Samenvatting Module 3 - de maatschappelijke rol en betekenis van onderwijs: benaderingen en toetsstenen

FUNCTIONEEL-SOCIOLOGISCHE BENADERING
In deze benadering hanteren ze de functionalistische invalshoek
 Maatschappelijke rol van het onderwijs wordt bekeken vanuit de functies die onderwijs heeft

 Wordt vergeleken met het lichaam: betekenis en rol van een orgaan

EMILE DURKHEIM
Onderwijs wordt gezien als een georganiseerde en geprofessionaliseerde socialisatie
 vorm en inhoud van socialisatie evolueert naargelang de verandering in samenleving

Onderwijs heeft steeds twee functies volgens Durkheim:

(1) Geestelijk en lichamelijk gesteldheid die de maatschappij als onmisbaar acht voor ieder van
haar leden
(2) Geestelijk en lichamelijke eigenschappen die een specifieke sociale groep als noodzakelijk
beschouwd voor diegene die deel uitmaken van deze groep

Socialisatie staat den dienste van:

 Algemene cultuuroverdracht die iedereen in staat stelt in een maatschappij te leven
 Specifieke cultuuroverdracht die deel uitmaakt van een bepaalde groep in de samenleving

(tekstje lezen p.92)

Functie van educatie
 bij nieuwe generaties de “vermogens en “eigenschappen” ontwikkelen die nodig zijn om de
samenleving en specifieke groepen daarbinnen in stand te houden

PARSON – de uitgesproken functionele uitwerking

 in het onderwijs gaat het om positietoewijzing in een hiërarchische samenleving op basis
van eigen verdiensten
SELECTIE EN ALLOCATIE
= jonge mensen worden
geselecteerd en wordt hen
EMANCIPATIE VERINNERLIJKING DIFFERENTIATIE
plaats in maatschappij
= loskomen gehechtheid = maatschappelijke = onderscheiden leerlingen
toegewezen
gezin waarden en normen in zich op basis van prestatie en
opnemen waardering


Men bekijkt in deze benadering het onderwijs als een socialisatieproces die de maatschappelijke
orde reproduceert

 = onderwijs komt neer op een georganiseerde vorm van leren
 Leren = socialiseren

Socialiserend leren = het verwerven van specifieke eigenschappen (kennis, waarden, normen,..) die
toelaten een plaats in te nemen in de sociale orde

Het onderwijscurriculum moet een afspiegeling zijn van de normen en waarden van de samenleving
 waarden en normen = specifieke kennisdomeinen (‘vakken’) of houden (‘inzet’)

De leerkracht is de professional
 Beschikt over specifieke kennis om georganiseerde socialisatie te realiseren

, CULTUUR-SOCIOLOGISCHE BENADERING
Deze benadering kijkt naar de samenleving als een geheel van betekenisverbanden
 deze verbanden vormen de cultuur van de samenleving

Een samenleving kan enkel bestaan als ze gedragen wordt door een cultuur en haar en haar
leden een identiteit geeft


Samenleving = CULTUURGEMEENSCHAP
 gemeenschap die bepaalde geschiedenis, bepaalde taal, waarde,… deelt

Cultuur is constitutief voor de identiteit van de samenleving
 identificatie is een voorwaarde om volwaardig te kunnen participeren

Cultuur is een erfenis die de ‘bezittingen’ van het verleden omvat
 erfenis die moet worden doorgegeven aan de volgende generatie

Zich kunnen identificeren met de cultuur en het zich eigen maken  voorwaarde om burger te zijn

 Men wordt niet vanzelf lid van de samenleving
 men moet cultuur eigen maken = gekoppeld aan de taal
Voorbeeld: migratiedebat

Variant op deze benadering
 Nadruk op het belang van vaste kern van kennis waarover iedereen moet beschikken
 Kennis moet door school worden aangedragen

HIRSCH
Onderwijsopvattingen die nadruk leggen op leren door doen of het verwerven van vaaridgheden en
zo het belang van kennis minimaliseert  ligt aan basis zwakke prestaties
 oorzaak van ongelijkheid

Het is de opdracht van de school om burgers voor te bereiden tot deelname door hen
gemeenschappelijk kennisbasis bij te brengen of culturele geletterdheid = KENNIS-RIJK CURRIC

“core knowledge Grader Series”  geeft aan wat de essentiële kennis is waarover iemand
moet beschikken

Curriculum = CANON
 geheel van werken (boeken, teksten, beelden,..) die men rekent tot wat eigen is aan een bepaald
werkveld of cultuur
Voorbeeld: literair canon = lijst met boeken die men tot literatuur rekent die men zou moeten
gelezen hebben

De school is een instelling die jonge mensen integreer of initieert in de cultuur
 cultuur moet worden verder gezet
 cultiveren van de nieuwe generatie is essentieel

Leerkracht is overdrager

 Er wordt verwacht van hem/haar dat ze zelf gecultiveerde mensen zijn en dus een
voorbeeld geven