Onderzoeksvaardigheden
Aandachtsblindheid:
Zo hard op 1 element focussen en blind zijn wat daarbuiten gebeurd (vb
murdercase)
Kritisch denken: bestaat uit enkele specifieke vaardigheden en een
bepaalde houding
Voorbeelden kritische vaardigheden:
Voorbeelden kritische houding:
3. bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1. Misleid door ons eigen brein
Type 1 denken: snel, intuïtief en onbewust, zorgt voor snelle handelingen
Type 2 denken: langzaam, expliciet en bewust, beredeneerd verloop
Brein filtert informatie -> kan catastrofale gevolgen hebben
,Interpreteren: het proces van de info die je bewaart
Factoren voor informatie interpreteren:
- Gevoelens: anders reageren op basis van stemming
- Geheugen: vroegere ervaringen (vb relatie)
- Verwachtingen: vb film met positieve kritiek -> hoge verwachtingen
- Contrastverwerking: sterk opvallen in contrast met het geheel
- Projectie: afweermechanisme tegen negatieve emoties -> toewijzen
aan anderen
- Vooroordelen: voorbaring, vaak negatief, meestal door gevoel
- Affectieve verbondenheid: gevoelsmatige band ts mensen (vb
moeder-kind)
- Eigen waarden en normen: bepaald door opvoeding en cultuur
Confirmation bias (= tunnelvisie):
Van nature vooral oog hebben voor elementen die onze reeds gevormde
meningen, keuzes en handelingen ondersteunen
Brein kiest systematisch voor weg met minste weerstand
Kan gevaarlijk zijn als mensen data misbruiken om ideeën te
‘bewijzen’
Hoe confirmation bias voorkomen: type 2 denken activeren:
- Oordeel niet snel en aanvaard dat je niet altijd alles kan weten
- Zoek gericht informatie, niet enkel die die jouw mening bevestigd
- Bekijken uit verschillende perspectieven
Groepsdruk (niet altijd negatief) -> kan leiden tot irrationele beslissingen
3.2. Misleid door anderen
3.2.1 filterbubbel
Filterbubbel:
Sociale media, websites, … passen zich aan jouw profiel aan
Grote invloed op diversiteit van informatie
Je denkt dat jouw mening de norm, waarheid is
3.2.2. Framing
Framing:
Communicatiestrategie waarbij men bewust op aantal kenmerken en
andere negeert
, Sturen waarop publiek boodschap interpreteert
Niet enkel met woorden, ook grafieken, beelden
- Framing op sociale media:
Beste versie van onszelf tonen -> age of envy
- Framing in reclame:
Verleidelijke verkooptechnieken om consumenten te overtuigen (vb
2+1)
-> misleidend
- Framing in propaganda en activisme:
Om publieke opinie te beïnvloeden, overtuigen van hun gelijk
2.2.3 brand journalism en clickbait
Brand journalism:
Reclame via gesponsorde artikels
Clickbait:
Lezers verleiden om op berichten met sensationele, misleidende titel te
klikken
3.2.4 slordige journalistiek
Nieuwsbronnen moeten snel zijn met uploaden van nieuw
Checken bronnen vaak niet dubbel
3.2.5 complottheorieën en pseudowetenschappen
Complottheorie:
Alternatieve, maar foutieve verklaring voor historische gebeurtenis
Pseudowetenschappen:
Stelsels v opvattingen, theorieën, ideeën waarvan aanhangers beweren
dat ze wetenschappelijk zijn zonder enig wetenschappelijk bewijs
4. Hoe kan je jezelf kritisch leren denken
4.1. Kritisch leren omgaan met bronnen
4.1.1 Verschillende soorten bronnen
Aandachtsblindheid:
Zo hard op 1 element focussen en blind zijn wat daarbuiten gebeurd (vb
murdercase)
Kritisch denken: bestaat uit enkele specifieke vaardigheden en een
bepaalde houding
Voorbeelden kritische vaardigheden:
Voorbeelden kritische houding:
3. bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1. Misleid door ons eigen brein
Type 1 denken: snel, intuïtief en onbewust, zorgt voor snelle handelingen
Type 2 denken: langzaam, expliciet en bewust, beredeneerd verloop
Brein filtert informatie -> kan catastrofale gevolgen hebben
,Interpreteren: het proces van de info die je bewaart
Factoren voor informatie interpreteren:
- Gevoelens: anders reageren op basis van stemming
- Geheugen: vroegere ervaringen (vb relatie)
- Verwachtingen: vb film met positieve kritiek -> hoge verwachtingen
- Contrastverwerking: sterk opvallen in contrast met het geheel
- Projectie: afweermechanisme tegen negatieve emoties -> toewijzen
aan anderen
- Vooroordelen: voorbaring, vaak negatief, meestal door gevoel
- Affectieve verbondenheid: gevoelsmatige band ts mensen (vb
moeder-kind)
- Eigen waarden en normen: bepaald door opvoeding en cultuur
Confirmation bias (= tunnelvisie):
Van nature vooral oog hebben voor elementen die onze reeds gevormde
meningen, keuzes en handelingen ondersteunen
Brein kiest systematisch voor weg met minste weerstand
Kan gevaarlijk zijn als mensen data misbruiken om ideeën te
‘bewijzen’
Hoe confirmation bias voorkomen: type 2 denken activeren:
- Oordeel niet snel en aanvaard dat je niet altijd alles kan weten
- Zoek gericht informatie, niet enkel die die jouw mening bevestigd
- Bekijken uit verschillende perspectieven
Groepsdruk (niet altijd negatief) -> kan leiden tot irrationele beslissingen
3.2. Misleid door anderen
3.2.1 filterbubbel
Filterbubbel:
Sociale media, websites, … passen zich aan jouw profiel aan
Grote invloed op diversiteit van informatie
Je denkt dat jouw mening de norm, waarheid is
3.2.2. Framing
Framing:
Communicatiestrategie waarbij men bewust op aantal kenmerken en
andere negeert
, Sturen waarop publiek boodschap interpreteert
Niet enkel met woorden, ook grafieken, beelden
- Framing op sociale media:
Beste versie van onszelf tonen -> age of envy
- Framing in reclame:
Verleidelijke verkooptechnieken om consumenten te overtuigen (vb
2+1)
-> misleidend
- Framing in propaganda en activisme:
Om publieke opinie te beïnvloeden, overtuigen van hun gelijk
2.2.3 brand journalism en clickbait
Brand journalism:
Reclame via gesponsorde artikels
Clickbait:
Lezers verleiden om op berichten met sensationele, misleidende titel te
klikken
3.2.4 slordige journalistiek
Nieuwsbronnen moeten snel zijn met uploaden van nieuw
Checken bronnen vaak niet dubbel
3.2.5 complottheorieën en pseudowetenschappen
Complottheorie:
Alternatieve, maar foutieve verklaring voor historische gebeurtenis
Pseudowetenschappen:
Stelsels v opvattingen, theorieën, ideeën waarvan aanhangers beweren
dat ze wetenschappelijk zijn zonder enig wetenschappelijk bewijs
4. Hoe kan je jezelf kritisch leren denken
4.1. Kritisch leren omgaan met bronnen
4.1.1 Verschillende soorten bronnen
