Inhoudsopgave
1 Celtheorie .......................................................................................................................2
1.1 Functies van de cel; .................................................................................................2
1.2 Samenstelling van de cel; .........................................................................................2
2 De Samenstelling: Membraanlipiden (Vetten) ...................................................................3
2.1 De Functie: Wie mag erdoorheen? ............................................................................3
2.2 Samenstelling : membraaneiwitten → 2 groepen .......................................................4
2.3 Soorten transmembraaneiwitten ..............................................................................4
2.4 Samenstelling: membraankoolhydraten ....................................................................5
3 Membraantransport .........................................................................................................6
3.1 Vormen van permabiliteit (doorlaatbaarheid) ............................................................6
3.2 Passief transport ......................................................................................................6
3.3 door dragerstoffen gemedieerd transport ..................................................................9
3.4 Actief transport (Kost wél ATP) ................................................................................ 10
4 De organellen ................................................................................................................ 13
4.1 Cytoplasma & Cytosol ............................................................................................ 13
4.2 Het cytoskelet........................................................................................................ 14
4.3 Uitstulpingen van het membraan ............................................................................ 14
4.4 Eiwitverwerking ...................................................................................................... 15
4.5 Endoplasmatisch Reticulum (ER)............................................................................ 15
4.6 Golgi-apparaat ....................................................................................................... 16
4.7 Blaasjes met enzymen ........................................................................................... 17
4.8 Mitochondria ......................................................................................................... 17
, De cel
1 Celtheorie
• is de kleinste bouwsteen van alle planten en dieren’
• is de kleinste functionerende eenheden van leven’
• wordt gevormd door deling van bestaande cellen’
• handhaving van homeostase is essentieel
Homeostase = de mogelijkheid van een organisme om zijn inwendig milieu binnen bepaalde
waarden te houden ondanks invloeden van buitenaf. (Lichaamstemperatuur)
Gladspiercel → Een specifiek spiercel dat we niet kunnen sturen.
1.1 Functies van de cel;
• Fysieke isolatie; onderdeel van het in standhouden homeostase
• Regulatie van de uitwisseling met de omgeving (ionen, voedingsstoffen, afvalstoffen en
klierproducten -> zweet, speeksel, traanvoct, hormonen,..))
• Structurele stabiliteit (van weefsels)
1.2 Samenstelling van de cel;
• Het plasmamembraan (6 à 10mm) een membraan rond de plasma, de vloeistof van een
cel, Het plasmamembraan zorgt voor homeostase.
• Vetten of lipiden; (triglyceriden); een soort vetten in je bloed die je lichaam gebruikt als
energiebron en opslagplaats. (glycerol en vetzuren)
• Eiwitten of proteïnen bestaan uit aminozuren die aan elkaar gekoppeld zijn en zo een
keten vormen.
o Dipeptide is een verbingding van 2 aminozuren, tripeptide 3 en polypeptide een
keten.
o Eiwitten zijn nodig voor zuurstoftransport, het immuunsysteem, de opbouw van
spieren en pezen, lichaamsstructuren en het metabolisme.
o Een enzym zorgt ervoor dat een bepaalde chemische reactie sneller kan
verlopen. Het enzym wordt daarbij niet verbruikt.
• Koolhydraten zijn suikers en zetmeelachtige stoffen. Ze kunnen bestaan uit:
o monosachariden → 1 suikereenheid, bijvoorbeeld glucose
o disachariden → 2 monosachariden, bijvoorbeeld lactose
o polysachariden → veel monosachariden, bijvoorbeeld zetmeel
• Intracellulaire vloeistof (cytosol): Het vocht binnen in de cel dat rijk is aan kalium en
eiwitten.
• Extracellulaire vloeistof: Het vocht buiten de cel (zoals bloed en weefselvocht) dat rijk
is aan natrium.
, 2 De Samenstelling: Membraanlipiden (Vetten)
Het membraan bestaat voor het grootste deel uit vetten. Deze zorgen voor de basisstructuur:
• Fosfolipiden: Dit zijn de belangrijkste bouwstenen. Een fosfolipide is een binding tussen
een fosfaatgroep (de kop) en een diglyceride (een glycerolmolecule met twee
vetzuurstaarten).
• Fosfolipide dubbellaag: Omdat cellen vanbinnen en vanbuiten omringd zijn door water,
vormen deze vetten spontaan een dubbele laag:
o Hydrofiele koppen (buitenzijde): De ronde bolletjes zijn 'watervriendelijk'
(hydrofiel) en wijzen naar het water toe (zowel naar de extracellulaire vloeistof
buiten de cel als naar het cytoplasma binnen de cel).
o Hydrofobe staarten (binnenzijde): De sliertjes zijn 'watervrezend' (hydrofob) en
verstoppen zich aan de binnenkant, veilig weg van het water.
• Cholesterol: Tussen de vetzuurstaarten zitten gele moleculen cholesterol. Deze dienen
puur als versteviging zodat het membraan niet te vloeibaar wordt en zijn vorm behoudt.
2.1 De Functie: Wie mag erdoorheen?
Door deze vette, waterafstotende binnenkant werkt het membraan heel selectief:
• Wat passeert vlot?
o Vetoplosbare stoffen (omdat het membraan uit vet bestaat, lossen ze erin op en
glippen ze erdoor).
o Kleine, ongeladen stoffen zoals zuurstof (O2) en koolstofdioxide (CO2). Dit is
cruciaal voor de ademhaling van de cel.
• Wat passeert zeer moeilijk of niet?
o Geladen stoffen Na+, K+, Ca2+,…)
o In water oplosbare verbindingen zoals glucose (suiker) en eiwitten. Zij kunnen
niet zomaar door de vette barrière heen.
1 Celtheorie .......................................................................................................................2
1.1 Functies van de cel; .................................................................................................2
1.2 Samenstelling van de cel; .........................................................................................2
2 De Samenstelling: Membraanlipiden (Vetten) ...................................................................3
2.1 De Functie: Wie mag erdoorheen? ............................................................................3
2.2 Samenstelling : membraaneiwitten → 2 groepen .......................................................4
2.3 Soorten transmembraaneiwitten ..............................................................................4
2.4 Samenstelling: membraankoolhydraten ....................................................................5
3 Membraantransport .........................................................................................................6
3.1 Vormen van permabiliteit (doorlaatbaarheid) ............................................................6
3.2 Passief transport ......................................................................................................6
3.3 door dragerstoffen gemedieerd transport ..................................................................9
3.4 Actief transport (Kost wél ATP) ................................................................................ 10
4 De organellen ................................................................................................................ 13
4.1 Cytoplasma & Cytosol ............................................................................................ 13
4.2 Het cytoskelet........................................................................................................ 14
4.3 Uitstulpingen van het membraan ............................................................................ 14
4.4 Eiwitverwerking ...................................................................................................... 15
4.5 Endoplasmatisch Reticulum (ER)............................................................................ 15
4.6 Golgi-apparaat ....................................................................................................... 16
4.7 Blaasjes met enzymen ........................................................................................... 17
4.8 Mitochondria ......................................................................................................... 17
, De cel
1 Celtheorie
• is de kleinste bouwsteen van alle planten en dieren’
• is de kleinste functionerende eenheden van leven’
• wordt gevormd door deling van bestaande cellen’
• handhaving van homeostase is essentieel
Homeostase = de mogelijkheid van een organisme om zijn inwendig milieu binnen bepaalde
waarden te houden ondanks invloeden van buitenaf. (Lichaamstemperatuur)
Gladspiercel → Een specifiek spiercel dat we niet kunnen sturen.
1.1 Functies van de cel;
• Fysieke isolatie; onderdeel van het in standhouden homeostase
• Regulatie van de uitwisseling met de omgeving (ionen, voedingsstoffen, afvalstoffen en
klierproducten -> zweet, speeksel, traanvoct, hormonen,..))
• Structurele stabiliteit (van weefsels)
1.2 Samenstelling van de cel;
• Het plasmamembraan (6 à 10mm) een membraan rond de plasma, de vloeistof van een
cel, Het plasmamembraan zorgt voor homeostase.
• Vetten of lipiden; (triglyceriden); een soort vetten in je bloed die je lichaam gebruikt als
energiebron en opslagplaats. (glycerol en vetzuren)
• Eiwitten of proteïnen bestaan uit aminozuren die aan elkaar gekoppeld zijn en zo een
keten vormen.
o Dipeptide is een verbingding van 2 aminozuren, tripeptide 3 en polypeptide een
keten.
o Eiwitten zijn nodig voor zuurstoftransport, het immuunsysteem, de opbouw van
spieren en pezen, lichaamsstructuren en het metabolisme.
o Een enzym zorgt ervoor dat een bepaalde chemische reactie sneller kan
verlopen. Het enzym wordt daarbij niet verbruikt.
• Koolhydraten zijn suikers en zetmeelachtige stoffen. Ze kunnen bestaan uit:
o monosachariden → 1 suikereenheid, bijvoorbeeld glucose
o disachariden → 2 monosachariden, bijvoorbeeld lactose
o polysachariden → veel monosachariden, bijvoorbeeld zetmeel
• Intracellulaire vloeistof (cytosol): Het vocht binnen in de cel dat rijk is aan kalium en
eiwitten.
• Extracellulaire vloeistof: Het vocht buiten de cel (zoals bloed en weefselvocht) dat rijk
is aan natrium.
, 2 De Samenstelling: Membraanlipiden (Vetten)
Het membraan bestaat voor het grootste deel uit vetten. Deze zorgen voor de basisstructuur:
• Fosfolipiden: Dit zijn de belangrijkste bouwstenen. Een fosfolipide is een binding tussen
een fosfaatgroep (de kop) en een diglyceride (een glycerolmolecule met twee
vetzuurstaarten).
• Fosfolipide dubbellaag: Omdat cellen vanbinnen en vanbuiten omringd zijn door water,
vormen deze vetten spontaan een dubbele laag:
o Hydrofiele koppen (buitenzijde): De ronde bolletjes zijn 'watervriendelijk'
(hydrofiel) en wijzen naar het water toe (zowel naar de extracellulaire vloeistof
buiten de cel als naar het cytoplasma binnen de cel).
o Hydrofobe staarten (binnenzijde): De sliertjes zijn 'watervrezend' (hydrofob) en
verstoppen zich aan de binnenkant, veilig weg van het water.
• Cholesterol: Tussen de vetzuurstaarten zitten gele moleculen cholesterol. Deze dienen
puur als versteviging zodat het membraan niet te vloeibaar wordt en zijn vorm behoudt.
2.1 De Functie: Wie mag erdoorheen?
Door deze vette, waterafstotende binnenkant werkt het membraan heel selectief:
• Wat passeert vlot?
o Vetoplosbare stoffen (omdat het membraan uit vet bestaat, lossen ze erin op en
glippen ze erdoor).
o Kleine, ongeladen stoffen zoals zuurstof (O2) en koolstofdioxide (CO2). Dit is
cruciaal voor de ademhaling van de cel.
• Wat passeert zeer moeilijk of niet?
o Geladen stoffen Na+, K+, Ca2+,…)
o In water oplosbare verbindingen zoals glucose (suiker) en eiwitten. Zij kunnen
niet zomaar door de vette barrière heen.