Joke Emilia De Pauw
MEDIASOCIOLOGIE
Stef Aupers
1
,Joke Emilia De Pauw
INTRODUCTIE: MEDIA EN MAATSCHAPPIJ
Centrale uitgangspunten:
• Relatie tussen de media en samenleving
Media als subdiscipline binnen de communicatiewetenschappen
Beschouwen positie van (massa)media in de samenleving
Mediasociologie: “De studie van de relatie tussen media en de maatschappij”
LES 1: SOCIOLOGIE VAN DE MODERNE MAATSCHAPPIJ
Wat is mediasociologie?
• Subdiscipline binnen communicatiewetenschappen
• Bestudeert: relatie tussen media en maatschappij
• Definitie: “De studie van de relatie tussen media en maatschappij”
Belangrijk: Er is een wederkerige wisselwerking tussen maatschappij beïnvloedt media-
inhoud en media beïnvloeden maatschappij
Disciplinaire positionering
Mediasociologie ligt op het snijvlak van sociologie & communicatiewetenschappen /
mediastudies
vertrekt vanuit een licht kritische invalshoek
EEN BLINDE VLEK IN DE COMMUNICATIE WETENSCHAPPEN?
Er is een dubbele kritiek:
• Communicatiewetenschappen te weinig aandacht voor de maatschappij en
sociale relaties
• Sociologie te weinig aandacht voor media en mediatisering
Oorsprong mediasociologie
• Sociologie stond aan de wieg van communicatiewetenschappen (bv. studie van
pers en propaganda in interbellum)
• Daarna evolutie naar sociale (media)psychologie
Focus verschoof naar:
• Media-effecten op individu
• Individuele motivatie voor mediagebruik
• Individueel welzijn
Gevolg => minder aandacht voor maatschappelijke betekenis van media
TWEE BENADERINGEN VAN MEDIA
1. Mediapsychologische benadering (micro)
2
,Joke Emilia De Pauw
Focus: individu
• Wat trekt mensen aan in media/apps?
• Welke psychologische motieven spelen mee?
• Wat is de impact op:
o welzijn
o relaties
• Voorbeeldvraag: “Waarom zitten jongeren vaker op sociale media dan ouderen?”
2. Mediasociologische benadering (macro)
Focus: maatschappij
• Hoe situeren we media historisch en cultureel?
• In welke institutionele en politiek-economische context ontstaan ze?
• Welke sociale groepen gebruiken ze (of niet) en waarom?
• Wat is de impact op:
o relaties
o dating
o seksualiteit
kijkt dus breder dan enkel het individu
MEDIASOCIOLOGIE VS KLASSIEKE COMMUNICATIEMODELLEN
Mediasociologie gaat verder dan klassieke modellen zoals:
• Shannon & Weaver (1949)
• Lasswell (1948)
deze modellen zien communicatie als:
• lineair (één richting)
• zender = actief
• ontvanger = passief
Kritiek (Hodkinson, 2017)
communicatie is niet eenrichtingsverkeer
ontvangers zijn actief
media staan niet los van de samenleving
Belangrijk examenantwoord: Lineaire modellen houden te weinig rekening met de
wederkerige relatie tussen media en maatschappij
Relatie tussen media en maatschappij
• mediapsychologie + lineaire modellen
o focussen te veel op individu
o missen de wederkerige relatie
• mediasociologie
o ziet relatie als interactief/wederkerig
3 PERSPECTIEVEN VOLGENS HODKINSON (2017)
1. media als vormende kracht
media beïnvloeden de samenleving & bepalen mee richting van sociale verandering
voorbeelden:
• media-inhoud geweld, seksualiteit
• technologie nepnieuws, polarisering
3
, Joke Emilia De Pauw
media = oorzaak van veranderingen
2. media als afspiegeling
media weerspiegelen de samenleving & tonen wat er al leeft in de maatschappij
voorbeelden:
media maatschappi
• geweld
j
• politieke ideeën
• beelden van seksualiteit
idee: media zijn doorgeefluik & probleem ligt in samenleving, niet in media
3. media als representatie (belangrijkste)
wisselwerking tussen media en maatschappij
media-inhoud = deels afspiegeling
MAAR:
• selectie media maatschappi
• dramatisering j
• constructie
media: weerspiegelen samenleving + beïnvloeden die ook
= combinatie van 1 + 2
MODEL LASSWELL
• wie
• zegt wat
• via welk kanaal
• tegen wie
• met welk effect
kritiek:
• te simpel
• te lineair
• geen aandacht voor context en interactie
Model Hodkinson (2017, pp. 9)
4 componenten van media
4
MEDIASOCIOLOGIE
Stef Aupers
1
,Joke Emilia De Pauw
INTRODUCTIE: MEDIA EN MAATSCHAPPIJ
Centrale uitgangspunten:
• Relatie tussen de media en samenleving
Media als subdiscipline binnen de communicatiewetenschappen
Beschouwen positie van (massa)media in de samenleving
Mediasociologie: “De studie van de relatie tussen media en de maatschappij”
LES 1: SOCIOLOGIE VAN DE MODERNE MAATSCHAPPIJ
Wat is mediasociologie?
• Subdiscipline binnen communicatiewetenschappen
• Bestudeert: relatie tussen media en maatschappij
• Definitie: “De studie van de relatie tussen media en maatschappij”
Belangrijk: Er is een wederkerige wisselwerking tussen maatschappij beïnvloedt media-
inhoud en media beïnvloeden maatschappij
Disciplinaire positionering
Mediasociologie ligt op het snijvlak van sociologie & communicatiewetenschappen /
mediastudies
vertrekt vanuit een licht kritische invalshoek
EEN BLINDE VLEK IN DE COMMUNICATIE WETENSCHAPPEN?
Er is een dubbele kritiek:
• Communicatiewetenschappen te weinig aandacht voor de maatschappij en
sociale relaties
• Sociologie te weinig aandacht voor media en mediatisering
Oorsprong mediasociologie
• Sociologie stond aan de wieg van communicatiewetenschappen (bv. studie van
pers en propaganda in interbellum)
• Daarna evolutie naar sociale (media)psychologie
Focus verschoof naar:
• Media-effecten op individu
• Individuele motivatie voor mediagebruik
• Individueel welzijn
Gevolg => minder aandacht voor maatschappelijke betekenis van media
TWEE BENADERINGEN VAN MEDIA
1. Mediapsychologische benadering (micro)
2
,Joke Emilia De Pauw
Focus: individu
• Wat trekt mensen aan in media/apps?
• Welke psychologische motieven spelen mee?
• Wat is de impact op:
o welzijn
o relaties
• Voorbeeldvraag: “Waarom zitten jongeren vaker op sociale media dan ouderen?”
2. Mediasociologische benadering (macro)
Focus: maatschappij
• Hoe situeren we media historisch en cultureel?
• In welke institutionele en politiek-economische context ontstaan ze?
• Welke sociale groepen gebruiken ze (of niet) en waarom?
• Wat is de impact op:
o relaties
o dating
o seksualiteit
kijkt dus breder dan enkel het individu
MEDIASOCIOLOGIE VS KLASSIEKE COMMUNICATIEMODELLEN
Mediasociologie gaat verder dan klassieke modellen zoals:
• Shannon & Weaver (1949)
• Lasswell (1948)
deze modellen zien communicatie als:
• lineair (één richting)
• zender = actief
• ontvanger = passief
Kritiek (Hodkinson, 2017)
communicatie is niet eenrichtingsverkeer
ontvangers zijn actief
media staan niet los van de samenleving
Belangrijk examenantwoord: Lineaire modellen houden te weinig rekening met de
wederkerige relatie tussen media en maatschappij
Relatie tussen media en maatschappij
• mediapsychologie + lineaire modellen
o focussen te veel op individu
o missen de wederkerige relatie
• mediasociologie
o ziet relatie als interactief/wederkerig
3 PERSPECTIEVEN VOLGENS HODKINSON (2017)
1. media als vormende kracht
media beïnvloeden de samenleving & bepalen mee richting van sociale verandering
voorbeelden:
• media-inhoud geweld, seksualiteit
• technologie nepnieuws, polarisering
3
, Joke Emilia De Pauw
media = oorzaak van veranderingen
2. media als afspiegeling
media weerspiegelen de samenleving & tonen wat er al leeft in de maatschappij
voorbeelden:
media maatschappi
• geweld
j
• politieke ideeën
• beelden van seksualiteit
idee: media zijn doorgeefluik & probleem ligt in samenleving, niet in media
3. media als representatie (belangrijkste)
wisselwerking tussen media en maatschappij
media-inhoud = deels afspiegeling
MAAR:
• selectie media maatschappi
• dramatisering j
• constructie
media: weerspiegelen samenleving + beïnvloeden die ook
= combinatie van 1 + 2
MODEL LASSWELL
• wie
• zegt wat
• via welk kanaal
• tegen wie
• met welk effect
kritiek:
• te simpel
• te lineair
• geen aandacht voor context en interactie
Model Hodkinson (2017, pp. 9)
4 componenten van media
4
