Samenvatting
Beslechting van Internationale
Geschillen
Academiejaar 2021-2022
Prof. Stefaan Smis
1
, Inhoudstafel
Module 1: Introductie Internationale geschillenbeslechting 3
1.1 Vreedzame geschillenbeslechting in het Internationaal recht 3
1.2 Geschiedenis van Internationale Geschillenbeslechting 4
Module 2: Basisbronnen van geschillenbeslechting 8
2.1 Verschillende bronnen 8
2.2 Analyse Art 2(3) 9
2.3 Analyse Art 33 13
Module 3: Politieke en Diplomatieke Methoden 15
3.1 Onderhandelingen 15
Afbakening concept onderhandelen 15
Geen exclusiviteit van onderhandelingen 16
Procedure van onderhandelingen 20
3.2 Feitenonderzoek 22
3.3 Bemiddeling en Goede Diensten 26
3.4 Conciliatie 29
Module 4: Juridische Methoden van Geschillenbeslechting 32
4.1 Arbitrage 32
Verschil tussen arbitrage en hoven 32
Soorten Arbitrage 33
Oorsprong Arbitrage 33
Voorbeelden Arbitrage 36
4.2 Internationaal Gerechtshof 39
Algemeen 39
Samenstelling IGH 40
Bevoegdheden IGH 44
Uitspreken over tussenstaatse geschillen 44
Advies geven 55
Module 5: De Wereldhandelsorganisatie 56
5.1 Oorsprong 56
5.2 WHO systeem 58
Vergelijking GATT en WHO 58
Werking WHO 59
2
, Module 1: Introductie Internationale geschillenbeslechting
1.1 Vreedzame geschillenbeslechting in het Internationaal recht
● Context van tussenstaatse geschillen
○ Twee staten hebben een probleem met elkaar
○ Kan worden opgelost door geweld te gebruiken of kan vreedzaam worden opgelost
○ ! Moet rekening gehouden worden met IR:
■ Principieel verbod op het gebruik van geweld
■ Consensualisme
● Consensualisme
○ Basiskenmerk van het IR
○ Gevolg van de aard van het IR: Soevereine gelijkheid van staten
■ IR is centraal, niet hiërarchisch
■ IR is horizontaal, niet verticaal
■ Dus een staat kan een andere staat juridische niets opleggen want alle staten
zijn samen de wetgevers van het IR, maar ook de rechters en
rechtsonderhorigen
○ Idee dat staten enkel verbonden zijn indien ze dat zelf willen
■ Dus in het IR kan er maar iets verwezenlijkt worden als er een consensus is
■ Geschillenregeling ook op basis van consensus:
● Staten beslissen zelf hoe ze een geschil oplossen
● Maar essentieel om op voorhand afspraken te maken over verschillende
manieren hoe geschillen kunnen worden opgelost
● Leidt tot een lijst met mogelijke methodes (zie later)
● Probleem: staten willen eigen belangen behartigen
○ Keuze van methode zal dus gebaseerd zijn op de belangen van
de staat
○ Dus moeilijk om een consensus te vinden tussen staten in een
geschil over het gebruik van een bepaalde methode
○ Recht wordt gecreëerd obv consensualisme
■ Staten zijn soeverein gelijk: zijn samen wetgevers, rechters en
rechtsonderhorigen
■ Dit is omdat er geen centrale macht is
3
, ■ Recht maken of wijzigen moet dus obv afspraken
● Kan obv consensus
● Maar: kan ook obv rechtsschending
○ Soms zal staat doelbewust het recht schenden met als doel het
recht te wijzigen
○ Dit is een vorm van unilateraal recht wijzigen
○ Hopen dat andere staten met consensus akkoord gaan met de
schending
● Gevolg: regels nodig over het schenden van het recht
○ Nood aan mechanisme omtrent vreedzame regeling van
geschillen
○ Essentieel om conflicten te voorkomen EN om efficiënt het recht te
kunnen wijzigen of laten evolueren
○ Dit zijn de twee functies van vreedzame geschillenregeling
1.2 Geschiedenis van Internationale Geschillenbeslechting
Het internationaal recht had een grote rol in het beperken van geweld door het het verbieden
van geweld in de internationale context. Als gevolg was er nood aan een alternatief
mechanisme om geschillen op te lossen en het recht te wijzigen / te evolueren.
● IR evolueerde: Recht van co existentie naar recht van coöperatie
○ Co existentie om vreedzaam samen te leven: vb. afbakening soevereiniteit,
bevoegdheden, …
○ Coöperatie: meer internationale samenwerking
○ 19e eeuwse context:
■ Industriële revolutie: meer export en import van grondstoffen
● Nood aan regulering van grondstoffen tussen staten
● Veel milieuschade als gevolg
■ Europese kolonisatie
■ Nieuwe internationale entiteiten
■ Gevolg: nood aan regels om beter samen te werken
○ Vredesbewegingen
■ Doel om internationale conflicten zouden verminderen
■ Leidde tot creatie internationale genootschappen
● Juristen die nadenken over vreedzame samenwerking
4
Beslechting van Internationale
Geschillen
Academiejaar 2021-2022
Prof. Stefaan Smis
1
, Inhoudstafel
Module 1: Introductie Internationale geschillenbeslechting 3
1.1 Vreedzame geschillenbeslechting in het Internationaal recht 3
1.2 Geschiedenis van Internationale Geschillenbeslechting 4
Module 2: Basisbronnen van geschillenbeslechting 8
2.1 Verschillende bronnen 8
2.2 Analyse Art 2(3) 9
2.3 Analyse Art 33 13
Module 3: Politieke en Diplomatieke Methoden 15
3.1 Onderhandelingen 15
Afbakening concept onderhandelen 15
Geen exclusiviteit van onderhandelingen 16
Procedure van onderhandelingen 20
3.2 Feitenonderzoek 22
3.3 Bemiddeling en Goede Diensten 26
3.4 Conciliatie 29
Module 4: Juridische Methoden van Geschillenbeslechting 32
4.1 Arbitrage 32
Verschil tussen arbitrage en hoven 32
Soorten Arbitrage 33
Oorsprong Arbitrage 33
Voorbeelden Arbitrage 36
4.2 Internationaal Gerechtshof 39
Algemeen 39
Samenstelling IGH 40
Bevoegdheden IGH 44
Uitspreken over tussenstaatse geschillen 44
Advies geven 55
Module 5: De Wereldhandelsorganisatie 56
5.1 Oorsprong 56
5.2 WHO systeem 58
Vergelijking GATT en WHO 58
Werking WHO 59
2
, Module 1: Introductie Internationale geschillenbeslechting
1.1 Vreedzame geschillenbeslechting in het Internationaal recht
● Context van tussenstaatse geschillen
○ Twee staten hebben een probleem met elkaar
○ Kan worden opgelost door geweld te gebruiken of kan vreedzaam worden opgelost
○ ! Moet rekening gehouden worden met IR:
■ Principieel verbod op het gebruik van geweld
■ Consensualisme
● Consensualisme
○ Basiskenmerk van het IR
○ Gevolg van de aard van het IR: Soevereine gelijkheid van staten
■ IR is centraal, niet hiërarchisch
■ IR is horizontaal, niet verticaal
■ Dus een staat kan een andere staat juridische niets opleggen want alle staten
zijn samen de wetgevers van het IR, maar ook de rechters en
rechtsonderhorigen
○ Idee dat staten enkel verbonden zijn indien ze dat zelf willen
■ Dus in het IR kan er maar iets verwezenlijkt worden als er een consensus is
■ Geschillenregeling ook op basis van consensus:
● Staten beslissen zelf hoe ze een geschil oplossen
● Maar essentieel om op voorhand afspraken te maken over verschillende
manieren hoe geschillen kunnen worden opgelost
● Leidt tot een lijst met mogelijke methodes (zie later)
● Probleem: staten willen eigen belangen behartigen
○ Keuze van methode zal dus gebaseerd zijn op de belangen van
de staat
○ Dus moeilijk om een consensus te vinden tussen staten in een
geschil over het gebruik van een bepaalde methode
○ Recht wordt gecreëerd obv consensualisme
■ Staten zijn soeverein gelijk: zijn samen wetgevers, rechters en
rechtsonderhorigen
■ Dit is omdat er geen centrale macht is
3
, ■ Recht maken of wijzigen moet dus obv afspraken
● Kan obv consensus
● Maar: kan ook obv rechtsschending
○ Soms zal staat doelbewust het recht schenden met als doel het
recht te wijzigen
○ Dit is een vorm van unilateraal recht wijzigen
○ Hopen dat andere staten met consensus akkoord gaan met de
schending
● Gevolg: regels nodig over het schenden van het recht
○ Nood aan mechanisme omtrent vreedzame regeling van
geschillen
○ Essentieel om conflicten te voorkomen EN om efficiënt het recht te
kunnen wijzigen of laten evolueren
○ Dit zijn de twee functies van vreedzame geschillenregeling
1.2 Geschiedenis van Internationale Geschillenbeslechting
Het internationaal recht had een grote rol in het beperken van geweld door het het verbieden
van geweld in de internationale context. Als gevolg was er nood aan een alternatief
mechanisme om geschillen op te lossen en het recht te wijzigen / te evolueren.
● IR evolueerde: Recht van co existentie naar recht van coöperatie
○ Co existentie om vreedzaam samen te leven: vb. afbakening soevereiniteit,
bevoegdheden, …
○ Coöperatie: meer internationale samenwerking
○ 19e eeuwse context:
■ Industriële revolutie: meer export en import van grondstoffen
● Nood aan regulering van grondstoffen tussen staten
● Veel milieuschade als gevolg
■ Europese kolonisatie
■ Nieuwe internationale entiteiten
■ Gevolg: nood aan regels om beter samen te werken
○ Vredesbewegingen
■ Doel om internationale conflicten zouden verminderen
■ Leidde tot creatie internationale genootschappen
● Juristen die nadenken over vreedzame samenwerking
4
