samenvatting inleiding tot de psychodiagnostiek 2025/2026 (2e bachelor KU Leuven)

INLEIDING TOT DE
PSYCHODIAGNOSTIEK




Lune Beks
SAMENVATTING PSYCHODIAGNOSTIEK
Gedoceerd door S. Wouters

,Inhoud
Thema 1: introductie in de psychodiagnostiek....................................................................2
Situering: Wat is psychodiagnostiek?..............................................................................2
Historische ontwikkeling van het testen..........................................................................7
Belang van psychodiagnostiek......................................................................................19
Psychodiagnostiek als proces........................................................................................25
Interactiecollege............................................................................................................ 34
Thema 2: een psychometrisch fundament........................................................................36
Kwaliteit van de normgroep........................................................................................... 36
1. inleiding.................................................................................................................. 36
2. Representatieve steekproef....................................................................................37
3. Vlaamse steekproef................................................................................................ 40
4. Recente steekproef................................................................................................. 41
5. voldoende grote steekproef....................................................................................41
6. afnamewijze........................................................................................................... 43
Psychometrische criteria................................................................................................ 43
Fairheid...................................................................................................................... 43
Reliability....................................................................................................................... 45
Psychometrische criteria: hoorcollege...........................................................................51
Betrouwbaarheid........................................................................................................ 51
Validiteit..................................................................................................................... 53
Validity.......................................................................................................................... 54
Interactiecollege 2......................................................................................................... 63
thema 3: diagnostiek van intelligentie en persoonlijkheid................................................65
diagnostiek van intelligentie.......................................................................................... 65
psychometrische modellen......................................................................................... 65
Diagnostiek van persoonlijkheid....................................................................................74
Tekst 6........................................................................................................................... 75
Intelligentietesten....................................................................................................... 75
Persoonlijkheidstesten................................................................................................ 78
Interactiecollege 4......................................................................................................... 81




1

,INLEIDING TOT DE
PSYCHODIAGNOSTIEK
THEMA 1: INTRODUCTIE IN DE PSYCHODIAGNOSTIEK

SITUERING: WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK?

- Etymologie: psychodiagnostiek = ziel uiteen halen in kennis (Grieks)
- Basisassumpties
o Mensen hebben trekken of eigenschappen
- Die potentieel belangrijk zijn
- Waarin mensen verschillen
- Kunnen gekwantificeerd worden  in cijfers omgezet voor
communicatie
 Mensen in groepen indelen (je hebt het wel of niet),
cijfer geven op een schaal
- Die in zekere mate stabiel zijn
- Psychodiagnostiek
o =Systematisch, proces om tot beslissing te komen, uitgebreid,
theorie en praktijk, onderzoek nodig
o =Individuele verschillen, kan ook in maatschappelijk belang zijn
o =Volgens bepaalde procedures, volgens empirische cyclus, ook
bestuderen van eigenschappen omgeving van persoon (context)
o = proces van hulp bieden aan personen  hulp bieden staat niet
los van diagnostiek, werken samen
o = vrij afzonderlijk domein, kan gaan over kenmerken van
groepen, situaties, instituties en zelfs voorwerpen
o = procesmatig, niet enkel afnemen test maar ook achtergrond
cliënt meenemen en gedrag dat
je ziet om persoon te begrijpen
- De test
o Psychodiagnostiek is meer dan
test afnemen en test is meer
dan diagnose
- test neemt wel centrale
rol in bij
psychodiagnostiek



o Definitie
- Niet gemakkelijk, op veel manieren gebruikt, vaak circulair
- Binnen gedragswetenschappen toch 6 definiërende
elementen




2

,  Soort proces of materiaal dat
 Info oplevert over
 Een steekproef van  je kunt niet alles vragen wat
er bestaat over het onderwerp, dus representatieve
steekproef
 Gedrag en cognitieve processen
 Op systematische, gestandaardiseerde wijze
 Resulterend in één of andere kwantificatie
 6 definiërende kenmerken goed kennen!!!
 Resultaten vergelijken met anderen of vergelijken met absolute
standaard
o Bv. examen: men gaat bij resultaat niet kijken naar vergelijking
met anderen, maar men krijgt een absoluut punt dat boven een
bepaalde waarde moet liggen

Belang

- Diagnostiek is relevante competentie in werkveld
o CGG, onderwijs, wetenschappelijk onderzoek  nadruk op
intelligentie en persoonlijkheid
- Impact: kan gaan van subtielere tot ernstigere consequenties
o Er is geen pasklaar antwoord
o Soms verdere analyse maken waarbij omgeving/context in
rekening wordt gebracht

Classificatie van testen

- Verschillende indelingen  kennen en weten hoe ze zijn opgedeeld, ook
een aantal te kennen voorbeelden
1. Volgens instructie & afname
a. Individuele vs groepstesten
o Voor- en nadelen
- Voordelen individuele test: goed observeren wat die
persoon doet, instructies aanpassen op persoon, kwalitatief
verder kijken wat er gebeurt, mensen
stimuleren/motiveren/ pauze inlassen indien nodig
- Nadelen individuele test: kost veel tijd en middelen
- Voordelen groepstest: tijdsefficiënt en minder kosten
- Nadelen groepstest: niet bij iedereen even gemakkelijk om
uit te voeren bv. kleuters
 !!! goed nadenken over hoe groot de groep dan kan
zijn!!!
b. Snelheidstest vs niveautest
i. Snelheidstest: peilt naar snelheid waarmee de onderzochte
kan werken  maat= aantal opgaven dat onderzocht kan
voltooien binnen bepaalde tijd




3