FORENSISCHE PSYCHIATRIE
HOOFDSTUK I – INLEIDING
FORENSISCHE PSYCHATRIE
Forensische (psychiatrie) komt van Forum Romanum (het centrale
marktplein)
> het is een publiek-gebeuren (hoofdkenmerk)
> voorbeeld: rechtszaken kon je gaan bezoeken en heel de
rechtszaak volgen.
Psychiatrie was vroeger letterlijk volledig gesloten
> nu ook nog gesloten afdelen
> zeer weinig zicht wat er binnen de psychiatrie gebeurt
> uitleg in een voorleken verstaanbare taal.
Elke nieuwe zitting/rechtzaak = een nieuw publiek (nieuwe rechter,
nieuwe partijen …).
> het verhaal kan je niet altijd opnieuw vertellen.
Het openbaar karakter neemt toe (vandaag de dag).
Men werkt niet voor vakgenoten.
> uitleggen in een duidelijk vakjargon.
> verhaal brengen voor duidelijkheid te scheppen.
FORENSISCHE PSYCHIATRIE = GENEESKUNDE + RECHT
A) medisch denken
> alliantie
> hulpvraag: een hulpvraag van de patiënt
> men komt met een vraag naar hulp
B) juridisch denken
> altijd oppositioneel
> altijd twee partijen die totaal tegenstrijdige belangen hebben
1
,> beoordeling: voor een van de twee partijen is de beoordeling niet het gewenste
resultaat.
Vanuit de medische vorming binnen het juridische kader: ‘Wanneer zou men mijn
advies kunnen onderuithalen?’
> het bekritiseren zal op een bepaald moment sowieso gebeuren.
> er zijn weinig zaken waarbij men geen kritiek krijgt.
Het juridisch systeem werkt volgens zwart-wit principes (vb. je ben schuldig of je
bent niet schuldig).
> psychiatrie heeft alle tinten grijs en net geen zwart of wit!
FORENSISCHE GENEESKUNDE = GENEESKUNDE BINNEN HET
RECHT
Medische diagnostiek is niet de hoofdzaak (het is wel een onderdeel).
Essentie: de juridische vraag
Patiënten vragen geen onderzoek/behandeling
Het gerechtelijk systeem vraag wél naar onderzoek/behandeling
RECHTELIJKE ORGANISATIE
> werken binnen het juridische kader
> elk land heeft zijn eigen juridische systemen
> hiërarchie met elk zijn eigen regels.
A) Politierechtbank
> rijgeschiktheid (correctionele luik) (vb. iemand om psyschiatrische problemen
krijgt geen rijbewijs)
> schade vaststellen (= schadebepaling)
B) Rechtbank van Eerste aanleg
> Correctionele Rechtbank: toerekeningsvatbaarheid, schadebepaling …)
> Jeugdrechtbank: aanstelling tot doorsturen naar Correctionele Rechtbank,
aansteling mbt. vechtscheiding, verwaarlozing …
> Burgerlijke Kamers: iedereen kan hier terecht als er een geschil is tussen twee
partijen (partijen = mensen, rechtspersonen …)
2
,C) Vredegerecht
> advies vragen aan deskundige (psychiater)
D) Rechtbank van Koophandel
> vb. nieuw salon kopen (achterkant op factuur kleine letters)
> geschil ontstaan over zaken op factuur
> wet: ‘als verkoper mag je niet iets verkopen aan iemand die zichtbaar ‘niet in
staat’ is om een betaling uit te voeren’ (vb. manische depressie, bipolaire
stoornis)
> het moet duidelijk zijn voor de verkoper (niet-psychiater) dat de persoon niet in
staat is om iets te kopen.
E) Arbeidsrechtbank
> arbeidsongevallen (letsels – medische, lichamelijke en mentale)
> woon-werkverkeer: vb. van en naar het werk een ongeval
> polisverzekering bij ongeval naar of van het werk: terecht bij Politierechtbank
(ongeval), Arbeidsrechtbank (woon-werkverkeer) en Vredegerecht (omwille van
de polisverzekering)
F) Hof van Beroep
> niet akkoord bij uitspraak in Rechtbank Eerste Aanleg
> in beroep gaan bij Hof van Beroep
(Hof van Assisen bestaat niet! het wordt samengesteld om een bepaalde
zaak te behandelen)
> ze worden afgevaardigd om een bepaalde zaak te behandelen in het Hof van
Assisen
> als er geen zaak is, dan is er ook geen Hof van Assisen.
G) Arbeidshof
H) Hof van Cassatie
I) Raad van State
in H) I) & J): psychiater wordt hier niet tewerkgesteld!
J) Grondwettelijk Hof
MEDISCH < - > JURIDISCH
Vanuit een medische probeert men zoveel mogelijk het gezondheidsbelang van
de persoon voorop te stellen (a priori houdingen – ‘cultuur’).
Twee partijen die tegenover elkaar komen te staan (etisch uitgangspunt).
ETHISCH UITGANGSPUNT
3
, BASIS PARADIGMA
TEGENSPREKELIJK DEBAT
Tegensprekelijk debat: bij de juridische rechtbank zijn de twee partijen exact
eveneel waard
> alles wat binnen het juridisch kader gebeurt, moet gevolgd kunnen worden
door alle partijen
> alle partijen moet betrokken worden.
> de eigen bevinding, besluiten moet je aan alle betrokkene partijen moet
bekendmaken en de partijen moeten hierop kunnen reageren.
BEROEPSGEHEIM
Beroepsgeheim: strenge orde van de artsen
> juristen: ‘beroepsgeheim, behalve als we deze informatie nodig hebben voor
de waarheid …’
> Nederland: als de patiënt ‘nee’ zegt, dan kan er NIEMAND aan het medische
dossier komen (zelfs geen rechter).
> Wet op patiëntenrechten: als patiënt kan je je eigen medische dossier
opvragen.
> er zijn in België tegenstrijdige wetten (vb. zonnepanele en terugdraaiende
meter)
NORMALITEIT VERSUS STOORNIS
4
HOOFDSTUK I – INLEIDING
FORENSISCHE PSYCHATRIE
Forensische (psychiatrie) komt van Forum Romanum (het centrale
marktplein)
> het is een publiek-gebeuren (hoofdkenmerk)
> voorbeeld: rechtszaken kon je gaan bezoeken en heel de
rechtszaak volgen.
Psychiatrie was vroeger letterlijk volledig gesloten
> nu ook nog gesloten afdelen
> zeer weinig zicht wat er binnen de psychiatrie gebeurt
> uitleg in een voorleken verstaanbare taal.
Elke nieuwe zitting/rechtzaak = een nieuw publiek (nieuwe rechter,
nieuwe partijen …).
> het verhaal kan je niet altijd opnieuw vertellen.
Het openbaar karakter neemt toe (vandaag de dag).
Men werkt niet voor vakgenoten.
> uitleggen in een duidelijk vakjargon.
> verhaal brengen voor duidelijkheid te scheppen.
FORENSISCHE PSYCHIATRIE = GENEESKUNDE + RECHT
A) medisch denken
> alliantie
> hulpvraag: een hulpvraag van de patiënt
> men komt met een vraag naar hulp
B) juridisch denken
> altijd oppositioneel
> altijd twee partijen die totaal tegenstrijdige belangen hebben
1
,> beoordeling: voor een van de twee partijen is de beoordeling niet het gewenste
resultaat.
Vanuit de medische vorming binnen het juridische kader: ‘Wanneer zou men mijn
advies kunnen onderuithalen?’
> het bekritiseren zal op een bepaald moment sowieso gebeuren.
> er zijn weinig zaken waarbij men geen kritiek krijgt.
Het juridisch systeem werkt volgens zwart-wit principes (vb. je ben schuldig of je
bent niet schuldig).
> psychiatrie heeft alle tinten grijs en net geen zwart of wit!
FORENSISCHE GENEESKUNDE = GENEESKUNDE BINNEN HET
RECHT
Medische diagnostiek is niet de hoofdzaak (het is wel een onderdeel).
Essentie: de juridische vraag
Patiënten vragen geen onderzoek/behandeling
Het gerechtelijk systeem vraag wél naar onderzoek/behandeling
RECHTELIJKE ORGANISATIE
> werken binnen het juridische kader
> elk land heeft zijn eigen juridische systemen
> hiërarchie met elk zijn eigen regels.
A) Politierechtbank
> rijgeschiktheid (correctionele luik) (vb. iemand om psyschiatrische problemen
krijgt geen rijbewijs)
> schade vaststellen (= schadebepaling)
B) Rechtbank van Eerste aanleg
> Correctionele Rechtbank: toerekeningsvatbaarheid, schadebepaling …)
> Jeugdrechtbank: aanstelling tot doorsturen naar Correctionele Rechtbank,
aansteling mbt. vechtscheiding, verwaarlozing …
> Burgerlijke Kamers: iedereen kan hier terecht als er een geschil is tussen twee
partijen (partijen = mensen, rechtspersonen …)
2
,C) Vredegerecht
> advies vragen aan deskundige (psychiater)
D) Rechtbank van Koophandel
> vb. nieuw salon kopen (achterkant op factuur kleine letters)
> geschil ontstaan over zaken op factuur
> wet: ‘als verkoper mag je niet iets verkopen aan iemand die zichtbaar ‘niet in
staat’ is om een betaling uit te voeren’ (vb. manische depressie, bipolaire
stoornis)
> het moet duidelijk zijn voor de verkoper (niet-psychiater) dat de persoon niet in
staat is om iets te kopen.
E) Arbeidsrechtbank
> arbeidsongevallen (letsels – medische, lichamelijke en mentale)
> woon-werkverkeer: vb. van en naar het werk een ongeval
> polisverzekering bij ongeval naar of van het werk: terecht bij Politierechtbank
(ongeval), Arbeidsrechtbank (woon-werkverkeer) en Vredegerecht (omwille van
de polisverzekering)
F) Hof van Beroep
> niet akkoord bij uitspraak in Rechtbank Eerste Aanleg
> in beroep gaan bij Hof van Beroep
(Hof van Assisen bestaat niet! het wordt samengesteld om een bepaalde
zaak te behandelen)
> ze worden afgevaardigd om een bepaalde zaak te behandelen in het Hof van
Assisen
> als er geen zaak is, dan is er ook geen Hof van Assisen.
G) Arbeidshof
H) Hof van Cassatie
I) Raad van State
in H) I) & J): psychiater wordt hier niet tewerkgesteld!
J) Grondwettelijk Hof
MEDISCH < - > JURIDISCH
Vanuit een medische probeert men zoveel mogelijk het gezondheidsbelang van
de persoon voorop te stellen (a priori houdingen – ‘cultuur’).
Twee partijen die tegenover elkaar komen te staan (etisch uitgangspunt).
ETHISCH UITGANGSPUNT
3
, BASIS PARADIGMA
TEGENSPREKELIJK DEBAT
Tegensprekelijk debat: bij de juridische rechtbank zijn de twee partijen exact
eveneel waard
> alles wat binnen het juridisch kader gebeurt, moet gevolgd kunnen worden
door alle partijen
> alle partijen moet betrokken worden.
> de eigen bevinding, besluiten moet je aan alle betrokkene partijen moet
bekendmaken en de partijen moeten hierop kunnen reageren.
BEROEPSGEHEIM
Beroepsgeheim: strenge orde van de artsen
> juristen: ‘beroepsgeheim, behalve als we deze informatie nodig hebben voor
de waarheid …’
> Nederland: als de patiënt ‘nee’ zegt, dan kan er NIEMAND aan het medische
dossier komen (zelfs geen rechter).
> Wet op patiëntenrechten: als patiënt kan je je eigen medische dossier
opvragen.
> er zijn in België tegenstrijdige wetten (vb. zonnepanele en terugdraaiende
meter)
NORMALITEIT VERSUS STOORNIS
4
