• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 64 pagina's
Samenvatting

Samenvatting Farmacologie | Partim I+II | UA | 2025/26

Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 64 pagina's

Volledige samenvatting van Farmacologie Ba3 BMW aan de Universiteit Antwerpen voor academiejaar , onder leiding van Prof. dr. P.-J. Guns. De samenvatting behandelt alle 26 hoofdstukken van beide partim: algemene farmacologie, ANS, mediatoren, ontsteking, hemostase, cardiovasculaire farmacologie, ademhaling, maagdarmstelsel en centraal zenuwstelsel. Met examen-focus, reproduceerbare kennis, tabellen en mnemonics voor efficiënte voorbereiding op het examen.

Voorbeeld van de inhoud

Farmacologie
Samenvatting Partim I + II
Ba3 BMW · Academiejaar 2025–2026


Prof. dr. P.-J. Guns



Hoofdstukken 1–26 · Volledige cursus
Partim I: Algemene farmacologie · ANS · Mediatoren · Ontsteking · Hemostase
Partim II: Cardiovasculair · Ademhaling · Maagdarmstelsel · CZS


Examen-focus · Reproduceerbare kennis · Tabellen & mnemonics

,Hoofdstuk 1 · Farmacodynamie
Farmacodynamie bestudeert wat het geneesmiddel doet met het organisme: hoe en waar het werkt op
moleculair en cellulair niveau.

Algemene principes
• Farmaca worden onderverdeeld in middelen met weinig specifieke werking (fysicochemisch, bv. antacida,
actieve kool) en met specifieke werking.
• Specifieke farmaca hebben vier aangrijpingspunten: receptoren, ionkanalen, enzymen en
transportmoleculen.
• Biologische specificiteit: door verschillen in expressie van targets in verschillende weefsels.
• Chemische specificiteit: 3D-conformatie van het geneesmiddel bepaalt affiniteit (sleutel/slot).

Receptorclassificatie (4 types)
Type Reactietijd Plaats 2e Voorbeeld
boodschapper
1: ionkanaal milliseconden membraan ionen, potentiaal nAChR, GABAA
2: GPCR seconden membraan cAMP, cGMP, IP3, mAChR, α/β-
Ca²⁺ adrenerg
3: tyrosine kinase minuten membraan fosforylatie insulinereceptor
4: intracellulair uren cytoplasma → kern mRNA, eiwitten glucocorticoïden,
steroïden


Tweede-boodschappersystemen van GPCR
• cAMP (via adenylaat cyclase, Gαs/Gαi): in gladde spier → relaxatie via PKA → fosforylatie van MLC-
kinase + SERCA-pomp; in hart → positief inotroop via Ca²⁺-influx; in neuronen → moduleert
transmittervrijgave.
• IP₃/DAG (via PLC, Gq/11): IP₃ vrijstelling Ca²⁺ uit SR → contractie GSC, plaatjesactivatie. DAG activeert
PKC.
• cGMP (via guanylaat cyclase): geactiveerd door NO (sGC). Stimuleert PKG → daling intracellulair Ca² ⁺
→ relaxatie GSC; remt bloedplaatjes.

Geneesmiddelen op signaaltransductie
Weinig farmaca werken rechtstreeks op signaaltransductie. Belangrijke uitzonderingen:
• Lithium: remt mogelijk de IP-cyclus (stemmingsstabilisator).
• PDE-III remmers (milrinone, amrinone): verhogen cAMP in hart → positief inotroop en chronotroop.
• PDE-V remmers (sildenafil): verhogen cGMP → vasodilatatie, vooral relevant voor corpus cavernosum
(erectie).
• Methylxanthines (theofylline, cafeïne): niet-selectieve PDE-remmers + adenosine-receptorantagonisten
→ bronchodilatatie, CZS-stimulatie.

Geneesmiddel-receptor interacties
Agonist: affiniteit en intrinsieke activiteit
• Affiniteit = sterkte van binding. Uitgedrukt als K_A (dissociatieconstante): concentratie die 50%
receptoren bezet. Lage K_A = hoge affiniteit.
• Intrinsieke activiteit (α): vermogen om effect op te wekken na binding. α = 1 voor volle agonist, 0 < α < 1
voor partiële agonist, α = 0 voor antagonist.
• EC₅₀: concentratie die 50% van het maximale effect oproept (maat voor potentie).
• E_max: maximaal effect (maat voor effectiviteit).

, • pD₂ = –log(EC₅₀): hoe hoger pD₂, hoe potenter de agonist.
Effect = affiniteit (K_A) × intrinsieke activiteit (α) × aantal receptoren (N_tot) × transducer function (f). Door
receptorreserve geeft bezetting van een klein deel van de receptoren al maximaal effect.

Two-state receptor model
Receptor staat in evenwicht tussen rusttoestand (R) en actief stadium (R*). Volle agonist verschuift sterk naar
R*; partiële agonist gedeeltelijk; antagonist beïnvloedt het evenwicht niet; inverse agonist verschuift naar R
(alleen relevant bij receptoren met constitutieve activiteit, bv. benzodiazepines).

Reversibel competitief antagonisme
• Antagonist en agonist concurreren om dezelfde bindingsplaats.
• Kenmerken: GEEN onderdrukking van het maximum + PARALLELLE rechtsverschuiving van de DAC met
factor R (concentratieratio).
• Schild-vergelijking: log XB = log(R−1) + log K_B.
• pA₂ = –log K_B: maat voor affiniteit antagonist, ONAFHANKELIJK van de gebruikte agonist.

Irreversibel competitief antagonisme
• Antagonist dissocieert niet (of zeer traag) — bezette receptoren zijn permanent onbeschikbaar.
• Kenmerken: ONDERDRUKKING van het maximum + GEEN rechtsverschuiving (tenzij bij
receptorreserve).
• Door spare receptors lijkt het bij lage doses op zuiver competitief antagonisme, bij hogere doses ook
onderdrukking maximum.

Niet-competitief antagonisme
• Antagonist werkt niet op de receptor zelf maar op een stap in de signaaltransductie (bv.
verapamil/nifedipine blokkeren Ca²⁺-influx).
• Kenmerken: GEEN rechtsverschuiving + ONDERDRUKKING van het maximum + afname van de helling.

Andere vormen van antagonisme
• Competitief dualisme: partiële agonist gedraagt zich als competitieve antagonist t.o.v. een volle agonist
(bv. pindolol — β-blokker met intrinsieke sympathicomimetische activiteit).
• Fysiologisch (functioneel) antagonisme: twee agonisten via eigen receptoren met tegengesteld effect
(bv. β-agonist bronchodilatatie vs ACh bronchoconstrictie).

Adaptatie en therapeutische index
• Tachyfylaxie (desensitisatie): snelle daling gevoeligheid bij herhaalde toediening, door
receptorfosforylatie, internalisatie, downregulatie, of depletie van endogene mediator (bv. amfetamine).
• Tolerantie: trage afname werking bij langdurige toediening — versnelde metabole degradatie,
homeostatische tegenregulatie, of receptor-upregulatie na chronische antagonisten (rebound).
• Therapeutische marge: interval tussen dosis die in 100% een effect geeft (ED100) en drempel voor
toxiciteit (TD_threshold). Smalle marge → drug monitoring nodig.

Examen-essentials H1: receptortypes (4) met reactietijden en voorbeelden; verschil EC ₅₀ vs K_A;
verschil tussen volle, partiële en inverse agonist; drie types antagonisme met hun karakteristieke
DAC-verschuivingen; pA₂ als maat voor affiniteit; tachyfylaxie vs tolerantie.

, Hoofdstuk 2 · Geneesmiddelendispositie en farmacokinetiek
Farmacokinetiek bestudeert wat het organisme doet met het geneesmiddel: ADME = Absorptie, Distributie,
Metabolisme, Excretie.

Passage door celmembranen
Passieve processen (niet-verzadigbaar)
• Ultrafiltratie: via poriën en intercellulaire kanalen, drukgradiënt-gedreven (P_F = P_B − P_E − P_O).
Beperkt door porie-grootte: glomeruli laten <30 kD door; bloed-hersenbarrière heeft tight junctions die
meeste GM tegenhouden.
• Pinocytose: instulping van plasmamembraan. Vooral voor enkele macromoleculen (bv. insuline door
BHB).
• Passieve diffusie: belangrijkste proces. Volgt de wet van Fick (dX/dt = DP·O/d·([C₁]−[C ₂])).
Verdelingscoëfficiënt P bepaalt grotendeels de snelheid. Verloopt volgens eerste-orde kinetiek.

Ionisatie en pH (Henderson-Hasselbalch)
• Voor een zuur: pKa = pH + log([niet-geïoniseerd]/[geïoniseerd]).
• Voor een base: pKa = pH + log([geïoniseerd]/[niet-geïoniseerd]).
• Alleen de niet-geïoniseerde vorm passeert membranen vlot (P-waarde 1000–10000× hoger).
• Ion-trapping: Basen cumuleren in compartiment met lage pH; zuren in compartiment met hoge pH. Bij
aspirine-overdosis: bicarbonaat → urine alkaliniseren → meer zuur uitscheiden.
• Quaternaire stikstofverbindingen (permanent positief geladen) passeren BHB niet → perifeer werkzaam
(bv. neostigmine, ipratropium). Tertiaire amines wel (bv. fysostigmine, atropine).

Carrier-gemedieerde processen (verzadigbaar)
• SLC-familie (SoLute Carrier): gefaciliteerde diffusie of actief transport.
• Niertubuli: OAT (Organic Anion Transporters) voor zwakke zuren (salicylaten, NSAIDs, penicillines);
OCT (Organic Cation Transporters) voor zwakke basen (morfine, procaïne).
• P-glycoproteïne (P-gp, MRP, ABCB1): efflux-pomp die xenobiotica uit cellen pompt. Substraten:
digoxine, DOAC, ciclosporine, diltiazem. Inductoren: carbamazepine, fenytoïne, sint-janskruid. Inhibitoren:
verapamil, macroliden, azolen.

Galenische vorm en toedieningswegen
Galenische vorm bepaalt oplosbaarheid en vrijstellingssnelheid. Enteric coating beschermt tegen maagzuur;
TTS/OROS geven nulde-orde absorptie (constante afgifte).

Parenterale wegen
• IV: 100% biologische beschikbaarheid, geen eerste passage. Risico: vaatwand-irritatie, anafylaxie,
embool.
• IM/SC: geen eerste passage, depot mogelijk. Absorptie afhankelijk van doorbloeding.
• Pulmonaal: groot oppervlak, ideaal voor gassen en lokaal effect (β-mimetica, glucocorticoïden bij astma).
• Transdermaal: TTS geeft nulde-orde absorptie, geen eerste passage (bv. glyceryltrinitraat, hyoscine,
hormonen).
• Intrathecaal: rechtstreeks in spinale ruimte (lokale anesthesie).

Enterale wegen
• Buccaal/sublinguaal: snel, vermijdt maag + eerste passage (bv. sublinguale nitroglycerine bij angina).
• Oraal (p.o.): meest gebruikt. Absorptie afhankelijk van galenische vorm, maagverblijftijd, fysicochemie.
Onderhevig aan eerste passage.
• Rectaal: vermijdt deels eerste passage; alternatief bij misselijkheid.

Verdeling (distributie)

Documentinformatie

Geüpload op
29 oktober 2026
Aantal pagina's
64
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€7,66

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
0
Volgers
0
Items
4
Laatst verkocht
-



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen