ICV1: OMGAAN MET BRONNEN
OP ZOEK NAAR INFORMATIE
INTERNET
Zoekmachines sorteren de resultaten meestal niet naargelang de meest relevante informatie voor je
zoekopdracht. Dit betekent dat de meest bruikbare informatie niet altijd bovenaan verschijnt. Dit is te wijten
aan verschillende factoren:
Commercieel: hoe groter de commerciële interesse van een onderneming, hoe groter het voordeel
van die onderneming om hun product in de kijker te plaatsen (ofwel in de resultatenlijst, ofwel als
advertentie).
Statistisch: resultaten die het meest aangeklikt worden, verschijnen dikwijls bovenaan, ook al zijn ze
niet het meest relevant.
Nationalistisch: resultaten die gevaarlijk zijn voor de nationale veiligheid staan meestal lager
gerangschikt.
Niet alle resultaten zijn dus even betrouwbaar en relevant voor je zoekvraag. Op het internet zijn veel soorten
informatie te vinden. Je zal de zoekresultaten altijd met een kritische houding moeten beoordelen!
Het surface web is het deel van het internet dat zoekmachines indexeren en dat publiek toegankelijk is.
Daaronder bevindt zich het veel grotere deep web (of invisible web), dat gespecialiseerde informatiebronnen
bevat zoals databanken, betalende collecties, archieven, en beveiligde gegevens (bijvoorbeeld bank- en
medische informatie). Deze bronnen zijn vaak niet vrij toegankelijk: sommige zijn geheim, andere vereisen een
abonnement of inloggegevens om te raadplegen.
DE C.R.A.P. TEST
,EVIDENCE – BASED MEDICNE
Evidence-Based Medicine (EBM) heeft als doel de zorg voor patiënten te verbeteren door wetenschappelijk
onderbouwd handelen in de medische praktijk.
Het Centrum voor Evidence-Based Medicine (CEBAM) ondersteunt artsen en zorgverleners om evidence-
based te werken. Alle Belgische universiteiten werken mee aan CEBAM, dat de Belgische afdeling is van de
internationale Cochrane Collaboration, een wereldwijd netwerk dat geneeskunde wil baseren op sterk
wetenschappelijk bewijs.
WIKIPEDIA
Wikipedia is nuttig voor een eerste kennismaking met een onderwerp en voor snelle opzoekingen. De
informatie is vaak uitgebreid, actueel en gecontroleerd door veel gebruikers.
Toch is Wikipedia niet altijd betrouwbaar: auteurs zijn vaak geen experts, informatie over kleinere
onderwerpen kan fout zijn, en er is risico op gekleurde berichtgeving door bedrijven of lobbygroepen.
Voor academisch werk moet je altijd verwijzen naar originele bronnen en Wikipedia nooit als enige bron
gebruiken. Beoordeel informatie kritisch, bijvoorbeeld met de C.R.A.P.-test, en volg de tips van Wikipedia zelf
voor correct gebruik.
GENERATIEVE ARTIFICIELE INTELLEGENTIE
De chatbot zal proberen nauwkeurige en correcte antwoorden te geven, maar je mag niet vergeten dat
deze antwoorden gebaseerd zijn op patronen in teksten en niet op feiten en data. Het antwoord dat je krijgt,
kan dus net zo goed complete onzin zijn. Je weet ook niet welke bronnen werden gebruikt door het algoritme,
dus je kan de informatie ook niet verifiëren.
SOORTEN WETENSHAPPELIJKE BRONNEN
Primaire bronnen
Bevatten nieuwe informatie. Auteurs rapporteren voor het eerst een ontdekking of leveren bewijs voor een
hypothese.
Voorbeelden: tijdschriftartikels, thesissen/dissertaties, congresverslagen.
Secundaire bronnen
Gebaseerd op primaire bronnen. Ze geven een overzicht, combineren en interpreteren informatie, en voegen
commentaar of discussie toe.
Voorbeelden: overzichtsartikels, handboeken, reviews.
ENCYCLOPEDIE EN WOORDENBOEKEN
Een encyclopedie is een secundaire informatiebron. Het geeft basisinformatie over een breed aantal
onderwerpen.
Een woordenboek is een secundaire informatiebron. Het geeft uitleg over gebruikte terminolgie en
afkortingen. Een bekend voorbeeld in de Geneeskunde is het Rode boekje, ook online raadpleegbaar.
Een encyclopedie en een vakwoordenboek zijn allebei goede bronnen voor een eerste oriëntering
over een nieuw onderwerp. Ze zullen je veelal algemene maar beperkte informatie geven over het
onderwerp.
, HANDBOEKEN EN VAKBLADEN
Een handboek is een uitgebreid en systematisch referentiewerk over een bepaald onderwerp. Het is een
secundaire informatiebron.
Een vakblad is een technisch blad voor vakspecialisten en beroepsgroepen. Het is vooral technisch van aard en
focust op de uitoefening van een bepaald beroep. Het bevat vooral secundaire informatie. De tijdschriften
bevatten vaak een mix van toegankelijk en complex taalgebruik, met weinig referenties en veel reclame.
Deze vakbladen zijn minder geschikt om te gebruiken als naslagwerk, wanneer je je wil verdiepen in een
onderwerp.
Voorbeelden zijn de Artsenkrant of de U.S. Pharmacist.
THESIS OF DISSERTATIE
Thesissen en dissertaties zijn primaire informatiebronnen, ze bevatten nieuwe
onderzoeksresultaten. Masterstudenten schrijven een verhandeling over het onderzoek dat ze uitvoerde
tijdens hun masterstage om hun masterdiploma te behalen, doctoraatstudenten schrijven een
wetenschappelijk academische PhD thesis over hun onderzoek ter verkrijging van de graad van doctor.
Thesissen ingediend aan deze universiteit zijn raadpleegbaar via de bibliotheek.
WETENSCHAPPELIJK TIJDSCHRIFT
Wetenschappelijk tijdschrift: Bevat artikels geschreven door wetenschappers, met onderzoeksresultaten,
reviews en soms opiniestukken. Bekende voorbeelden: Nature, Cell, The Lancet.
Niet bedoeld voor een breed publiek, maar voor een specifieke wetenschappelijke discipline.
Verkrijgbaar via gespecialiseerde uitgeverijen.
Onderzoeksartikels:
Primaire bron van informatie.
Bevat resultaten van onderzoek, geschreven door en voor wetenschappers, inclusief referenties.
Peer reviewed: streng gecontroleerd door vakgenoten om betrouwbaarheid en kwaliteit te garanderen.
Reviews (overzichtsartikels):
Secundaire bron.
Samenvatting en interpretatie van bestaande literatuur.
Ook onderworpen aan peer review.
Editorials:
Secundaire bron.
Korte opiniestukken over actuele onderwerpen, vaak op uitnodiging van het tijdschrift.
CONTEXT
Als student moet je bij het schrijven van een wetenschappelijk verslag of samenvatting vooral gebruikmaken
van onderzoeksartikels en reviewartikels, omdat deze een hoge wetenschappelijke waarde hebben en
betrouwbaar zijn dankzij peer review.
Voor een eerste kennismaking met een onderwerp mag je gerust een populair-wetenschappelijk artikel lezen.
Bij onbekende begrippen kun je ook encyclopedieën of handboeken raadplegen.
OP ZOEK NAAR INFORMATIE
INTERNET
Zoekmachines sorteren de resultaten meestal niet naargelang de meest relevante informatie voor je
zoekopdracht. Dit betekent dat de meest bruikbare informatie niet altijd bovenaan verschijnt. Dit is te wijten
aan verschillende factoren:
Commercieel: hoe groter de commerciële interesse van een onderneming, hoe groter het voordeel
van die onderneming om hun product in de kijker te plaatsen (ofwel in de resultatenlijst, ofwel als
advertentie).
Statistisch: resultaten die het meest aangeklikt worden, verschijnen dikwijls bovenaan, ook al zijn ze
niet het meest relevant.
Nationalistisch: resultaten die gevaarlijk zijn voor de nationale veiligheid staan meestal lager
gerangschikt.
Niet alle resultaten zijn dus even betrouwbaar en relevant voor je zoekvraag. Op het internet zijn veel soorten
informatie te vinden. Je zal de zoekresultaten altijd met een kritische houding moeten beoordelen!
Het surface web is het deel van het internet dat zoekmachines indexeren en dat publiek toegankelijk is.
Daaronder bevindt zich het veel grotere deep web (of invisible web), dat gespecialiseerde informatiebronnen
bevat zoals databanken, betalende collecties, archieven, en beveiligde gegevens (bijvoorbeeld bank- en
medische informatie). Deze bronnen zijn vaak niet vrij toegankelijk: sommige zijn geheim, andere vereisen een
abonnement of inloggegevens om te raadplegen.
DE C.R.A.P. TEST
,EVIDENCE – BASED MEDICNE
Evidence-Based Medicine (EBM) heeft als doel de zorg voor patiënten te verbeteren door wetenschappelijk
onderbouwd handelen in de medische praktijk.
Het Centrum voor Evidence-Based Medicine (CEBAM) ondersteunt artsen en zorgverleners om evidence-
based te werken. Alle Belgische universiteiten werken mee aan CEBAM, dat de Belgische afdeling is van de
internationale Cochrane Collaboration, een wereldwijd netwerk dat geneeskunde wil baseren op sterk
wetenschappelijk bewijs.
WIKIPEDIA
Wikipedia is nuttig voor een eerste kennismaking met een onderwerp en voor snelle opzoekingen. De
informatie is vaak uitgebreid, actueel en gecontroleerd door veel gebruikers.
Toch is Wikipedia niet altijd betrouwbaar: auteurs zijn vaak geen experts, informatie over kleinere
onderwerpen kan fout zijn, en er is risico op gekleurde berichtgeving door bedrijven of lobbygroepen.
Voor academisch werk moet je altijd verwijzen naar originele bronnen en Wikipedia nooit als enige bron
gebruiken. Beoordeel informatie kritisch, bijvoorbeeld met de C.R.A.P.-test, en volg de tips van Wikipedia zelf
voor correct gebruik.
GENERATIEVE ARTIFICIELE INTELLEGENTIE
De chatbot zal proberen nauwkeurige en correcte antwoorden te geven, maar je mag niet vergeten dat
deze antwoorden gebaseerd zijn op patronen in teksten en niet op feiten en data. Het antwoord dat je krijgt,
kan dus net zo goed complete onzin zijn. Je weet ook niet welke bronnen werden gebruikt door het algoritme,
dus je kan de informatie ook niet verifiëren.
SOORTEN WETENSHAPPELIJKE BRONNEN
Primaire bronnen
Bevatten nieuwe informatie. Auteurs rapporteren voor het eerst een ontdekking of leveren bewijs voor een
hypothese.
Voorbeelden: tijdschriftartikels, thesissen/dissertaties, congresverslagen.
Secundaire bronnen
Gebaseerd op primaire bronnen. Ze geven een overzicht, combineren en interpreteren informatie, en voegen
commentaar of discussie toe.
Voorbeelden: overzichtsartikels, handboeken, reviews.
ENCYCLOPEDIE EN WOORDENBOEKEN
Een encyclopedie is een secundaire informatiebron. Het geeft basisinformatie over een breed aantal
onderwerpen.
Een woordenboek is een secundaire informatiebron. Het geeft uitleg over gebruikte terminolgie en
afkortingen. Een bekend voorbeeld in de Geneeskunde is het Rode boekje, ook online raadpleegbaar.
Een encyclopedie en een vakwoordenboek zijn allebei goede bronnen voor een eerste oriëntering
over een nieuw onderwerp. Ze zullen je veelal algemene maar beperkte informatie geven over het
onderwerp.
, HANDBOEKEN EN VAKBLADEN
Een handboek is een uitgebreid en systematisch referentiewerk over een bepaald onderwerp. Het is een
secundaire informatiebron.
Een vakblad is een technisch blad voor vakspecialisten en beroepsgroepen. Het is vooral technisch van aard en
focust op de uitoefening van een bepaald beroep. Het bevat vooral secundaire informatie. De tijdschriften
bevatten vaak een mix van toegankelijk en complex taalgebruik, met weinig referenties en veel reclame.
Deze vakbladen zijn minder geschikt om te gebruiken als naslagwerk, wanneer je je wil verdiepen in een
onderwerp.
Voorbeelden zijn de Artsenkrant of de U.S. Pharmacist.
THESIS OF DISSERTATIE
Thesissen en dissertaties zijn primaire informatiebronnen, ze bevatten nieuwe
onderzoeksresultaten. Masterstudenten schrijven een verhandeling over het onderzoek dat ze uitvoerde
tijdens hun masterstage om hun masterdiploma te behalen, doctoraatstudenten schrijven een
wetenschappelijk academische PhD thesis over hun onderzoek ter verkrijging van de graad van doctor.
Thesissen ingediend aan deze universiteit zijn raadpleegbaar via de bibliotheek.
WETENSCHAPPELIJK TIJDSCHRIFT
Wetenschappelijk tijdschrift: Bevat artikels geschreven door wetenschappers, met onderzoeksresultaten,
reviews en soms opiniestukken. Bekende voorbeelden: Nature, Cell, The Lancet.
Niet bedoeld voor een breed publiek, maar voor een specifieke wetenschappelijke discipline.
Verkrijgbaar via gespecialiseerde uitgeverijen.
Onderzoeksartikels:
Primaire bron van informatie.
Bevat resultaten van onderzoek, geschreven door en voor wetenschappers, inclusief referenties.
Peer reviewed: streng gecontroleerd door vakgenoten om betrouwbaarheid en kwaliteit te garanderen.
Reviews (overzichtsartikels):
Secundaire bron.
Samenvatting en interpretatie van bestaande literatuur.
Ook onderworpen aan peer review.
Editorials:
Secundaire bron.
Korte opiniestukken over actuele onderwerpen, vaak op uitnodiging van het tijdschrift.
CONTEXT
Als student moet je bij het schrijven van een wetenschappelijk verslag of samenvatting vooral gebruikmaken
van onderzoeksartikels en reviewartikels, omdat deze een hoge wetenschappelijke waarde hebben en
betrouwbaar zijn dankzij peer review.
Voor een eerste kennismaking met een onderwerp mag je gerust een populair-wetenschappelijk artikel lezen.
Bij onbekende begrippen kun je ook encyclopedieën of handboeken raadplegen.
