
o Hoe orde brengen, een oorlog beëindigen, hoe een administratie die brede brengt?,…
o Voorbeeld tekst die in deze periode ontstaan is = “De kunst van het oorlogsvoeren”
o Ontstaan school van militaire strategen die kleine stadstaten proberen te adviseren hoe je
het slim kan spelen
- Opvallend: gebruik lichte materialen i.p.v. brons
o Kon makkelijk gedeeld worden -> adviseurs reisden veel rond
o Gedachten werden opgetekend op bamboe
- Bamboeteksten verspreiden zich over de hele regio te verspreiden
- In de randgebieden naar het Verre Oosten gaan ook kleine stadstaten zich modeleren naar wat
er gebeurd in het Chinese grondgebied
1.3.1. Qin-dynastie (221-206 v.t.)
- ca. 220 voor onze tijdrekening
- Staat in het Westen
- Gaan geleidelijk de andere stadstaten overmeesteren en 1 groot rijk creëren
- Qin & China -> klinken gelijkaardig (zit connectie tussen)
- Zhou-dynastie gaat ten onder
o 256 v.t. wordt de koning afgezet
o Belangrijk moment -> was symbool Zhou-wereld
- Qin komt bekent te staan als meedogenloos maar ook innovatief
- Bouwen rijk op een nieuwe grond
,- gaan de oude orde compleet verwoesten
Kleine verschillende staatjes -------> 221 v.t. -> 1 groot rijk onderverdeeld in districten
- Er komt een centrale administratie die niet meer werkt met feodale heren
- Gaan in plaats daarvan hun eigen bureaucraten aanstellen die onder toezicht staan
- Moesten op de 3 jaar verplaatsen van locatie als ze het goed deden
- Ontstaan duizend tal districten
➢ Wanneer deze onderverdeling gebeurd zal deze manier van organisatie blijvend zijn
= 1 van de vele standaardiseringsmaatregelen die zal worden doorgevoerd
- Opmerking tijdens college: Qin op verschillende manieren geschreven
- Komt omdat er vroeger geen standaardisering was hoe iets geschreven werd -> kon dus op
verschillende manieren
- Kan verwarrend zijn tijdens historisch onderzoek
- Voor 1980 zal in Europese bronnen Qin als Ch’in geschreven zijn – op klank gebaseerd
- Na 1980 is men het officiële Chinese transcriptiesysteem gaan gebruiken en wordt het nu als
‘Qin’ geschreven
- Op examen maakt het niet uit op welke manier je het schrijft -> zolang het duidelijk is over wat
je het hebt
- Qin neemt dus verschillende stadstaatjes over
Om stabiliteit te creëren en verschillende culturen samen te brengen gaan er enkele maatregelen
opgesteld worden zodat mensen makkelijk met elkaar in contact kunnen komen
- Standaardisering maten & gewichten
o Ca. 3e eeuw voor onze tijdrekening zal men dit doen
, o ‘sheng’ gewicht
- Munteenheid
o Eerst werden er verschillende metalen gebruikt / kostbare objecten
o Vanaf 3e eeuw v.t. standaardmunt (munt ook symbolisch: aarde in het
midden, hemel errond)
o Munten niet overal hetzelfde maar deze manier van transactie wel
gestandaardiseerd
o Handel tussen noorden en zuiden nu makkelijk mogelijk
- Standaardisering geschrift
o Geschrift op orakelbeenderen te complex -> niet toepasselijk voor bureaucratie
o Simpeler geschrift = klerkengeschrift
o Wordt standaard geschrift ambtenarij
o Karakters over heel het gebied wordt nu op dezelfde manier geschreven
- Wetboek
o Eerste keizer gaat een wetboek verspreiden met regels, straffen,…
o Wordt voorbeeld voor staatjes doorheen heel West-Oost Azië
- Een ander maatregel die lang zal doorleven is Keizers i.p.v. Koning
- Men spreekt nu over keizers i.p.v. koningen
- Bewust -> alle kleine staatjes hadden allemaal koningen – gaven zichzelf die titel
- Eerste Keizer van de Qin zegt dat er veel koningen kunnen zijn maar er is maar 1 keizer
- Wilt begin benadrukken van een nieuw tijdperk
- Noemt zichzelf de Eerste Keizer -> gaat dit breed uitzetten
Politieke propaganda op grote schaal
- Om herinnering aan de oude stadstaatjes te doen vergeten
- Duidelijk maken dat er 1 keizer aan de macht is
- Voorbeeld = graftombe eerste keizer
▪ Replica kaart van het rijk in zijn graf
▪ Neemt ook zijn legers mee
▪ Debatten -> hoe echt? Is het later opnieuw gebouwd?
▪ Heeft zeker ooit bestaan
- Zet paleizen uit, hoofdstad,…
o Mensen werden er ook geforceerd naartoe gebracht om het te
populariseren
- Gaat ook alle muren die de voorgaande stadstaatjes van elkaar afscheiden
afbreken en 1 grote muur bouwen
o Niet de Chinese muur van vandaag -> was gebouwd in de 16e
eeuw door de Ming-Dynastie
▪ Ook niet even indrukwekkend – was een aardemuur
o Had dus wel een blijvend symbool/ waardegrens tussen de Chinese beschaving en de
Noordelijke beschaving
o Wordt symbool Chinese identiteit
- Doel was een grens aangeven
- Administratieve verdeling & muur is iets dat in het culturele geheugen bleef bestaan
, o Districten & grens in het noorden
- Had een ruime effect in de regio
- Op basis van archeologisch vondsten is
duidelijk dat de opvolgers van de Qin – de Han
– zich gaan verspreiden naar Korea toe
- Daar ook gaan kleine koninkrijkjes ontstaan die
zich op dezelfde wijze gaan organiseren
o Administratie, belastingen, wet,… ->
modeleren naar het Chinese model
- In het Japanse gebied geen 1 grote staat:
Noorden = Ainu en in het Zuiden verschillende
stadstaatjes naar Chinees model
- Er waren diplomatiek uitwisselingen met deze
vroegere staten
1.4. Debat: Economie en diplomatie ca. 100 v.t
- Debat dat in 81 v.t. werd voorgeschoteld aan het hof van de Han-Dynastie
- Han-Dynastie = opvolgers van de Qin
- Qin heeft maar 15jaar geduurd door weerstand tegen grote projecten
- Gaan 400jaar over hetzelfde gebied regeren
- Hoe gaan zij met de vragen in verband met regeringselementen -> zie teksten links
Verklaar en verdedig de positie van de geletterde ambtenaren (literati) of die van de minister op de
volgende punten:
1. Moet de regering zich bezig houden met economische zaken? Waarom (niet)? Indien
wel, hoe?
- Prioriteit = welzijn van het volk
- Geld was geen prioriteit
- Wanneer het volk tegen elkaar moet concurrenteren op de markt is er geen welzijn
- De staat gaat zich financieren door monopolies op bepaalde producten te gaan
introduceren -> Bv. Zout en ijzer
o Waren producten die iedereen nodig had
o Opnieuw draait het om welvaart volk
o Verdienen veel geld
o Geleerden wouden het afschaffen – vonden het oneerlijk tegenover
handelaars en het niet oké dat de staat zich met handel ging bezighouden
2. Welke groepen zijn het meest belangrijk in een maatschappij? Waarom?
- Wanneer de boeren soldaat werden en ver weggestuurd werden konden ze zich niet
bezig houden met landbouw
- Betekend dat er een te kort was aan boeren -> geen welvaart
- Tekst is geschreven door geleerden -> indruk dat het debat niet op een faire manier is
gerapporteerd – echt vanuit 1 standpunt
- Geen goed argument waarom de kanselier het wel een goed idee vind om de boeren in
het leger te sturen -> geen tegenargument gegeven
3. Zijn morele waarden van belang in het economische leven? Waarom wel of niet? Indien
wel, welke dan vooral?
- (Niet besproken)
, 4. Hoe moet de regering omgaan met buitenlandse machten zoals de Xiongnu?
- Debat over standpunten over territoriale expansie
- Argument: Primaire taak expansie wordt toevertrouwd aan een te kleine groep mensen
(aan de grenzen)
- Ander standpunt: Er zijn heel wat geleerden en aristocraten die terug wouden naar dit
systeem - Zo waren ze terug autonoom
- Systeem van Qin had nefaste gevolgen (ongunstige)
1.5. Oorlog, diplomatie en handel (ca. 200 v.t. – 200 n.t.)
1.5.1. Han-Dynastie (206 v.t. – 220 n.t.)
II. Politieke instellingen en politieke cultuur onder de Han
- Begin van de Han wordt betaald door 2 figuren: Xiang Yu & Liu Bang
- Liu Bang
o wordt de eerst keizer van de Han die het systeem zal verder zetten
o Was boer (van lage komaf) en heeft zich opgewerkt
o Had voordeel gehad me het systeem van de Qin – wilt het daarom verder zetten
- Grootste concurrent = Xiang Yu
o Een aristocraat (ridder)
o Wou terug naar het oude systeem
- > Han wordt uiteindelijk de naam van het Chinese volk en het Chinese taal
- Historisch is men dit model gaan zien als het fundament van de Chinese maar ook de Oost-
Aziatische geschiedenis
- Refereert naar Chinezen als de ‘mensen van de Han’
- Gaat in deze periode voor een andere aanpak -> hetzelfde als de Qin, maar i.p.v. alles snel door
te drukken gaat men de standaardisering en proces van een bureaucratische staat ver
uitspreiden
- > duurt ongeveer een eeuw
- onmiddellijk na de val van het eerste keizerrijk
is de helft van het gebied terug in handen van
aristocraten en kleine stadstaatjes
- Liu Bang wist dat als hij te snel terug naar 1
keizerrijk wou het snel gedaan ging zijn
- Na verloop van tijd worden de rechten van de
aristocraten ontzegt (geen leger meer, verlies
gebied wanneer er geen opvolger is,…)
- Creëert hoofdstad die ordening heel goed
uitbeeld (na Rome de grootste stad op dit
moment = Chang’an
- Markten & gereglementeerd systeem
III. Economische ontwikkelingen en de Han-maatschappij
- Gaat sterk investeren in de economie
