Samenvatting, Thema's Maatschappijleer VWO, ISBN:9789086742400, H1-2, H1-7, H1-4

Hoofdstuk 1 Maatschappelijke vraagstukken

 Individu --> één persoon
 Collectief --> een hele groep
 Maatschappelijke vraagstukken --> niet iedereen denkt hetzelfde en zo botsen we soms, het
oplossingen zoeken naar deze botsen zijn maatschappelijke vraagstukken
 Compromis --> overeenkomst waarbij alle partijen iets toegeven
 Waarden --> uitgangspunten of principes die mensen belangrijk vinden in hun leven die ze
daarom willen nastreven
 Idealen --> zaken die je graag zou willen bereiken in je leven
 Normen --> opvattingen over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te
gedragen
 Belang --> het voor- of nadeel dat iemand ergens bij heeft
 Sociaaleconomische positie --> waar je staat in de samenleving
 Dilemma --> een lastige keuze uit twee of meer alternatieven die allemaal duidelijke nadelen
hebben
 Dynamische samenleving --> het constant veranderen van normen, waarden en belangen, is
afhankelijk van:
o De plaats
o De tijd
o De groep
 Macht --> het vermogen om het gedrag van anderen dwingend te beïnvloeden
 Gezag --> Geaccepteerde macht
 Formele macht --> machtuitoefening met vastgelegde wetten en regels
 Informele macht --> elkaar beïnvloeden zonder regels (bijv. In vriendschapsgroepen)
 Machtsbronnen --> dingen als geld, functie, beroep, kennis, overtuigingskracht, aanzien,
aantal en geweld
 Sociale ongelijkheid --> een ongelijke verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen en
politieke macht
o Maatschappelijke kansen --> op arbeidsmarkt, scholen
o Inkomen --> het ene werk betaald meer dan het andere
o Politieke macht --> deze mensjes hebben meer invloed
 Sociale cohesie --> de mate waarin mensen door onderlinge bindingen het gevoel hebben bij
elkaar te horen
 Interdependentie --> mensen azijn afhankelijk van elkaar



Hoofdstuk 2 Kennis van zaken

 Zender --> degene die informatie verschaft
 Ontvanger --> degene die informatie ontvangt
 Informatiesamenleving --> een samenleving waar informatie van groot belang is
 Betrouwbaarheid zender testen op:
o Van wie is de zender
o Welk doel heeft het bericht
o Is het actueel
o Van welke bronnen komt het
o Hoor en wederhoor (worden er verschillende kanten bekeken)

, o Komt het overeen met andere zenders
 Referentiekader --> alles wat je bezit aan kennis, ervaringen, normen, waarden en
gewoonten
 Selectieve perceptie --> nieuwe informatie pas je (on)bewust aan je referentiekader aan]
 Persvrijheid --> de vrijheid hebben om te publiceren, zonder gehinderd te worden door de
overheid of ander belanghebbenden
 Vrijheid van nieuwsgaring --> journalisten moeten toegang krijgen tot relevante documenten
en deze zonder bemoeienis van de overheid kunnen publiceren
 Censuur --> als de berichtgeving in een land wordt gecontroleerd door de overheid of
andere controlerende macht
 Manipulatie --> het opzettelijk weglaten of verdraaien van feiten zonder dat de ontvanger
dit merkt
 Propaganda --> bewust (en bij herhaling) eenzijdige informatie geven met als doel de
mening van mensen te beïnvloeden
 Indoctrinatie --> langdurig, systematische en dwingend eenzijdige opvattingen worden
opgedrongen met de bedoeling dat het publiek deze kritiekloos accepteert
 Stereotypering --> een vaststaand beeld van een groep mensen aan wie je allemaal dezelfde
kenmerken toeschrijft
 Vooroordeel --> een vooropgezette en voorbarige mening over iets of iemand zonder kennis
van zaken
 Discriminatie --> het anders behandelen van individuen of groepen op grond van kenmerken
die in de gegeven situatie niet van belang zijn
 Mediaframe --> de manier waarop de media onderwerpen belichten
 Privacy --> het recht op een privéleven
 Mediawijs --> als je zowel een zorgvuldige zender als een kritische ontvanger van informatie
bent



Hoofdstuk 1 Idee en oorsprong van de rechtstaat (blz 28 t/m 33)

 Totalitaire staat --> hier dringt de staat zich door tot het persoonlijke leven van mensen (de
staat bepaald bijna hoe mensen hun leven moeten leiden)
 Politiestaat --> een staat waar burgers in permanente angst leven omdat je bang zijn dat ze
worden afgeluisterd, verklikt door landgenoten, etc.)
 Rechtstaat --> een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen
machtsmisbruik en willekeur van de overheid
 Sociale rechtstaat --> een staat met wetten om het welzijn van de burgers te bevorderen
 Vertrouwen en wederkerigheid --> gaan hand in hand in een rechtstaat --> je neemt geen
wraak op iemand, maar legt het een rechter voor die het afhandelt. Je hebt vertrouwen in
de rechter en de dief krijgt z'n verdiende loon.
 Rechtszekerheid --> burgers die trouw de wet volgen, zo dat de overheid het ook doet
 Verlichting --> zorgde voor gelukkige perioden (door streven van arme naar geluk)
 Nieuwe kennis --> door de nieuwe kennis over drukpers werd veel verspreid met als gevolg
het wankelen van het wereldbeeld
 Rede --> een toespraak
 Vrijheid --> wordt ook wel het wezen van geluk genoemd