Chemie hoofdstuk 1
OXIDEN
Metaaloxiden:
ontstaan na de verbranding van een metaal. Dit is een reactie met zuurstofgas. Het zijn
ionverbindingen van metaalionen en zuurstofionen Metalen staan links van de scheidingslijn
in het PSE weergegeven in het blauw. Algemene formule: MxOy
Niet-Metaaloxiden:
Ontstaan na de verbranding van een niet-metaal. Het zijn atoomverbindingen van
niet-metaalatomen en zuurstofatomen. Niet-Metalen staan rechts van de scheidingslijn in het
PSE weergegeven in het groen. Algemene formule: NmxOy
Benamingen:
Metaaloxide: naam metaal - (getalwaarde OG metaal) - oxide
Niet-Metaaloxide: voorvoegsel - naam niet-metaal - voorvoegsel - oxide
__________|___________________________|______
|Mono, di, tri, tetra, penta, hexa, hepta,octa, nona, deca|
Toepassingen:
Fe2O3 Ijzer(|||)oxide
● zit in veel ijzerhoudende gesteenten in de bovenste aardlagen
● roodbruine kleurstof in kunststoffen
● katalysator in de chemische industrie
CO2 koolstofdioxide
● wordt onder druk toegevoegd aan frisdrank of water voor gasbellen
● zit in brandblussers
● rol in het fotosynthese proces bij planten in de atmosfeer: is als broeikasgas mee
verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde.
CO koolstofmonoxide
● reukloos en kleurloos gas dat kan leiden tot de dood.
● ontstaat bij een slechte verbranding van fossiele brandstoffen.
● in de natuur: komt vrij bij een vulkaanuitbarsting en bosbranden.
Functionele groep: O2-
,Chemie hoofdstuk 1
ZUREN
Definitie:
Zuren zijn atoomverbindingen tussen één of meerdere waterstofatomen en een zuurrest.
Binaire zuren:
Binaire zuren zijn opgebouwd uit 2 elementen: waterstof en een niet-metaal. De zuurrest
bestaat uitsluitend uit een niet-metaal. Algemene formule: HxNm
Ternaire zuren:
Ternaire zuren zijn opgebouwd uit 3 elementen: waterstof, een niet-metaal en zuurstof. Het
niet-metaal en het element zuurstof vormen samen de zuurrest.
Algemene formule: Hx(NmO)y
Reactie in water:
HxZ → x.H+ + Zx- | HxnM → x.H+ + nMx- vb. H2S → 2H+ + S2-
HxZ → x.H+ + Zx- | HxnMOy → x.H+ + nMOyx- vb. H2SO4 → 2H+ + SO42-
, Chemie hoofdstuk 1
Benamingen:
De benaming van de zuren begint steeds met waterstof, gevolgd door de naam van de
zuurrest. De uitgang voor de binaire zuren is -ide voor de ternaire zuren -aat.
Element Stam stam element Stam
Br brom- P fosf-
C carbon- N nitr-
Cl chlor- S sulf-
F fluor-
voor binaire zuren geldt:
waterstof - stam van het niet-metaal - ide
voor ternaire zuren geldt:
OG = groepsnummer nM →
Waterstof - Stam van het niet-metaal - aat
Opgelet: voor ternaire zuren waarbij het niet metaal uit groep VIIa komt geldt:
OG = groepsnummer nM - 2 →
waterstof - stam van het niet-metaal - aat
Brutoformule IUPAC-benaming Triviale Naam formule IUPAC-benaming
zuurrest zuurrest
HBr Waterstofbromi Br- bromide-ion
de
HCl waterstofchlorid zoutzuur Cl- chloride-ion
e
HF waterstoffluorid F- fluoride-ion
e
H2S waterstof S2- Sulfide-ion
sulfide
OXIDEN
Metaaloxiden:
ontstaan na de verbranding van een metaal. Dit is een reactie met zuurstofgas. Het zijn
ionverbindingen van metaalionen en zuurstofionen Metalen staan links van de scheidingslijn
in het PSE weergegeven in het blauw. Algemene formule: MxOy
Niet-Metaaloxiden:
Ontstaan na de verbranding van een niet-metaal. Het zijn atoomverbindingen van
niet-metaalatomen en zuurstofatomen. Niet-Metalen staan rechts van de scheidingslijn in het
PSE weergegeven in het groen. Algemene formule: NmxOy
Benamingen:
Metaaloxide: naam metaal - (getalwaarde OG metaal) - oxide
Niet-Metaaloxide: voorvoegsel - naam niet-metaal - voorvoegsel - oxide
__________|___________________________|______
|Mono, di, tri, tetra, penta, hexa, hepta,octa, nona, deca|
Toepassingen:
Fe2O3 Ijzer(|||)oxide
● zit in veel ijzerhoudende gesteenten in de bovenste aardlagen
● roodbruine kleurstof in kunststoffen
● katalysator in de chemische industrie
CO2 koolstofdioxide
● wordt onder druk toegevoegd aan frisdrank of water voor gasbellen
● zit in brandblussers
● rol in het fotosynthese proces bij planten in de atmosfeer: is als broeikasgas mee
verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde.
CO koolstofmonoxide
● reukloos en kleurloos gas dat kan leiden tot de dood.
● ontstaat bij een slechte verbranding van fossiele brandstoffen.
● in de natuur: komt vrij bij een vulkaanuitbarsting en bosbranden.
Functionele groep: O2-
,Chemie hoofdstuk 1
ZUREN
Definitie:
Zuren zijn atoomverbindingen tussen één of meerdere waterstofatomen en een zuurrest.
Binaire zuren:
Binaire zuren zijn opgebouwd uit 2 elementen: waterstof en een niet-metaal. De zuurrest
bestaat uitsluitend uit een niet-metaal. Algemene formule: HxNm
Ternaire zuren:
Ternaire zuren zijn opgebouwd uit 3 elementen: waterstof, een niet-metaal en zuurstof. Het
niet-metaal en het element zuurstof vormen samen de zuurrest.
Algemene formule: Hx(NmO)y
Reactie in water:
HxZ → x.H+ + Zx- | HxnM → x.H+ + nMx- vb. H2S → 2H+ + S2-
HxZ → x.H+ + Zx- | HxnMOy → x.H+ + nMOyx- vb. H2SO4 → 2H+ + SO42-
, Chemie hoofdstuk 1
Benamingen:
De benaming van de zuren begint steeds met waterstof, gevolgd door de naam van de
zuurrest. De uitgang voor de binaire zuren is -ide voor de ternaire zuren -aat.
Element Stam stam element Stam
Br brom- P fosf-
C carbon- N nitr-
Cl chlor- S sulf-
F fluor-
voor binaire zuren geldt:
waterstof - stam van het niet-metaal - ide
voor ternaire zuren geldt:
OG = groepsnummer nM →
Waterstof - Stam van het niet-metaal - aat
Opgelet: voor ternaire zuren waarbij het niet metaal uit groep VIIa komt geldt:
OG = groepsnummer nM - 2 →
waterstof - stam van het niet-metaal - aat
Brutoformule IUPAC-benaming Triviale Naam formule IUPAC-benaming
zuurrest zuurrest
HBr Waterstofbromi Br- bromide-ion
de
HCl waterstofchlorid zoutzuur Cl- chloride-ion
e
HF waterstoffluorid F- fluoride-ion
e
H2S waterstof S2- Sulfide-ion
sulfide
