Samenvatting PMCI & OMCI | KU Leuven | 2025/26 (eigen notities + slides + boek) GESLAAGD 1E ZIT

Samenvatting PMCI en OMCI
Inhoudsopgave
Persoonsgerichte methoden (Lore Mergaerts)........................................................................................................2
Webinar Les 26/03.............................................................................................................................................23
Organisatiegerichte methoden van de criminologische interventie (Maesschalck)..............................................67
Gastcollege Pascale Franck: Aanpak van intrafamiliaal geweld en gendergerelateerd geweld....................82
2.1 Organisatiestrategie.................................................................................................................................89
2.2 Beleid.......................................................................................................................................................95
6. Leiderschap..............................................................................................................................................123
Gastcollege Anke Stakenborg: Strategie en beleid binnen de geïntegreerde politie...........................................129
1. De Belgische Politie: een politiemodel gestructureerd op twee niveaus....................................................129
2. De Belgische context: overheden op verschillende niveaus........................................................................131
3 Strategie en Beleid: de theorie.....................................................................................................................131
5. Blik op de toekomst.....................................................................................................................................136




1

,Persoonsgerichte methoden (Lore
Mergaerts)
 Examen

 11 juni 2026

 Open vragen + meerkeuzevragen met bestraffing voor fouten (-1/3)

Kennisvragen, evaluatie-aspect = methoden evalueren, casus en dan kiezen welke interventie wordt toegepast
en wat de kenmerken zijn of probeer zelf een voorbeeld te geven

Interventies die we gaan doen in de criminologische sfeer, we gaan ons richten op de persoon dus het is vrij
individueel gericht, methoden betekent hoe je het aanpakt

1) Diagnostische activiteiten 2) Veranderingsgerichte activiteiten



1. Werken op de grens tussen justitie en
hulpverlening
MICHAUX E., JASPAERT E. en VERVAEKE G., ‘De relatie tussen justitie en hulpverlening: een aparte
combinatie?’ in MICHAUX E., JASPAERT E. en VERVAEKE G. (eds.) Handboek politiediensten, Kluwer, 2011,
3-38.


1.1. De relatie tussen justitie en hulpverlening: forensisch welzijnswerk
- Relatie tussen welzijnswerk en strafrecht niet evident: andere manier van werken
- Regelgeving en samenwerkingsinitiatieven: vb. uitzonderingen op beroepsgeheim en afspraken maken
- Problemen met implementatie hulp- en dienstverlening: te lange tijd tussen feit en hulp
- Van controle naar recht op hulp: we verwachten steeds meer van hulpverlening



1.2. Het spanningsveld tussen justitie en hulpverlening
6 moeilijkheden


1.2.1. Doelstellingen van justitie en hulpverlening

Doelstellingen overlappen grotendeels (welzijn), maar de operationalisering is anders

 Doelstellingen zijn anders vanuit
het perspectief van justitie en Justitie Hulpverlening

hulpverlening
Welzijn van mensen verhogen Welzijn van mensen verhogen
 Justitie

 Sociale vrede, rust en Veilige en geordende samenleving Ontwikkeling en persoonlijk welzijn cliënt
veiligheid handhaven =
doel Collectieve belang Individuele belang

 Hulpmiddelen:
Controlerend, normerend & bestraffend Sociale integratie
politie,
straftoemeting
en strafuitvoering


2

,  Hulpverlening

 Welzijn mensen verhogen

 Hulpverlening ten dienste van cliënt

 Initiatieven op raakvlak tussen justitie en hulpverlening vb. rehabilitatieprogramma


1.2.2. Het sturend mensbeeld

 Samenwerking vereist gedeelde mensvisie

Andere opvattingen vanuit justitie en hulpverlening wat de samenwerking wederom bemoeilijkt

 Justitie

 Vrije wil

 Intentie

 Hulpverlening

Evolutie vrije wil en intentie binnen de psychologie

 Psychoanalyse (eind 19e eeuw): Geen vrije wil en intentioneel handelen, mens wordt gestuurd door
onderbewuste processen

 Leerpsychologie (begin 20e eeuw): Alles wat je goed kan zien/in kaart kan brengen. Vrije wil/intentie
kan je niet meten: dus werd geen rekening mee gehouden

 Humanistische psychologie (midden 20e eeuw): Vrije wil en intentie, waarbij het sleutelconcept
‘motivatie’ is Motivatie = zelfontwikkeling (zorgen dat je jezelf maximaal kunt ontplooien)

 Justitie is daar een obstakel voor: want perkt zelfontwikkeling van de mens in

 Cognitieve psychologie: Belangrijkste stroming wanneer het gaat over behandeling. Mensen zijn in
wezen rationeel handelende wezens, maar af en toe gebeuren er fouten

 Op die manier kunnen justitie en hulpverlening elkaar vinden, want soortgelijk mensbeeld


1.2.3. Waardengebonden versus waardenvrij

Justitie Hulpverlening

Prescriptief Descriptief

Normerend Beschrijvend

Waardendebat neemt centrale Lange tijd geen onderzoek naar
plaats in invloed waarden

Justitie = waardengebonden hulpverlening = waardenvrij (niet oordelen), maar niet volledig

Justitie schrijft voor hoe we ons moeten gedragen = prescriptief




1.2.4. Wiens waarheid?



3

, Justitie Hulpverlening

Gericht op waarheidsvinding Gericht op inzicht in
ervaringen

Verzameling en bescherming van Cliënt op zijn woord
feitenmateriaal geloven

Zorg betrokkene is secundair Objectieve waarheid is
secundair
Justitie wilt de waarheid weten en gaat daar ook alles aan doen om dat te vinden, wat dat het feit met de
betrokkene doet is bijzaak
Hulpverlening: de beleving van de betrokkene staat centraal, niet per se de harde waarheid
- Spanningsveld
o Contaminatie van informatie: info kan vervormd zijn of het slachtoffer kan het vergeten zijn
o Toelaatbare fouten: vals-positief vs. vals-negatief. We willen zo weinig mogelijke fouten. De
vals-negatieve zijn de ergste fouten.
Vals positieve fouten moeten vermeden worden: bij justitie (iemand onschuldig die gestraft wordt)

1.2.5. Vrijwillig versus verplicht

In het kader van justitie kan je bijna nooit van vrijwilligheid spreken

Justitie Hulpverlening

Afdwingbare maatregelen + controle Vrijwilligheid

Externe dwang Interne motivatie + externe
druk

Aard, duur en intensiteit worden Controle over eigen
bepaald interventie



1.2.6. Beroepsgeheim en ambtsgeheim

 Beroepsgeheim

 Privaat & algemeen belang

 Zwijgplicht geldt niet absoluut (recht + plicht)

 Ambtsgeheim (discretieplicht): alles blijft binnen de organisatie waar je werkt (meestal)

 In functie van dienst of ambt

 Enkel tegenover derden die vreemd zijn aan het ambt

 Geen zwijgrecht t.a.v. justitie

 Verwarring: vaak niet duidelijk wat je wel of niet en met wie mag delen

 Dubbele rol: hulpverlenende rol + controle/toezicht

 Samenwerking justitie & hulpverlening in concrete casus

Vaak is het in praktijk niet duidelijk of je beroepsgeheim/discretieplicht hebt of niet




4