ONDERNEMINGSRECHT
Overzicht leerstof:
• Deel 1 Fundamentele elementen van het Economisch Recht
– Hoofdstuk 1: bronnen van het economisch recht
– Hoofdstuk 2: de ondernemingsrechtbank
– Hoofdstuk 3: bewijs in ondernemingszaken
• Deel 2 Ondernemingsrecht
– Hoofdstuk 1: vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van de
onderneming
– Hoofdstuk 3: de handelszaak
– Hoofdstuk 4: betalingsachterstand bij handelstransacties
– Hoofdstuk 5 Overeenkomsten met handelstussenpersonen
– Hoofdstuk 6: inleiding: eenmanszaak of vennootschap
– Hoofdstuk 7: vennootschapsrecht
– Hoofdstuk 8: de onderneming in moeilijkheden – de insolventiewetgeving
• Deel 3 Marktrecht
INLEIDING
Economisch recht
Het economisch recht omvat alle regels die in het economisch leven moeten worden nageleefd:
® Voor ondernemingen (B2B) en consumenten (B2C)
® Bevat fundamentele wetgeving: definities, algemene principes, sancties, …
Deelgebieden van het economisch recht:
a) Ondernemingsrecht (deel I en deel II)
Geheel van rechtsregels over:
® De oprichting, werking en organisatie van ondernemingen
-1-
, ® Ondernemingen in moeilijkheden (insolventiewet)
b) Marktrecht (deel III)
Geheel van regels bij de verdeling van goederen en diensten op de markt
® Normen ter bescherming van concurrenten, consumenten en spaarders
Waarom economisch recht?
Voorheen was het handelsrecht de harde kern van het economisch recht (met het Wetboek van
Koophandel)
Het Wetboek van Koophandel werd ontmanteld en overgeheveld naar het Wetboek van Economisch
Recht
Het begrip handelaar verdween en werd vervangen è ‘onderneming’, waarvoor de uitoefening van
een economische activiteit als criterium wordt gebruikt
Verhouding tussen burgerlijk recht en economisch recht
A. Het burgerlijk recht werd gecodificeerd in het Burgerlijk Wetboek en is van toepassing op alle
burgers: in die zin is het burgerlijk recht algemeen. à lex generalis
Het economisch recht wordt gebundeld in het Wetboek van Economisch Recht = WER
B. Ten overstaan van het burgerlijk recht wordt het economisch recht gekwalificeerd als een
bijzonder en afwijkend recht. à lex specialis
De bijzondere en afwijkende economisch rechtelijke regels genieten voorrang op de algemene
bepalingen uit het burgerlijk recht
-2-
, DEEL I HOOFDSTUK 1: BRONNEN VAN HET ECONOMISCH RECHT.
De bronnen van het economisch recht
Bij het bestuderen van het economisch recht is het van belang te weten waar de regels daaromtrent
kunnen worden teruggevonden.
Deze regels staan zijn terug te vinden in internationale en nationale wetgeving.
Los van de wetgeving, zijn ook de rechtspraak, de rechtsleer en de gewoonte van belang.
De 4 bronnen van het economisch recht
1. Wetgeving
- internationale wetgeving
- nationale wetgeving
2. Rechtspraak
3. Rechtsleer
1 Wetgeving 4. Gewoonte
1.1 Het internationale recht
1.1.1 supranationale wetgeving = Europese Unie
® Verdragen, wetten van de Europese Unie
® Europese Commissie neemt het initiatief & moet goedkeuring krijgen van: Europees
Parlement en Raad van de Europese Unie ( vakministers binnen EU)
Er zijn 3 wetgevende instrumenten:
1. Veroderning: voor alle lidstaten exact hetzelfde, zelfde regel en bron
Verordeningen bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtsreeks van toepassing
is in alle lidstaten.
Wetgevende initiatieven vanwefe de nationale overheden zijn hier maw helemaal niet vereist en
eigenlijk zelfs niet toegelaten.
2. Richtlijn: iedere lidstaat moet de richtlijn omzetten in nationale wetgeving
-3-
,Ze bevattenrechtsregels die door de nationale overheid van de lidstaten verplicht moet worden
opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving.
In belgie worden de bepalingen van de rchtlijnen in de federale wetgeving opgenomen door
wetswijzigingen op initiatief van de federale regering (via wetsontwerpen). Hierdoor wordt de
Belgische wetgeving aangepast
De belangrijkste soort van richtlijnen zijn de “Hamonisatierichtlijnen” = richtlijnen die worden
uitgevaardigd om de inhoudelijke verschillen tussen de wetgeving van de lidstaten geleidelijk aan
weg te werken.
3. Besluit: is gericht naar een individu bv een bedrijf
Besluiten bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide bestemming
(state, ondernemingen of personen) van toepassng zijn
Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zoals de Europese Unie
(EU).
De EU-wetgeving wordt gemaakt door: het Europees Parlement, de Europese Raad
Het Hof van Justitie van de Europese Unie (in Luxemburg) waakt over de conformiteit van de
beleidsinstrumenten met de verdragen.
1.1.2 Internationale wetgeving
= Internationale verdragen tussen landen bv. Europees verdrag voor internationaal vervoer van
gevaarlijke goederen over de weg
= Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zo onder andere het recht
van de Europese Unie.
Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn de wetgevende organen van de EU. Ze werken
voor de meeste aangelegenheden op voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om wetgeving voor te
stellen berust enkel en alleen bij de Europese Commissie
De Europese Unie is een overkoepeling van 3 Europese gemeenschappen (EEG; EGKS en Euuratom)
Het heeft ook 5 instellingen:
- Europees Parlement
-4-
, - Europese Raad
- Europese Commissie
- Hof Van Justitie van de Europese Unie
- Rekenkamer
Instellingen van de Europese Unie:
Binnen de Europese Unie bestaat er drie wetgevende instrumenten
1. De Richtlijnen: bevatten rechtsregels die door de nationale overheid van de lidstaten ver
plicht moeten worden opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving.
De nationale overheden moeten de door de richtlijn beoogde resultaten bereiken, maar behouden
de bevoegdheid om vorm en middelen te kiezen.
2. De Verordeningen: bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtstreeks
van toepassing is in alle lidstaten.
Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn hier m.a.w. helemaal niet vereist en
eigenlijk zelfs niet toegelaten.
3. De Besluiten: bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide
bestemmeling (staten, ondernemingen of personen) van toepassing zijn.
Vb. Google,…
-5-
, Bi- of Multilaterale verdragen tussen soevereine staten
Bi- of multilaterale verdragen zijn overeenkomsten tussen twee (bi) of meerdere
(multi) soevereine staten. Deze verdragen leggen rechten en verplichtingen vast die de betrokken
landen moeten naleven.
Een bekend voorbeeld is het Weens Koopverdrag:
= dat regels bevat over internationale verkoopovereenkomsten van goederen tussen
ondernemingen uit verschillende landen.
Het verdrag bepaalt onder andere wanneer een overeenkomst tot stand komt, wat de rechten en
plichten van koper en verkoper zijn, en hoe geschillen moeten worden opgelost.
1.2 Nationale wetgeving
Bevat verschillende (20) wetboeken, waaronder:
® Het Wetboek van Economisch recht (WER)
® Het Wetboek van Vennootschappen en verenigingen
- het Burgerlijk Wetboek (bv. verbintenissenrecht, aansprakelijkheid, roerende zekerheden,
onteigening, …)
- Koninklijke en Ministeriële besluiten
Koninklijke belsuiten = besluiten die door de Koning worden genomen die nodig zjn voor de
uitvoering van bepaalde wetten.
Ministers kunnen ook individueel optreden via ministriele besluiten.
Federale wetten, zo onder andere:
1. het Wetboek van Economisch Recht (afgekort WER), dat bestaat uit verschillende
thematische wetboeken, genummerd met Romeinse cijfers.
2. (WVV) Wetboek van vennootschappen en verenigingen (BS 4 april 2019).
3. het Burgerlijk Wetboek (BW). Belangrijke regels uit het burgerlijk recht gelden in het
economisch recht evenzeer
-6-
Overzicht leerstof:
• Deel 1 Fundamentele elementen van het Economisch Recht
– Hoofdstuk 1: bronnen van het economisch recht
– Hoofdstuk 2: de ondernemingsrechtbank
– Hoofdstuk 3: bewijs in ondernemingszaken
• Deel 2 Ondernemingsrecht
– Hoofdstuk 1: vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van de
onderneming
– Hoofdstuk 3: de handelszaak
– Hoofdstuk 4: betalingsachterstand bij handelstransacties
– Hoofdstuk 5 Overeenkomsten met handelstussenpersonen
– Hoofdstuk 6: inleiding: eenmanszaak of vennootschap
– Hoofdstuk 7: vennootschapsrecht
– Hoofdstuk 8: de onderneming in moeilijkheden – de insolventiewetgeving
• Deel 3 Marktrecht
INLEIDING
Economisch recht
Het economisch recht omvat alle regels die in het economisch leven moeten worden nageleefd:
® Voor ondernemingen (B2B) en consumenten (B2C)
® Bevat fundamentele wetgeving: definities, algemene principes, sancties, …
Deelgebieden van het economisch recht:
a) Ondernemingsrecht (deel I en deel II)
Geheel van rechtsregels over:
® De oprichting, werking en organisatie van ondernemingen
-1-
, ® Ondernemingen in moeilijkheden (insolventiewet)
b) Marktrecht (deel III)
Geheel van regels bij de verdeling van goederen en diensten op de markt
® Normen ter bescherming van concurrenten, consumenten en spaarders
Waarom economisch recht?
Voorheen was het handelsrecht de harde kern van het economisch recht (met het Wetboek van
Koophandel)
Het Wetboek van Koophandel werd ontmanteld en overgeheveld naar het Wetboek van Economisch
Recht
Het begrip handelaar verdween en werd vervangen è ‘onderneming’, waarvoor de uitoefening van
een economische activiteit als criterium wordt gebruikt
Verhouding tussen burgerlijk recht en economisch recht
A. Het burgerlijk recht werd gecodificeerd in het Burgerlijk Wetboek en is van toepassing op alle
burgers: in die zin is het burgerlijk recht algemeen. à lex generalis
Het economisch recht wordt gebundeld in het Wetboek van Economisch Recht = WER
B. Ten overstaan van het burgerlijk recht wordt het economisch recht gekwalificeerd als een
bijzonder en afwijkend recht. à lex specialis
De bijzondere en afwijkende economisch rechtelijke regels genieten voorrang op de algemene
bepalingen uit het burgerlijk recht
-2-
, DEEL I HOOFDSTUK 1: BRONNEN VAN HET ECONOMISCH RECHT.
De bronnen van het economisch recht
Bij het bestuderen van het economisch recht is het van belang te weten waar de regels daaromtrent
kunnen worden teruggevonden.
Deze regels staan zijn terug te vinden in internationale en nationale wetgeving.
Los van de wetgeving, zijn ook de rechtspraak, de rechtsleer en de gewoonte van belang.
De 4 bronnen van het economisch recht
1. Wetgeving
- internationale wetgeving
- nationale wetgeving
2. Rechtspraak
3. Rechtsleer
1 Wetgeving 4. Gewoonte
1.1 Het internationale recht
1.1.1 supranationale wetgeving = Europese Unie
® Verdragen, wetten van de Europese Unie
® Europese Commissie neemt het initiatief & moet goedkeuring krijgen van: Europees
Parlement en Raad van de Europese Unie ( vakministers binnen EU)
Er zijn 3 wetgevende instrumenten:
1. Veroderning: voor alle lidstaten exact hetzelfde, zelfde regel en bron
Verordeningen bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtsreeks van toepassing
is in alle lidstaten.
Wetgevende initiatieven vanwefe de nationale overheden zijn hier maw helemaal niet vereist en
eigenlijk zelfs niet toegelaten.
2. Richtlijn: iedere lidstaat moet de richtlijn omzetten in nationale wetgeving
-3-
,Ze bevattenrechtsregels die door de nationale overheid van de lidstaten verplicht moet worden
opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving.
In belgie worden de bepalingen van de rchtlijnen in de federale wetgeving opgenomen door
wetswijzigingen op initiatief van de federale regering (via wetsontwerpen). Hierdoor wordt de
Belgische wetgeving aangepast
De belangrijkste soort van richtlijnen zijn de “Hamonisatierichtlijnen” = richtlijnen die worden
uitgevaardigd om de inhoudelijke verschillen tussen de wetgeving van de lidstaten geleidelijk aan
weg te werken.
3. Besluit: is gericht naar een individu bv een bedrijf
Besluiten bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide bestemming
(state, ondernemingen of personen) van toepassng zijn
Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zoals de Europese Unie
(EU).
De EU-wetgeving wordt gemaakt door: het Europees Parlement, de Europese Raad
Het Hof van Justitie van de Europese Unie (in Luxemburg) waakt over de conformiteit van de
beleidsinstrumenten met de verdragen.
1.1.2 Internationale wetgeving
= Internationale verdragen tussen landen bv. Europees verdrag voor internationaal vervoer van
gevaarlijke goederen over de weg
= Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zo onder andere het recht
van de Europese Unie.
Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn de wetgevende organen van de EU. Ze werken
voor de meeste aangelegenheden op voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om wetgeving voor te
stellen berust enkel en alleen bij de Europese Commissie
De Europese Unie is een overkoepeling van 3 Europese gemeenschappen (EEG; EGKS en Euuratom)
Het heeft ook 5 instellingen:
- Europees Parlement
-4-
, - Europese Raad
- Europese Commissie
- Hof Van Justitie van de Europese Unie
- Rekenkamer
Instellingen van de Europese Unie:
Binnen de Europese Unie bestaat er drie wetgevende instrumenten
1. De Richtlijnen: bevatten rechtsregels die door de nationale overheid van de lidstaten ver
plicht moeten worden opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving.
De nationale overheden moeten de door de richtlijn beoogde resultaten bereiken, maar behouden
de bevoegdheid om vorm en middelen te kiezen.
2. De Verordeningen: bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtstreeks
van toepassing is in alle lidstaten.
Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn hier m.a.w. helemaal niet vereist en
eigenlijk zelfs niet toegelaten.
3. De Besluiten: bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide
bestemmeling (staten, ondernemingen of personen) van toepassing zijn.
Vb. Google,…
-5-
, Bi- of Multilaterale verdragen tussen soevereine staten
Bi- of multilaterale verdragen zijn overeenkomsten tussen twee (bi) of meerdere
(multi) soevereine staten. Deze verdragen leggen rechten en verplichtingen vast die de betrokken
landen moeten naleven.
Een bekend voorbeeld is het Weens Koopverdrag:
= dat regels bevat over internationale verkoopovereenkomsten van goederen tussen
ondernemingen uit verschillende landen.
Het verdrag bepaalt onder andere wanneer een overeenkomst tot stand komt, wat de rechten en
plichten van koper en verkoper zijn, en hoe geschillen moeten worden opgelost.
1.2 Nationale wetgeving
Bevat verschillende (20) wetboeken, waaronder:
® Het Wetboek van Economisch recht (WER)
® Het Wetboek van Vennootschappen en verenigingen
- het Burgerlijk Wetboek (bv. verbintenissenrecht, aansprakelijkheid, roerende zekerheden,
onteigening, …)
- Koninklijke en Ministeriële besluiten
Koninklijke belsuiten = besluiten die door de Koning worden genomen die nodig zjn voor de
uitvoering van bepaalde wetten.
Ministers kunnen ook individueel optreden via ministriele besluiten.
Federale wetten, zo onder andere:
1. het Wetboek van Economisch Recht (afgekort WER), dat bestaat uit verschillende
thematische wetboeken, genummerd met Romeinse cijfers.
2. (WVV) Wetboek van vennootschappen en verenigingen (BS 4 april 2019).
3. het Burgerlijk Wetboek (BW). Belangrijke regels uit het burgerlijk recht gelden in het
economisch recht evenzeer
-6-
