Samenvatting algemene farmacologie, teratologie en toxicologie 1

Algemene farmacologie, toxicologie en teratologie 1
Les: situering geneesmiddelen en hantering geneesmiddelencompendium
Toedieningsweg = toedieningswijze  afhankelijk van:
 Patiënt: een kind is bv niet in staat om een pil in te slikken dus dan zal men het
geneesmiddel verwerken in een suppo/zetpil of siroop.
 Het geneesmiddel: bepaalde producten verliezen hun werking wanneer ze bv in
contact komen met maagzuur dus deze moeten dan verwerkt worden in een product
dat via een andere weg kan worden toegediend of het geneesmiddel moet worden
aangepast zodat het resistent wordt en wel via de mond kan worden toegediend.
 De aandoening/tijdspanne: als je thuis bv wat hoofdpijn hebt, neem je gewoon een
paracetamol maar als een patiënt met extreme pijn op een spoedafdeling beland, wil
men die pijn zo snel mogelijk laten afnemen door het geneesmiddel rechtstreeks in
de bloedbaan toe te dienen.
Lokale toediening:
 Cutaan: op de huid
 Inhalatie: neus (nasaal) of longen (bronchiaal)
 Op de slijmvliezen: mond, ogen, neus, vaginaal
Systemische toediening: via…  in het bloed
 Oraal of per os (PO): via de mond
 Sublinguaal: via het slijmvlies onder de tong
 Rectaal: via het rectum (endeldarm)
 Transdermaal: via de huid
 Parenteraal: in de bloedbaan


Toedieningsvormen:
 Hoe presenteert een geneesmiddel zich? Deze vormen zijn vaak bepalend voor de weg
waarlangs ze worden toegediend.

Orale toedieningsvormen:
VASTE
 Tabletten: samengeperst
 sliktablet
 zuigtablet
 bruistablet
 smelttablet
 kauwtablet
 maagsap-resistente tablet (enteric coated) :
 dragée : omhulde tablet blinkend suikerlaagje
 Capsules: hulsjes van gelatine waarin het geneesmiddel zit
 poeder

,  korrels
 vloeistof
 Poeders: mengen met water
 Kauwgom: bv. nicotine
VLOEIBARE
 siropen
 druppels
 drinkampul

Toedieningsvormen voor mond, neus, oor en oog
 Neus: neusdruppels en neusspray
 Oog: oogdruppels, oogzalf, oogbad
 Oor: oordruppels
 Mond- en keelholte: mondspoeling

Toedieningsvormen voor de luchtwegen (zodanig dat deze producten kunnen
worden ingeademd)
 aërosol
 inhalator
 poedervorm of vernevelen van vloeistof

Toedieningsvormen op de huid, slijmvliezen
 zalven en crèmes
 pleisters (vb: anticonceptie-of nicotinepleister)

Rectale toedieningsvormen
 zalven (+ rectale canule): bv. bij hemorroïden = aambeien  deze kunnen zowel
uitwendig als inwendig voorkomen. Bij uitwendige wordt de zalf er gewoon opgesmeerd.
In geval van inwendig wordt er op die tube een canule geschroefd, deze canule wordt in
de aars ingebracht een dan gaat de zalf inwendig in het rectum worden gespoten.
 zetpillen = suppo(sitorium): deze bestaan uit een vlakke en een puntige kant. Het vlak
stuk eerst inbrengen. Zetpillen kunnen ofwel lokaal gaan werken zoals bij aambeien bv
maar er bestaan ook zetpillen die in het hele lichaam systematisch gaan werken, bv bij
koorts en pijnstilling.
 bestaat uit een cacaobotermassa + een product eraan toegevoegd
 glycerine: deze zijn doorzichtig en dienen om stoelgang op te wekken bij obstipatie. Er
zitten dus geen geneesmiddelen in verwerkt die systematisch in heel het lichaam gaan
werken.
 klysma = lavement  geen geneesmiddel toedienen maar stoelgang proberen opwekken
 mechanische werking: de hoeveelheid vloeistof van het lavement die in het rectum
wordt ingebracht, zal de darmwand gaan prikkelen en de stoelgang opwekken
 chemische werking: bepaalde prikkelende stoffen worden aan een lavement
toegediend om de stoelgang op te wekken
 thermische werking: lavement wordt op kamertemperatuur toegediend waardoor het
lager ligt dan lichaamstemperatuur

, Vaginale toedieningsvormen
(in het kader van behandelen van vaginale infecties of in het kader van anticonceptie)
 tabletten
 ovules
 crèmes (adhv een inbrenghuls)
 spoelingen (om bv de zuurtegraad van de vagina terug op peil te brengen)
 spiraaltje bv. Mirena®
 vaginale ring bv. Nuvaring®

Parenterale toedieningsvormen
 Injecties:
 Intra-dermaal (I.D.)
 Subcutaan (S.C.)
 Intra-musculair (I.M.)
 Intra-articulair (I.A.)
 Epiduraal
 Perineaal (verdoven perineum tijdens een bevalling om bv een knip te zetten)
…
 Infusen


Werkingsmechanisme
 hoe werken geneesmiddelen?

Causale werking
 Toegediend om de oorzaak te behandelen
 Bv. antibiotica bij infectie ten gevolge van bacteriën

Symptomatische werking
 Toegediend om de symptomen te behandelen
 Bv. pijnmedicatie

Substitutionele werking
 Aanvullen van een tekort
 Bv. insuline, vitaminen

Preventieve werking
 Werken preventief
 Bv. griepvaccin, coronavaccin