Onderneming – economisch recht
Hoofdstuk 1 – Inleiding
Wat is economisch recht?
Het gaat om alle rechtsregels die in het economisch leven moeten
worden nageleefd.
De relaties tussen ondernemingen onderling worden ook aangeduid
als ‘B2B’ en die tussen ondernemingen en consumenten als ‘B2C’
Het economisch recht omvat het ondernemingsrecht en het
marktrecht
In het ondernemingsrecht wordt het geheel van de rechtsregels
over de oprichting, de organisatie en de werking van de
onderneming bij de uitoefening van haar economische
activiteiten behandeld.
Het marktrecht omvat onder meer het geheel van de regels die
door de ondernemingen moeten worden gerespecteerd bij het
verdelen van de goederen en diensten op de markt.
Evolutie van handels- naar economisch recht
Voorheen was het handelsrecht de harde kern van het economisch
recht ( met het Wetboek van Koophandel)
Het Wetboek van Koophandel werd ontmanteld en overgeheveld
naar het Wetboek van Economisch Recht
Het begrip handelaar verdween en werd vervangen door een nieuw
begrip ‘onderneming’, waarvoor de uitoefening van een economisch
activiteit als criterium wordt gebruikt.
Verhouding tussen burgerlijk recht en economisch recht
Het burgerlijk recht werd gecodificeerd in het Burgerlijk Wetboek en
is van toepassing op alle burger: in die zin is het burgerlijk recht
algemeen. = LEX GENERALIS
Het economisch recht wordt gebundeld in het Wetboek van
Economisch Recht. Ten overstaan van het burgerlijk recht wordt het
economisch recht gekwalificeerd als een bijzonder en afwijkend
recht. = LEX SPECIALIS
De bijzondere en afwijkende economisch rechtelijk regels genieten
voorrang op de algemene bepalingen uit het burgerlijk recht.
1
,Deel 1 – hoofdstuk 1 – De bronnen van het economisch recht
Wat zijn de 4 bronnen van het economisch recht?
1. Wetgeving
1.1 nationale wetgeving
1.2 internationale wetgeving
2. rechtspraak
3. rechtsleer
4. gewoonte
1. wetgeving
1.1 - De nationale wetgeving
De federale wetten
Het Wetboek van Economisch Recht (WER), dat bestaat uit
verschillende thematische wetboeken, genummerd met Romeinse
cijfers.
Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen
Het Burgerlijk Wetboek (BW). Belangrijke regels uit het burgerlijk
recht gelden in het economisch recht evenzeer
Los van de wetten kunnen er ook Koninklijke besluiten worden
uitgewerkt.
Verder is er ook regionale wetgeving nl. de decreten en de
besluiten van de gemeenschappen en de gewesten (in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest heten die respectievelijk
ordonnanties en verordeningen.
1.2 – het internationale recht
1.2.1 Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke
instellingen, zo onder andere het recht van de EU
Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn de wetgevende
organen van de EU. Ze werken voor de meest aangelegenheden op
voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om wetgeving voor te stellen
berust enkel en alleen bij de Europese Commissie
Binnen de Eu bestaat er 3 wetgevende instrumenten:
1. De richtlijnen: ze bevatten rechtsregels die door de nationale
overheid van de lidstaten verplicht moeten worden opgenomen en
verwerkt in de eigen wetgeving. De nationale overheden moeten de
door de richtlijnen resultaten bereiken, maar behouden de
bevoegdheid en vorm en middelen te kiezen.
2. De verordeningen: ze bevatten een algemene en volledige
reglementering die rechtstreeks van toepassing is in alle lidstaten.
2
, Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn hier
m.a.w helemaal niet vereist en eigenlijk zelfs niet toegelaten.
3. De besluiten: Ze bevatten bijzondere besluiten die enkel op de
uitdrukkelijke aangeduide bestemming ( staten, ondernemingen of
personen) van toepassing zijn.
( de Europese wetgeving kan geconsulteerd worden via ‘www.eur-
lex.europa.eu’
1.2.2 bi- of multilaterale verdragen tussen soevereine staten
enkel gekend verdrag is bv. Het Weens Koopverdrag
2. wat is Rechtspraak
het geheel van beslissingen uitgesproken door diverse
rechtscolleges vormt de rechtspraak
hoewel die rechtspraak juridisch niet bindend is, is ze toch een
belangrijke rechtsbron. Rechterlijke uitspraken van (andere) rechters
vormen een precedent waarnaar rechters kunnen teruggrijpen bij
hun beoordeling van een zaak.
Het gaat vooral om uitspraken van de ondernemingsrechtbank en
van de hoven van beroep en het Hof van Cassatie
3. Wat verstaan we onder Gewoonte en Rechtsleer
Gewoonterechtelijke regels zijn gebaseerd op welbepaalde en
herhaalde handelswijzen die als algemeen verbinden worden
aanvaar. De wetgever verwijst er soms naar.
Daarnaast zijn er nog de gebruiken die in bepaalde sectoren gelden,
bv. In de diamantsector.
Rechtsleer: het geheel van studies geschreven door
rechtsgeleerden. De rechters zijn niet gebonden door deze studies,
maar de rechtspraak wordt er wel door beïnvloed. Het is een
indirecte rechtsbron.
3
, Deel 1 – Hoofdstuk 2 – De ondernemingsrechtbank –
Hoe is de ondernemingsrechtbank samengesteld?
De werking en organisatie van de rechtbanken is vastgelegd in het
Gerechtelijk Wetboek.
Er is een ondernemingsrechtbank in elk ambtsgebied van het hof
van beroep. Er zijn negen ondernemingsrechtbanken. Sommige
hebben lokale afdelingen.
De afdeling van een ondernemingsrechtbank telt meerdere kamers.
Afhankelijk van de grootte van de afdeling. Elke kamer bestaat uit
een voorzitter ( een beroepsmagistraat) en twee lekenrechter. Deze
bijzitters komen uit bedrijfsleven
Schematische voorstelling:
Wat zijn de bevoegdheden van de ondernemingsrechtbank?
De ondernemingsrechtbank is bevoegd voor alle geschillen tussen
ondernemingen. Een niet – onderneming die een vordering tegen
een onderneming instelt, kan die eveneens voor de
ondernemingsrechtbank brengen. Andersom kan dat niet.
De ondernemingsrechtbank is daarnaast ook bevoegd voor een
aantal specifieke geschillen ongeacht het bedrag. Zelfs als de
partijen geen onderneming (bv. Geschillen tussen vennoten van een
vennootschap en geschillen met betrekking tot intellectuele
eigendomsrechten en marktprijzen)
Hoe verloopt een procedure voor de ondernemingsrechtbank?
De gewone procedure kent 3 kernmomenten:
Dagvaarding of soms het verzoekschrift (waarbij de eiser de
verweerder voor de bevoegde rechtbank brengt)
De openbare terechtzitting
Het vonnis
Daarnaast zijn er ook verkorte en buitengewone procedure:
1. In spoedeisende zaken kan de voorzitter bijvoorbeeld in kortgeding
maatregelen treffen.
2. In B2B-relaties bestaat een bijzondere procedure voor de invordering
van niet-betwiste geldschulden. Deze verloopt via een advocaat en
vooral een gerechtsdeurwaarder.
4
Hoofdstuk 1 – Inleiding
Wat is economisch recht?
Het gaat om alle rechtsregels die in het economisch leven moeten
worden nageleefd.
De relaties tussen ondernemingen onderling worden ook aangeduid
als ‘B2B’ en die tussen ondernemingen en consumenten als ‘B2C’
Het economisch recht omvat het ondernemingsrecht en het
marktrecht
In het ondernemingsrecht wordt het geheel van de rechtsregels
over de oprichting, de organisatie en de werking van de
onderneming bij de uitoefening van haar economische
activiteiten behandeld.
Het marktrecht omvat onder meer het geheel van de regels die
door de ondernemingen moeten worden gerespecteerd bij het
verdelen van de goederen en diensten op de markt.
Evolutie van handels- naar economisch recht
Voorheen was het handelsrecht de harde kern van het economisch
recht ( met het Wetboek van Koophandel)
Het Wetboek van Koophandel werd ontmanteld en overgeheveld
naar het Wetboek van Economisch Recht
Het begrip handelaar verdween en werd vervangen door een nieuw
begrip ‘onderneming’, waarvoor de uitoefening van een economisch
activiteit als criterium wordt gebruikt.
Verhouding tussen burgerlijk recht en economisch recht
Het burgerlijk recht werd gecodificeerd in het Burgerlijk Wetboek en
is van toepassing op alle burger: in die zin is het burgerlijk recht
algemeen. = LEX GENERALIS
Het economisch recht wordt gebundeld in het Wetboek van
Economisch Recht. Ten overstaan van het burgerlijk recht wordt het
economisch recht gekwalificeerd als een bijzonder en afwijkend
recht. = LEX SPECIALIS
De bijzondere en afwijkende economisch rechtelijk regels genieten
voorrang op de algemene bepalingen uit het burgerlijk recht.
1
,Deel 1 – hoofdstuk 1 – De bronnen van het economisch recht
Wat zijn de 4 bronnen van het economisch recht?
1. Wetgeving
1.1 nationale wetgeving
1.2 internationale wetgeving
2. rechtspraak
3. rechtsleer
4. gewoonte
1. wetgeving
1.1 - De nationale wetgeving
De federale wetten
Het Wetboek van Economisch Recht (WER), dat bestaat uit
verschillende thematische wetboeken, genummerd met Romeinse
cijfers.
Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen
Het Burgerlijk Wetboek (BW). Belangrijke regels uit het burgerlijk
recht gelden in het economisch recht evenzeer
Los van de wetten kunnen er ook Koninklijke besluiten worden
uitgewerkt.
Verder is er ook regionale wetgeving nl. de decreten en de
besluiten van de gemeenschappen en de gewesten (in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest heten die respectievelijk
ordonnanties en verordeningen.
1.2 – het internationale recht
1.2.1 Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke
instellingen, zo onder andere het recht van de EU
Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn de wetgevende
organen van de EU. Ze werken voor de meest aangelegenheden op
voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om wetgeving voor te stellen
berust enkel en alleen bij de Europese Commissie
Binnen de Eu bestaat er 3 wetgevende instrumenten:
1. De richtlijnen: ze bevatten rechtsregels die door de nationale
overheid van de lidstaten verplicht moeten worden opgenomen en
verwerkt in de eigen wetgeving. De nationale overheden moeten de
door de richtlijnen resultaten bereiken, maar behouden de
bevoegdheid en vorm en middelen te kiezen.
2. De verordeningen: ze bevatten een algemene en volledige
reglementering die rechtstreeks van toepassing is in alle lidstaten.
2
, Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn hier
m.a.w helemaal niet vereist en eigenlijk zelfs niet toegelaten.
3. De besluiten: Ze bevatten bijzondere besluiten die enkel op de
uitdrukkelijke aangeduide bestemming ( staten, ondernemingen of
personen) van toepassing zijn.
( de Europese wetgeving kan geconsulteerd worden via ‘www.eur-
lex.europa.eu’
1.2.2 bi- of multilaterale verdragen tussen soevereine staten
enkel gekend verdrag is bv. Het Weens Koopverdrag
2. wat is Rechtspraak
het geheel van beslissingen uitgesproken door diverse
rechtscolleges vormt de rechtspraak
hoewel die rechtspraak juridisch niet bindend is, is ze toch een
belangrijke rechtsbron. Rechterlijke uitspraken van (andere) rechters
vormen een precedent waarnaar rechters kunnen teruggrijpen bij
hun beoordeling van een zaak.
Het gaat vooral om uitspraken van de ondernemingsrechtbank en
van de hoven van beroep en het Hof van Cassatie
3. Wat verstaan we onder Gewoonte en Rechtsleer
Gewoonterechtelijke regels zijn gebaseerd op welbepaalde en
herhaalde handelswijzen die als algemeen verbinden worden
aanvaar. De wetgever verwijst er soms naar.
Daarnaast zijn er nog de gebruiken die in bepaalde sectoren gelden,
bv. In de diamantsector.
Rechtsleer: het geheel van studies geschreven door
rechtsgeleerden. De rechters zijn niet gebonden door deze studies,
maar de rechtspraak wordt er wel door beïnvloed. Het is een
indirecte rechtsbron.
3
, Deel 1 – Hoofdstuk 2 – De ondernemingsrechtbank –
Hoe is de ondernemingsrechtbank samengesteld?
De werking en organisatie van de rechtbanken is vastgelegd in het
Gerechtelijk Wetboek.
Er is een ondernemingsrechtbank in elk ambtsgebied van het hof
van beroep. Er zijn negen ondernemingsrechtbanken. Sommige
hebben lokale afdelingen.
De afdeling van een ondernemingsrechtbank telt meerdere kamers.
Afhankelijk van de grootte van de afdeling. Elke kamer bestaat uit
een voorzitter ( een beroepsmagistraat) en twee lekenrechter. Deze
bijzitters komen uit bedrijfsleven
Schematische voorstelling:
Wat zijn de bevoegdheden van de ondernemingsrechtbank?
De ondernemingsrechtbank is bevoegd voor alle geschillen tussen
ondernemingen. Een niet – onderneming die een vordering tegen
een onderneming instelt, kan die eveneens voor de
ondernemingsrechtbank brengen. Andersom kan dat niet.
De ondernemingsrechtbank is daarnaast ook bevoegd voor een
aantal specifieke geschillen ongeacht het bedrag. Zelfs als de
partijen geen onderneming (bv. Geschillen tussen vennoten van een
vennootschap en geschillen met betrekking tot intellectuele
eigendomsrechten en marktprijzen)
Hoe verloopt een procedure voor de ondernemingsrechtbank?
De gewone procedure kent 3 kernmomenten:
Dagvaarding of soms het verzoekschrift (waarbij de eiser de
verweerder voor de bevoegde rechtbank brengt)
De openbare terechtzitting
Het vonnis
Daarnaast zijn er ook verkorte en buitengewone procedure:
1. In spoedeisende zaken kan de voorzitter bijvoorbeeld in kortgeding
maatregelen treffen.
2. In B2B-relaties bestaat een bijzondere procedure voor de invordering
van niet-betwiste geldschulden. Deze verloopt via een advocaat en
vooral een gerechtsdeurwaarder.
4
