Samenvatting Psychodiagnostiek – Deel 4: Testkwaliteit, betrouwbaarheid en validiteit

I.T.D PSYCHODIAGNOSTIEK – DEEL
4
1. WAAR VIND JE INFORMATIE OVER DE KWALITEIT VAN
TESTINSTRUMENTEN


1. WAAROM DEZE INFORMATIE BELANGRIJK IS

Een kwaliteitsvolle psychodiagnostiek is essentieel voor goede zorg.


 Verschillende organisaties die toezicht houden op testkwaliteit, richtlijnen
ontwikkelen en testinstrumenten beoordelen



2. BELANGRIJKSTE BRONNEN EN ORGANISATIES

NEDERLAND – COTAN

= COTAN – Commissie Testaangelegenheden Nederland


 Onderdeel van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP)
(= beroepsorganisatie van psychologen in Nederland).
 Beoordeelt tests op basis van:
o Betrouwbaarheid (hoe precies en consistent een test meet)
o Validiteit (of de test écht meet wat hij moet meten)
o Normering (vergelijking van iemands score met een referentiegroep)
o Kwaliteit testmateriaal (duidelijkheid en bruikbaarheid van de test)
o Kwaliteit handleiding (duidelijke instructies voor afname en scoring)
 Publiceert uitgebreide testreviews (= samenvattingen van de kwaliteit van
tests).
 Online overzicht: COTAN-documentatie.
 Belangrijk: beoordeling is volledig Nederlands, dus zonder Vlaamse normen
(= Vlaamse referentiegroepen worden niet gebruikt).



VLAANDEREN

A) Testcommissie BFP


 Onderdeel van de Belgische Federatie van Psychologen
(= beroepsorganisatie in België).



1

,  Beoordeelt vooral intelligentietests met Vlaamse normen
(= afgestemd op Vlaamse populatie).
 Werkt volgens het EFPA Test Review Model
(= Europees systeem om de kwaliteit van tests te beoordelen).




B) Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek (KCD)


 Bevordert kwaliteit van diagnostiek
(= goede manier van testen en beoordelen).
 Biedt richtlijnen, tools en ondersteuning.
 Beoordeelt soms testinstrumenten.


C) Assessment Hub – Thomas More


 Platform in opbouw met instrumenten, tools en opleidingen.
 Beheert de grootste Vlaamse testotheek
(= verzameling tests).
 CAP-vademecum werd in 2022 toegevoegd
(= vroegere Vlaamse gids met informatie over testkwaliteit).

D) Andere Vlaamse bronnen


 PRODIA – testfiches (= korte kwaliteitsbeschrijvingen) voor onderwijs
 How to Test (Howest) – overzicht van (neuro)psychologische testfiches
((neuro)psychologisch = met focus op hersenen en gedrag)
 VFD – Vlaams Forum voor Diagnostiek – stimuleert kwaliteitsvolle diagnostiek
 VVKP – Divisie Psychodiagnostiek – expertisegroep binnen klinische
psychologie
 Vlaamse Vereniging voor Schoolpsychologie – organisatie voor
schoolpsychologen



EUROPA & INTERNATIONAAL

EFPA – Board of Assessment


 Europese organisatie voor psychologen.
 Maakt standaarden (= regels en richtlijnen) voor psychologische tests.
 Gebaseerd op BPS, COTAN en NIP
(BPS = Britse psychologenorganisatie).
 Wordt herzien in 2024 (= vernieuwd en verbeterd).
2

,  Biedt gedetailleerde kwaliteitsbeoordelingen
(= uitgebreid oordeel over de kwaliteit van een test).




ITC – International Test Commission


 Internationale organisatie die richtlijnen maakt voor:
o Testontwikkeling (= hoe je een test maakt)
o Testgebruik (= hoe je een test correct toepast)
o Testvertaling & adaptatie
(= hoe je een test aanpast aan andere talen/culturen)
 Belangrijk voor kwaliteits- en ethische standaarden
(= verantwoord en eerlijk testgebruik).



3. KERNBOODSCHAP
Kwaliteitsvolle psychodiagnostiek = basis voor kwaliteitsvolle zorg.
Deze organisaties bieden betrouwbare informatie, richtlijnen en beoordelingen
→ hierdoor kunnen professionals verantwoorde testkeuzes maken
(= kiezen voor tests die echt geschikt en correct zijn)
en cliënten correct ondersteunen.



4. KWALITEITSBEWAKING PER REGIO

NEDERLAND – COTAN
Beoordeelt tests op:


 Kwaliteit testmateriaal (hoe duidelijk en bruikbaar de test is)
 Kwaliteit handleiding (duidelijke instructies)
 Betrouwbaarheid (precisie)
 Validiteit (meet de test wat hij moet meten?)
 Normen (vergelijkingsgroepen)



VLAANDEREN – KCD & BFP
3

,  Bieden richtlijnen voor goede diagnostiek
 Minder uitgebreid dan COTAN
 Wel afgestemd op Vlaamse context
(= meer relevant voor gebruik in Vlaanderen)




2 KWALITEITSCRITERIA VOOR TESTINSTRUMENTEN
Om de kwaliteit van een psychologische test te beoordelen



 GELDEN MINIMAAL VIER BASISCRITERIA:

1. BETROUWBAARHEID
 Definitie: De mate waarin een test stabiel en consistent meet.

 Tests zijn betrouwbaar als ze vergelijkbare resultaten geven bij herhaalde
afname.

 Voorbeeld
Een persoonlijkheidsvragenlijst is betrouwbaar wanneer dezelfde personen bij een
herhaalde afname vergelijkbare scores behalen.


2. VALIDITEIT
 Definitie: mate waarin een test daadwerkelijk meet wat hij moet meten.

 Kan worden beoordeeld door testresultaten te vergelijken met relevante gegevens
of prestaties.

 Voorbeeld: Een nieuwe rekentest wordt afgenomen bij 500 leerlingen.

o Als de resultaten overeenkomen met de beoordeling van de leerkrachten,
is de test hoog valide.


3. NORMERING
 Koppelt testscores aan een referentiegroep (normgroep) zodat resultaten
correct geïnterpreteerd kunnen worden.



4