1
GENEESKUNDIGE ZIEKTELEER GHD
CARDIOVASCULAIR
Nadruk meer op paarden ➔ inspanning leveren. Bij HKW meer congenitale afwijkingen.
Overzicht over wat er belangrijk is bij paarden die gebruikt worden voor de sport. Belangrijkste
hartaandoeningen die je tegenkomt en wat je er mee moet doen.
Consensus statement ➔ specialisten van een topic die een aantal keren samenkomen, stellen een document op
waar er nog veel vragen over zijn. Komen tot 1 opinie rond een onderwerp. Voordeel DA: document geeft weer
wat er op dat moment geweten is van de literatuur. Bij een behandeling wordt er verwacht dat je op de hoogte
bent van de literatuur.
, 2
AUSCULTATIE EN BIJGERUISEN
NORMALE AUSCULTATIE
Voor het belang van een hartgeruis te
weten moet je bijkomend onderzoek
doen ➔ echo, ECG. Belangrijke link
tussen hartruis en een klep lek.
Belangrijk om te weten hoe je
ausculteert.
P ➔ been goed naar voor en in de oksel.
M ➔ net boven de plaats waar je het hart
het beste voelt.
• M ➔ lub > dub
• A ➔ lub = dub
• P ➔ lub < dub
o Split: tweede harttoon hoor je een beetje dubbel.
Altijd rechts ook luisteren voor ventrikel septum defect. Hoor je rechts het beste. T ➔ ligt tamelijk hoog.
Ventrikel: luider naar ventraal toe.
HARTCYCLUS EN AUSCULTATIE
SYSTOLE
Tijdens systole, hart contraheert: A en P kleppen gaan open, AV-kleppen zijn dicht. Dus als er tijdens de systole
lawaai is lekken de kleppen dat dicht zijn, de AV-kleppen.
Stenose van de grote BV ➔ kleiner gat dan normaal dan kan dat ook geruis geven bij de systole. Zien we meer
bij KHD.
Ventrikel septum defect ➔ bloed van links (hoge druk) naar rechts (lage druk). Hoor je het beste rechts want
daar komt het bloed toe. Geeft een pansystolisch luid vibrerend geluid.
Fysiologisch geruis: bij paard is er een hoog slagvolume (bijna een liter per slag), dit hoor je soms tijdens de
systole doorheen de aorta stromen. Systolisch geruis langs links door ejectie.
, 3
DIASTOLE
Diastole is omgekeerd: A/P-kleppen gaan dicht ➔ kunnen geruis geven tijdens de systole als ze lekken. Zitten
beide links, als de P klep lekt maakt dit bijna nooit lawaai want heeft een lage druk. A-klep heeft een hogere druk
dus die kan wel lawaai geven.
Vroege diastole soms een fysiologisch geruis: nadat de ventrikels gecontraheerd hebben is bijna al het bloed weg
➔ bloed in atria is dan aan het wachten. Ventrikels relaxeren, bloed vanuit de atria valt in de ventrikels waardoor
we een extra harttoon kunnen horen = S3. Kan dan ook een Whoop geluid horen.
BESCHRIJVING HARTRUIS
INTENSITEIT
KARAKTER
• schurend, muzikaal, blazend,…
• crescendo, decrescendo, plateau
PUNCTUM MAXIMUM
Plaats waar je het geruis het beste hoort.
, 4
TIMING
SYSTOLISCH
Systole is een derde van de hartcyclus. Een geruis
zal dus korter zijn dan de periode zonder geruis.
Kan je enkel makkelijk onderscheiden bij een
trage hartslag. Bij een hoge hartslag gaat de
systole gelijk blijven maar de diastole wordt
korter ➔ periode van geruis verschilt niet veel
van periode zonder geruis.
Hartslag dat verandert, bv aritmie ➔ hartslagen die kort op elkaar volgen en hartslagen met een pauze ertussen.
Ook hier verandert enkel de diastole. Dus als je een geruis hebt dat altijd even lang duurt zonder veranderingen
terwijl er wel verandering is in hartslagen weet je dat het een systolisch geruis is.
SYSTOLISCH LINKS
EJECTIE
TYPISCH: stopt voor de S2. MR (mitralis regurgitatie) plakt tegen S2. Wisselende intensiteit: beetje een hogere
hartslag waardoor je het niet meer hoort.
Racepaarden ➔ 60% van de populatie kan je ejectie horen. Bij normale paarden populatie ➔ 10-20%.
Anemie: je hoort alles veel beter, bloed is wateriger ➔ gemakkelijker turbulentie en het ontstaan van een geruis.
Hoge HCT ➔ geluid intensiteit gaat altijd veel minde zijn.
Koliek en veulen: werd vroeger vaak gezegd maar is niet meer juist. Paarden met koliek ➔ pijn ➔ hogere BD.
Moeilijker bloed gepompt in de aorta ➔ meer druk op de mitralis klep waardoor het erger gaat lekken. Dus
tijdens koliek episode kan je tijdelijk een geruis horen. Telt niet als ze gedehydrateerd zijn en in shock zijn.
Veulens: geen neonataal geruis is niet mogelijk, elk veulen heeft altijd een systolisch geruis. Heeft te maken met
de ductus arteriosus van Botalli ➔ systolische flow, duurt dagen tegen dat het gesloten is. Dat kan je horen, ook
foramen ovale kan je horen. Het is dus een mengeling van ejectie geruis met nog andere oorzaken van geruis.
Moeilijk om te zeggen bij een veulen of een geruis pathologisch is want er zijn veel geruisen dat normaal zijn.
GENEESKUNDIGE ZIEKTELEER GHD
CARDIOVASCULAIR
Nadruk meer op paarden ➔ inspanning leveren. Bij HKW meer congenitale afwijkingen.
Overzicht over wat er belangrijk is bij paarden die gebruikt worden voor de sport. Belangrijkste
hartaandoeningen die je tegenkomt en wat je er mee moet doen.
Consensus statement ➔ specialisten van een topic die een aantal keren samenkomen, stellen een document op
waar er nog veel vragen over zijn. Komen tot 1 opinie rond een onderwerp. Voordeel DA: document geeft weer
wat er op dat moment geweten is van de literatuur. Bij een behandeling wordt er verwacht dat je op de hoogte
bent van de literatuur.
, 2
AUSCULTATIE EN BIJGERUISEN
NORMALE AUSCULTATIE
Voor het belang van een hartgeruis te
weten moet je bijkomend onderzoek
doen ➔ echo, ECG. Belangrijke link
tussen hartruis en een klep lek.
Belangrijk om te weten hoe je
ausculteert.
P ➔ been goed naar voor en in de oksel.
M ➔ net boven de plaats waar je het hart
het beste voelt.
• M ➔ lub > dub
• A ➔ lub = dub
• P ➔ lub < dub
o Split: tweede harttoon hoor je een beetje dubbel.
Altijd rechts ook luisteren voor ventrikel septum defect. Hoor je rechts het beste. T ➔ ligt tamelijk hoog.
Ventrikel: luider naar ventraal toe.
HARTCYCLUS EN AUSCULTATIE
SYSTOLE
Tijdens systole, hart contraheert: A en P kleppen gaan open, AV-kleppen zijn dicht. Dus als er tijdens de systole
lawaai is lekken de kleppen dat dicht zijn, de AV-kleppen.
Stenose van de grote BV ➔ kleiner gat dan normaal dan kan dat ook geruis geven bij de systole. Zien we meer
bij KHD.
Ventrikel septum defect ➔ bloed van links (hoge druk) naar rechts (lage druk). Hoor je het beste rechts want
daar komt het bloed toe. Geeft een pansystolisch luid vibrerend geluid.
Fysiologisch geruis: bij paard is er een hoog slagvolume (bijna een liter per slag), dit hoor je soms tijdens de
systole doorheen de aorta stromen. Systolisch geruis langs links door ejectie.
, 3
DIASTOLE
Diastole is omgekeerd: A/P-kleppen gaan dicht ➔ kunnen geruis geven tijdens de systole als ze lekken. Zitten
beide links, als de P klep lekt maakt dit bijna nooit lawaai want heeft een lage druk. A-klep heeft een hogere druk
dus die kan wel lawaai geven.
Vroege diastole soms een fysiologisch geruis: nadat de ventrikels gecontraheerd hebben is bijna al het bloed weg
➔ bloed in atria is dan aan het wachten. Ventrikels relaxeren, bloed vanuit de atria valt in de ventrikels waardoor
we een extra harttoon kunnen horen = S3. Kan dan ook een Whoop geluid horen.
BESCHRIJVING HARTRUIS
INTENSITEIT
KARAKTER
• schurend, muzikaal, blazend,…
• crescendo, decrescendo, plateau
PUNCTUM MAXIMUM
Plaats waar je het geruis het beste hoort.
, 4
TIMING
SYSTOLISCH
Systole is een derde van de hartcyclus. Een geruis
zal dus korter zijn dan de periode zonder geruis.
Kan je enkel makkelijk onderscheiden bij een
trage hartslag. Bij een hoge hartslag gaat de
systole gelijk blijven maar de diastole wordt
korter ➔ periode van geruis verschilt niet veel
van periode zonder geruis.
Hartslag dat verandert, bv aritmie ➔ hartslagen die kort op elkaar volgen en hartslagen met een pauze ertussen.
Ook hier verandert enkel de diastole. Dus als je een geruis hebt dat altijd even lang duurt zonder veranderingen
terwijl er wel verandering is in hartslagen weet je dat het een systolisch geruis is.
SYSTOLISCH LINKS
EJECTIE
TYPISCH: stopt voor de S2. MR (mitralis regurgitatie) plakt tegen S2. Wisselende intensiteit: beetje een hogere
hartslag waardoor je het niet meer hoort.
Racepaarden ➔ 60% van de populatie kan je ejectie horen. Bij normale paarden populatie ➔ 10-20%.
Anemie: je hoort alles veel beter, bloed is wateriger ➔ gemakkelijker turbulentie en het ontstaan van een geruis.
Hoge HCT ➔ geluid intensiteit gaat altijd veel minde zijn.
Koliek en veulen: werd vroeger vaak gezegd maar is niet meer juist. Paarden met koliek ➔ pijn ➔ hogere BD.
Moeilijker bloed gepompt in de aorta ➔ meer druk op de mitralis klep waardoor het erger gaat lekken. Dus
tijdens koliek episode kan je tijdelijk een geruis horen. Telt niet als ze gedehydrateerd zijn en in shock zijn.
Veulens: geen neonataal geruis is niet mogelijk, elk veulen heeft altijd een systolisch geruis. Heeft te maken met
de ductus arteriosus van Botalli ➔ systolische flow, duurt dagen tegen dat het gesloten is. Dat kan je horen, ook
foramen ovale kan je horen. Het is dus een mengeling van ejectie geruis met nog andere oorzaken van geruis.
Moeilijk om te zeggen bij een veulen of een geruis pathologisch is want er zijn veel geruisen dat normaal zijn.