PWP 1; sociale zekerheid & socialezekerheidsrecht
Betekenis
Sociale zekerheid; 2 dimensies
1. Situationeel, teleologisch: toestand waarbij voor allen de bezorgdheid voor
gebrek wordt uitgesloten
2. Instrumenteel: het geheel van instellingen en regelingen die dienen om deze
toestand te verzekeren
1) Uitsluiting van bezorgdheid voor gebrek (situationeel, teleologisch)
-Link oudste gebruik term: Social Security Act (Simon Bolivar); heel bescheiden
unemployment insurance; 2 middelen aangereikt om bescherming te bieden
-Roosevelt speech: “ Freedom from want” na WO I; roept tot verbetering vd de sociale
voorzieningen & koppelt dat aan vrijheden; Freedom of Want: 4 freedoms
• Freedom of expression
• Freedom of religion
• Freedom of want; ingrijpen in econ systeem om mensen in gezondheid of in
ziekte vreedzaam te laten samenleven
Bedoeling om iedereen te vrijwaren van die bezorgdheid bij gebrek
; is een ideaal; wordt naar gestreefd.
Verband intrinsieke kwetsbaarheid mens; je hebt als kind hulp & begeleiding nodig, als
je gehandicapt bent, dan heb je hulp nodig
• Versterkt met maatschappelijke context;
Je hebt geld nodig om in deze sl te kunnen functioneren
Je moet kunnen arbeiden; maar als dat niet gaat, dan kan je dus niet mee & dus de
maatschappelijke context vergroot de kwetsbaarheid die sws al in onze menselijke
natuur ligt.
-> Die kwetsbaarheid compenseren, dat zit precies in het streven, dat sociale zekerheid
heet.
Onderscheid Psychologische conditie- maatschappelijke dimensie:
Specifieke focus op noden met maatschappelijke oorzaak én maatschappelijk belang
tot leniging:
Maatschappelijk fenomeen dat je objectief gezien weet dat er risico’s mee gebonden
zijn.
1
,->Sommige worden rijk anderen arm; dat is eigen aan onze economie
->we gaan de risico’s van armoede en kwetsbaarheid proberen te compenseren &
neutraliseren
== leer vd sociale risico’s; catagolus van risico’s waarvan het maatschappelijk belang zo
erkend is, dat we gezegd hebbe; we gaan die collectief proberen in te dekken
; we gaan die mensen samen proberen te beschermen
2) Instrumenteel: het geheel van instellingen en regelingen die dienen om deze
toestand te verzekeren
Historische diversiteit;
• Solidaire samenlevingsverbanden
• Rol eigendom
• Rol liefdadigheid; bv religie; instellingen om zwakkere te helpen: voorlopers
sociale bijstand
• !! arbeidersklasse; emancipatiestrijd arbeidersbeweging: oorsprong sociale
verzekeringen
è Evolutie landbouweconomie naar industriële economie 19de eeuw
è Jaren 1850; hongersnoden mislukte oogsten; mensen vallen dood op straat
è Ontvluchten platteland en mensen komen samen op straat
è Mensen beginnen zich aan te bieden aan de fabriekspoorten; kan ik hier werken?
Moment eerste keer in ons land arbeidsmarkt ontstaat
è Niet iedereen werd aangenomen; arbeiders hebben niets anders dan hun lijf aan
te bieden; mensen vallen letterlijk dood
è Ontstaan technieken arbeiders zelf; we gaan elkaar proberen te helpen
è Samenleggen in een pot; voor de dag dat iemand ziek was, als je niet kon gaan
werken voor loon; =ontwikkeling onderlinge verzekering; van daaruit vertrekt eig
alles
Rol overheid
Eerst nachtwakersstaat. Geen interventie op sociaal vlak; & zelfs vijandig tgv
bewegingen die opkomen voor arbeiders; enige wat staat deed -> onderhouden
liefdadigheidsinstellingen
In opvolging religieuze liefdadigheid; organisatie sociale bijstand
Na initiële onderdrukking emancipatiestrijd arbeidersklasse
Overheid zag dat in steden waar er bv geen mensen doodvielen, dat de soc vrijheid iets
makkelijker te handhaven was: drm begint de overheid het in de jaren ’90 te subsidiëren
; beleid van gesubsidieerde vrijheid & wettelijke omkadering particuliere initiatieven
->inrichting verplichte sociale verzekeringen
Pas na WOII echt vanuit overheidswegen systeem sociale zekerheid uitgebouwd;
2
,- Consolidatie Sociaal Pact; omarmt in Besluitwet 1944;
Sociaal pact; document tijdens oorlog voorbereid; blauwdruk naoorlogs België en de
sociale zekerheid die dan uitgebouwd moet worden; ellende voor de oorlog was basis
voor de oorlog; als er vrede moet komen, dan moet de soc bescherming w uitgewerkt
è Regering na ballingschap omarmt dat en begint onmiddellijk uit te voeren=
Besluitwet 1944
Besluitwet organiseert sociale zekerheid wn; daarna volgde ook ambtenaren & zn…
zo echte welvaartsstaat uitgebouwd
-eind 20ste eeuw; wettelijke omkadering “aanvullende verzekeringen”: enzo steeds meer
ontwikkeld sociaalzekerheidsrecht; complexer geheel naarmate de tijd
Definitie socialezekerheidsrecht (vanbuitenleren)
= geheel van rechtsregels die het fundamentele recht op sociale zekerheid
verankeren en verwezenlijken
è Verankeren= het geheel van internat en gw’ normen, die het recht op soc
zekerheid proclameren.
è Verwezenlijken= alle nationale rechtelijke wetten, reglementeringen. Alles wat
binnen de Belgische rechtsorde wordt uitgevaardigd als normering om dat
fundamenteel recht op soc zekerheid concreet te kunnen maken in onze
rechtsorde.
Technieken: sociale verzekering & sociale bijstand
Voorwerp & karakter van het socialezekerheidsrecht
1.Verleent subjectieve rechten op “prestaties van sociale zekerheid”
- garanderen in regel een minimum, een vervanging of een aanvulling vh inkomen
- vergoeding
- herstel
- schadepreventie
->Territoriaal karakter van de dekking: vereiste van enige band met grondgebied door
tewerkstelling en/of verblijf
2.Regelt administratieve organisatie stelsels
3.Regels financiering prestaties
Inkomsten sz: sociale zekerheidsbijdragen & belastingmiddelen
3
, Garanties inzake financieel evenwicht
• Regeling begroting
• Mechanismen ter correctie verhouding inkomsten-uitgaven
• Regeling inzake cumul prestaties en verhaal onterecht verleende prestatie
Karakter = van OO; raakt ad ess belangen van de staat
-> Contractueel onmogelijk om af te wijken van deze bepalingen & bij schending
absolute nietigheid
Socialezekerheidsrecht; sociale verzekering & sociale bijstandsvoorzieningen
Sociale verzekering: kenmerken
1)VERZEKERINGEN
Betaling “socialezekerheidsbijdrage” geldt in beginsel als voorwaarde voor het recht op
een “prestatie van sociale zekerheid”, dat ontstaat wanneer het “gedekte sociale risico”
zich voordoet
2)SOCIAAL KARAKTER: waaruit blijkt dat?
• Afwijkende risicioconcept; Gezinsbijslageverzekering; kosten onderhoud
kinderen te dragen (maken van kinderen opzettelijke keuze; je verwezenlijkt ‘het
risico’ zelf) & toch krijg je een tegemoetkoming voor het risico dat je zelf
verwezenlijkt hebt.
• Commericeel onverzekerbare risico’s: eentje daarvan is werkloosheid. Stel
gesloten econ systeem waarin geen werkloosheid zit; aantal arbeiders die werken
in fabriek & die hebben een loon & met dat loon kunnen die dingen kopen & die
fabriek verkoopt dingen… tot wanneer er werkloosheid ontstaat in dat systeem &
wg zegt; men winst zou hoger zijn als ik het doe met de helft van men arbeiders;
helft van arbeiders weggehaald, helft blijft werken. De werkloze kunnen geen
spulletjes kopen, & dus de fabriek moet minder spulletjes maken, hier zget de wg
dan: productie omlaag , ma dan ook weer minder arbeiders nodig, nu nog minder
arbeiders… en zo een spiraal
Je kan dit ook niet rendabel verzekeren & toch als sl beslist om dat te verzekeren ; de
werklozen kunnen nog wat spulletjes kopen.
• Soc verzekeringen organiseren solidariteit; technisch begrip; bep manier van
die verzekering te organiseren
Klassieke verzekering; link tussen risico & premie
->soc verzekering; bijdrage w niet bepaald adhv van risico, maar adhv categorie;
alleen, samenwonend, gezin ten laste…
4
Betekenis
Sociale zekerheid; 2 dimensies
1. Situationeel, teleologisch: toestand waarbij voor allen de bezorgdheid voor
gebrek wordt uitgesloten
2. Instrumenteel: het geheel van instellingen en regelingen die dienen om deze
toestand te verzekeren
1) Uitsluiting van bezorgdheid voor gebrek (situationeel, teleologisch)
-Link oudste gebruik term: Social Security Act (Simon Bolivar); heel bescheiden
unemployment insurance; 2 middelen aangereikt om bescherming te bieden
-Roosevelt speech: “ Freedom from want” na WO I; roept tot verbetering vd de sociale
voorzieningen & koppelt dat aan vrijheden; Freedom of Want: 4 freedoms
• Freedom of expression
• Freedom of religion
• Freedom of want; ingrijpen in econ systeem om mensen in gezondheid of in
ziekte vreedzaam te laten samenleven
Bedoeling om iedereen te vrijwaren van die bezorgdheid bij gebrek
; is een ideaal; wordt naar gestreefd.
Verband intrinsieke kwetsbaarheid mens; je hebt als kind hulp & begeleiding nodig, als
je gehandicapt bent, dan heb je hulp nodig
• Versterkt met maatschappelijke context;
Je hebt geld nodig om in deze sl te kunnen functioneren
Je moet kunnen arbeiden; maar als dat niet gaat, dan kan je dus niet mee & dus de
maatschappelijke context vergroot de kwetsbaarheid die sws al in onze menselijke
natuur ligt.
-> Die kwetsbaarheid compenseren, dat zit precies in het streven, dat sociale zekerheid
heet.
Onderscheid Psychologische conditie- maatschappelijke dimensie:
Specifieke focus op noden met maatschappelijke oorzaak én maatschappelijk belang
tot leniging:
Maatschappelijk fenomeen dat je objectief gezien weet dat er risico’s mee gebonden
zijn.
1
,->Sommige worden rijk anderen arm; dat is eigen aan onze economie
->we gaan de risico’s van armoede en kwetsbaarheid proberen te compenseren &
neutraliseren
== leer vd sociale risico’s; catagolus van risico’s waarvan het maatschappelijk belang zo
erkend is, dat we gezegd hebbe; we gaan die collectief proberen in te dekken
; we gaan die mensen samen proberen te beschermen
2) Instrumenteel: het geheel van instellingen en regelingen die dienen om deze
toestand te verzekeren
Historische diversiteit;
• Solidaire samenlevingsverbanden
• Rol eigendom
• Rol liefdadigheid; bv religie; instellingen om zwakkere te helpen: voorlopers
sociale bijstand
• !! arbeidersklasse; emancipatiestrijd arbeidersbeweging: oorsprong sociale
verzekeringen
è Evolutie landbouweconomie naar industriële economie 19de eeuw
è Jaren 1850; hongersnoden mislukte oogsten; mensen vallen dood op straat
è Ontvluchten platteland en mensen komen samen op straat
è Mensen beginnen zich aan te bieden aan de fabriekspoorten; kan ik hier werken?
Moment eerste keer in ons land arbeidsmarkt ontstaat
è Niet iedereen werd aangenomen; arbeiders hebben niets anders dan hun lijf aan
te bieden; mensen vallen letterlijk dood
è Ontstaan technieken arbeiders zelf; we gaan elkaar proberen te helpen
è Samenleggen in een pot; voor de dag dat iemand ziek was, als je niet kon gaan
werken voor loon; =ontwikkeling onderlinge verzekering; van daaruit vertrekt eig
alles
Rol overheid
Eerst nachtwakersstaat. Geen interventie op sociaal vlak; & zelfs vijandig tgv
bewegingen die opkomen voor arbeiders; enige wat staat deed -> onderhouden
liefdadigheidsinstellingen
In opvolging religieuze liefdadigheid; organisatie sociale bijstand
Na initiële onderdrukking emancipatiestrijd arbeidersklasse
Overheid zag dat in steden waar er bv geen mensen doodvielen, dat de soc vrijheid iets
makkelijker te handhaven was: drm begint de overheid het in de jaren ’90 te subsidiëren
; beleid van gesubsidieerde vrijheid & wettelijke omkadering particuliere initiatieven
->inrichting verplichte sociale verzekeringen
Pas na WOII echt vanuit overheidswegen systeem sociale zekerheid uitgebouwd;
2
,- Consolidatie Sociaal Pact; omarmt in Besluitwet 1944;
Sociaal pact; document tijdens oorlog voorbereid; blauwdruk naoorlogs België en de
sociale zekerheid die dan uitgebouwd moet worden; ellende voor de oorlog was basis
voor de oorlog; als er vrede moet komen, dan moet de soc bescherming w uitgewerkt
è Regering na ballingschap omarmt dat en begint onmiddellijk uit te voeren=
Besluitwet 1944
Besluitwet organiseert sociale zekerheid wn; daarna volgde ook ambtenaren & zn…
zo echte welvaartsstaat uitgebouwd
-eind 20ste eeuw; wettelijke omkadering “aanvullende verzekeringen”: enzo steeds meer
ontwikkeld sociaalzekerheidsrecht; complexer geheel naarmate de tijd
Definitie socialezekerheidsrecht (vanbuitenleren)
= geheel van rechtsregels die het fundamentele recht op sociale zekerheid
verankeren en verwezenlijken
è Verankeren= het geheel van internat en gw’ normen, die het recht op soc
zekerheid proclameren.
è Verwezenlijken= alle nationale rechtelijke wetten, reglementeringen. Alles wat
binnen de Belgische rechtsorde wordt uitgevaardigd als normering om dat
fundamenteel recht op soc zekerheid concreet te kunnen maken in onze
rechtsorde.
Technieken: sociale verzekering & sociale bijstand
Voorwerp & karakter van het socialezekerheidsrecht
1.Verleent subjectieve rechten op “prestaties van sociale zekerheid”
- garanderen in regel een minimum, een vervanging of een aanvulling vh inkomen
- vergoeding
- herstel
- schadepreventie
->Territoriaal karakter van de dekking: vereiste van enige band met grondgebied door
tewerkstelling en/of verblijf
2.Regelt administratieve organisatie stelsels
3.Regels financiering prestaties
Inkomsten sz: sociale zekerheidsbijdragen & belastingmiddelen
3
, Garanties inzake financieel evenwicht
• Regeling begroting
• Mechanismen ter correctie verhouding inkomsten-uitgaven
• Regeling inzake cumul prestaties en verhaal onterecht verleende prestatie
Karakter = van OO; raakt ad ess belangen van de staat
-> Contractueel onmogelijk om af te wijken van deze bepalingen & bij schending
absolute nietigheid
Socialezekerheidsrecht; sociale verzekering & sociale bijstandsvoorzieningen
Sociale verzekering: kenmerken
1)VERZEKERINGEN
Betaling “socialezekerheidsbijdrage” geldt in beginsel als voorwaarde voor het recht op
een “prestatie van sociale zekerheid”, dat ontstaat wanneer het “gedekte sociale risico”
zich voordoet
2)SOCIAAL KARAKTER: waaruit blijkt dat?
• Afwijkende risicioconcept; Gezinsbijslageverzekering; kosten onderhoud
kinderen te dragen (maken van kinderen opzettelijke keuze; je verwezenlijkt ‘het
risico’ zelf) & toch krijg je een tegemoetkoming voor het risico dat je zelf
verwezenlijkt hebt.
• Commericeel onverzekerbare risico’s: eentje daarvan is werkloosheid. Stel
gesloten econ systeem waarin geen werkloosheid zit; aantal arbeiders die werken
in fabriek & die hebben een loon & met dat loon kunnen die dingen kopen & die
fabriek verkoopt dingen… tot wanneer er werkloosheid ontstaat in dat systeem &
wg zegt; men winst zou hoger zijn als ik het doe met de helft van men arbeiders;
helft van arbeiders weggehaald, helft blijft werken. De werkloze kunnen geen
spulletjes kopen, & dus de fabriek moet minder spulletjes maken, hier zget de wg
dan: productie omlaag , ma dan ook weer minder arbeiders nodig, nu nog minder
arbeiders… en zo een spiraal
Je kan dit ook niet rendabel verzekeren & toch als sl beslist om dat te verzekeren ; de
werklozen kunnen nog wat spulletjes kopen.
• Soc verzekeringen organiseren solidariteit; technisch begrip; bep manier van
die verzekering te organiseren
Klassieke verzekering; link tussen risico & premie
->soc verzekering; bijdrage w niet bepaald adhv van risico, maar adhv categorie;
alleen, samenwonend, gezin ten laste…
4
