Samenvatting Duurzaam denken en handelen - Gezondheidseconomie en epidemiologie

Gezondheidseconomie en epidemiologie: Inleiding en
gezondheidszorgmarkt
Inleiding
Omschrijf economie en gezondheidseconomie.
 Economie: wetenschap die de mens bestudeert in zijn streven om zijn
behoeften te bevredigen met schaarse middelen die er zijn.
o Schaarse middelen: middelen waar je geen oneindige
hoeveelheden van hebt. Voorbeeld: voedingsmiddelen, tijd en
arbeid.
 Gezondheidseconomie: wetenschappelijke inzichten uit de economie die
worden toegepast op de gezondheidszorg.
o Doelmatig gebruik van schaarse middelen is erg belangrijk.
o Doel = bestuderen van gezondheidssystemen.
o Schaars betekent dat er geen onuitputtelijke bron is.

Waarom kunnen we gezondheidseconomie situeren op macroniveau?
 De uitgaven voor gezondheidszorg worden overwegend collectief
gefinancieerd: uit belastingen en sociale verzekeringspremies. Een groot
deel van de kosten komen uit die nationale budgetten.
Wat is belangrijk voor een goed gezondheidszorgsysteem?
 3 eisen
o Kwaliteit van gezondheidszorg moet zo hoog mogelijk zijn. (Vb:
vaccin dat goed werkt)
o Het systeem moet solidair zijn: mensen met eenzelfde
gezondheidsprobleem moeten dezelfde zorg krijgen, ongeacht hun
inkomen, sociale status enz.
o Het systeem moet betaalbaar zijn.
 Deze 3 eisen gaan soms met elkaar in conflict
o Oorzaak: 4e vereiste, innovatie (technologie)
o De betaalbaarheid van het systeem komt in gevaar als we iedereen
met een nieuwe, dure behandeling willen behandelen op de kosten
van de ziekteverzekering. Wanneer we zouden beslissen dat
mensen dit zelf moeten betalen, dan komt solidariteit in gevaat.
De link naar het verpleegkundig beroep?
 Wanneer we juiste keuzes willen maken, kan gezondheidseconomie helpen
om inzicht te verschaffen en de keuzes te onderbouwen.
 Wanneer we inzicht hebben in de redenen waarom ons
gezondheidszorgsysteem op een bepaalde manier functioneert, kan dit ook
ons helpen om keuzes te maken binnen zorgverlening bij de patiënt.

De gezondheidszorgmarkt
 Gewone markt: marktwerking tussen vraag en aanbod, dit leidt tot een
bepaalde prijs.
o Voorbeeld: Hoe meer mensen die naar een concert willen gaan, hoe
duurder de tickets.

,  Gezondheidszorgmarkt: geen sprake tussen vraag en aanbod door de
marktbeïnvloedende factoren en solidariteitsgevoelens.
Wat is het centrale begrip van ons socialezekerheidssysteem in België?
 Solidariteit
o tussen werkenden en werklozen, gezonden en zieken, gezinnen met
kinderen en gezinnen zonder kinderen enz.
 Die solidariteit word gewaarborgd door
o Werkende mensen die bijdragen moeten betalen in verhouding
tot hun loon.
o De financiering die grotendeels gebeurt door de gemeenschap, dus
alle burgers samen.
o Vakbonden, ziekenfondsen en werkgeversorganisaties die
meebeslissen over verschillende aspecten van het systeem.
Marktbeïnvloedende factoren
 Onzekerheid en asymmetrie
o Onzekerheid: je weet niet op voorhand wanneer je behoefte zal
hebben aan gezondheidszorg. De aard van de behoefte, omvang en
kosten zijn niet bekend op voorhand.
o Asymmetrie: ongelijkheid in kennis en info bij verschillende
partijen. Elk partij heeft een ander kennis, waardoor de patiënt in
een zwakke positie kan komen op de markt.
 Het wegvallen van het prijsmechanisme: de financiering gebeurt door
de sociale zekerheid, iedereen is verplicht om bijdrages te leveren  geen
prijsmechanisme dat een evenwicht brengt tussen vraag en aanbod.
 Aanbieders van zorg: aanbieders hebben verschillende rollen en
belangen die in conflict kunnen komen.
o Ze treden op als belanghartiger van de ZV, maar ze verdienen er
ook inkomsten mee.
 Aanbodgeïnduceerde vraag: door het feit dat er meer aanbod is, gaan
aanbieders van zorg meer gebruik maken van hun diensten ten voordele
van hun eigen doelstellingen.
 Heterogeen product
o Producten komen tot stand in 1-op-1 relaties met artsen. De
vertrouwensband is belangrijk.
o Voorbeelden: medicatie, operatie, behandelingen enz.
 Moral hazard/ moreel wangedrag: Betekent dat patiënten geen
rekening houden met geld op het moment dat ze gebruik maken van
gezondheidszorg. Ze willen de beste zorg en gaan daardoor (on)bewust
meer zorg consumeren dan noodzakelijk.
o Oplossing: de overheid heeft verzekeringsvoorwaarden, morele
gedragscodes en overheidsregels.
 Externe effecten
o Collectieve baten: effect van gezondheidszorg op de omgeving.
o Individuele baten: effect van gezondheidszorg op de ZV.
 Kosten-baten op lange termijn: Preventieve dingen doen voor de
toekomstige behoefte dat zich nu nog niet voor doet. Bv: zonnecrème.