Hoofdstuk 3
Personen met fysieke beperking
, Beeldvorming
Cerebrale parese
Definitie: verzamelnaam voor blijvende aandoeningen van ontwikkeling van houding/beweging die leidt tot beperkingen in beweging en mobiliteit
Oorzaak: niet-progressief letsel van hersenen tijdens zwangerschap of tijdens/na geboorte
- ernst afhankelijk van aard, ernst en locatie van letsel in hersenen
Diagnosestelling: binnen eerste 2 levensjaren
Etiologie; geen duidelijke oorzaak
- tijdens zwangerschap - prenataal: doormaken infectie in baarmoeder, ziektes van moeder, drug, alcohol-gebruik
- tijdens geboorte - perinataal: hersenen beschadigd geraakt, zuurstofgebrek, vroeggeboorte
- na geboorte - postnataal: infectie, CVA bij baby, ongelukken/trauma
Implicaties voor praktijk: stresserende, langdurige en traumatische periode voor ouder en kind, moeilijk mee te delen aan ouders, ouderschap onder druk
- zorg uit handen geven, moeite met vanzelfsprekende dingen, schuldgevoel, kinderen hebben nood aan emotionele beschikbaarheid van ouders
Classificatie obv lokalisatie: plegie-verlamming, parese-verzwakking
- Monoplegie of monoparese: tast 1 lidmaat aan
- hemiplegie of hemiparese: tast 1 zijde aan van het lichaam
- diplegie of disparese: tast aan beide kanten van het lichaam hetzelfde lidmaat aan
- quadriplegie/tetraplegie of quadriparese: tast alle 4 de lidmaten aan
- triplegie: 3/4 ledematen zijn aangetast
- bilaterale plegie of bilaterale parese: beide zijden van lichaam zijn aangetast
Classificatie obv aard/kwaliteit van beweging:
- Spastische CP: overactieve spieren - voelen stijf en strak, komt vaakst voor
-> kan bijkomstige beperkingen veroorzaken: verminderde spierlengte en pijn
-> aangetaste ledematen vervormen op lange duur, zijn verstijfd, prikkelbaar, hypertonisch (te hoge spanning)
- Dyskinetische CP: spieren maken onvrijwillige bewegingen
-> onderscheid tussen:
> dystonie - onwillekeurige: veroorzaakt draaiende of wringende bewegingen met mogelijk afwijkende houdingen
> athetose - repetitieve bewegingen: langzame, grove bewegingen die buiten wil van persoon ontstaan, niet in slaap- rust toestand
, -> bijkomende problemen - athetose: moeilijkheden bij start beweging actie, ook in aangezichtsspieren, manipulatie problemen, spraakmoeilijkheden,
slik- en kauwproblemen, ademhalingsproblemen
- Ataxie: spieren maken schokkende bewegingen
-> coördinatiestoornis - lopen is verstoord, gebrekkig evenwicht, wankele gang, moeite met ledematen plaatsen, verlies spiertonus, afwezigheid
reflexen, dysarthrie (problemen met coördinatie van gewilde bewegingen bij spraak), intentietremor, apraxie, moeilijke oog-hand coördinatie
- Mengvormen
-> Verschillende type bewegingsstoornissen en meerder hersenregio’s zijn aangetast, meest voorkomende combinatie - spasticiteit en
dyskinesie/athetose
Classificatie obv grof motorische functioneren: Grof Motorisch Functionerings Classificatie Systeem (GMFCS)
- niveau 1: in staat om zelfstandig en zonder gebruik van handen te zitten, kan zonder hulpmiddel stappen
- niveau 2: in staat om zelfstandig en zonder gebruik van handen te zitten, evenwicht kan verstoord zijn, bij lange afstanden stappen met behulp van
assisterende mobiliteit apparaten
- niveau 3: kan in w-zithouding zitten, korte afstanden stappen met hulp van mobiliteit apparaat of loophulpmiddel
- niveau 4: kan zitten als het op de grond geplaatst wordt, gebruikt handen om evenwicht te behouden
- niveau 5: kan niet zelfstandig zitten, geen vorm van zelfstandige mobiliteit aanwezig
Bijkomende beperkingen of problemen bij CP:
- epilepsie: plotse, tijdelijke verstoring van elektrische evenwicht
-> meest bij tetraparese, minst bij diplegie, ingrijpende diagnose - medicatie verminderd aanvallen
-> advies: regelmaat, weinig drukte/stress
- verstandelijke beperking:
-> geheugenproblemen, leerstoornissen, stoornissen in werkgeheugen en moeilijkheden om nieuwe vaardigheden te leren/info te organiseren
- communicatieproblemen
-> zeer frequent
- visuele problemen:
-> quadriplegie en diplegie - grotere kans op gezichtsvelduitval
- gehoorproblemen
-> zeldzaam
- pijn
-> komt veel voor, heeft invloed op dagelijks functioneren en mentale gezondheid
- ontwikkelings-, emotionele- en gedragsproblemen
-> komt vaak voor: ASS, ADHD, depressieve klachten, psychosociale problemen, gedragsproblemen
-> verklaard door:
Personen met fysieke beperking
, Beeldvorming
Cerebrale parese
Definitie: verzamelnaam voor blijvende aandoeningen van ontwikkeling van houding/beweging die leidt tot beperkingen in beweging en mobiliteit
Oorzaak: niet-progressief letsel van hersenen tijdens zwangerschap of tijdens/na geboorte
- ernst afhankelijk van aard, ernst en locatie van letsel in hersenen
Diagnosestelling: binnen eerste 2 levensjaren
Etiologie; geen duidelijke oorzaak
- tijdens zwangerschap - prenataal: doormaken infectie in baarmoeder, ziektes van moeder, drug, alcohol-gebruik
- tijdens geboorte - perinataal: hersenen beschadigd geraakt, zuurstofgebrek, vroeggeboorte
- na geboorte - postnataal: infectie, CVA bij baby, ongelukken/trauma
Implicaties voor praktijk: stresserende, langdurige en traumatische periode voor ouder en kind, moeilijk mee te delen aan ouders, ouderschap onder druk
- zorg uit handen geven, moeite met vanzelfsprekende dingen, schuldgevoel, kinderen hebben nood aan emotionele beschikbaarheid van ouders
Classificatie obv lokalisatie: plegie-verlamming, parese-verzwakking
- Monoplegie of monoparese: tast 1 lidmaat aan
- hemiplegie of hemiparese: tast 1 zijde aan van het lichaam
- diplegie of disparese: tast aan beide kanten van het lichaam hetzelfde lidmaat aan
- quadriplegie/tetraplegie of quadriparese: tast alle 4 de lidmaten aan
- triplegie: 3/4 ledematen zijn aangetast
- bilaterale plegie of bilaterale parese: beide zijden van lichaam zijn aangetast
Classificatie obv aard/kwaliteit van beweging:
- Spastische CP: overactieve spieren - voelen stijf en strak, komt vaakst voor
-> kan bijkomstige beperkingen veroorzaken: verminderde spierlengte en pijn
-> aangetaste ledematen vervormen op lange duur, zijn verstijfd, prikkelbaar, hypertonisch (te hoge spanning)
- Dyskinetische CP: spieren maken onvrijwillige bewegingen
-> onderscheid tussen:
> dystonie - onwillekeurige: veroorzaakt draaiende of wringende bewegingen met mogelijk afwijkende houdingen
> athetose - repetitieve bewegingen: langzame, grove bewegingen die buiten wil van persoon ontstaan, niet in slaap- rust toestand
, -> bijkomende problemen - athetose: moeilijkheden bij start beweging actie, ook in aangezichtsspieren, manipulatie problemen, spraakmoeilijkheden,
slik- en kauwproblemen, ademhalingsproblemen
- Ataxie: spieren maken schokkende bewegingen
-> coördinatiestoornis - lopen is verstoord, gebrekkig evenwicht, wankele gang, moeite met ledematen plaatsen, verlies spiertonus, afwezigheid
reflexen, dysarthrie (problemen met coördinatie van gewilde bewegingen bij spraak), intentietremor, apraxie, moeilijke oog-hand coördinatie
- Mengvormen
-> Verschillende type bewegingsstoornissen en meerder hersenregio’s zijn aangetast, meest voorkomende combinatie - spasticiteit en
dyskinesie/athetose
Classificatie obv grof motorische functioneren: Grof Motorisch Functionerings Classificatie Systeem (GMFCS)
- niveau 1: in staat om zelfstandig en zonder gebruik van handen te zitten, kan zonder hulpmiddel stappen
- niveau 2: in staat om zelfstandig en zonder gebruik van handen te zitten, evenwicht kan verstoord zijn, bij lange afstanden stappen met behulp van
assisterende mobiliteit apparaten
- niveau 3: kan in w-zithouding zitten, korte afstanden stappen met hulp van mobiliteit apparaat of loophulpmiddel
- niveau 4: kan zitten als het op de grond geplaatst wordt, gebruikt handen om evenwicht te behouden
- niveau 5: kan niet zelfstandig zitten, geen vorm van zelfstandige mobiliteit aanwezig
Bijkomende beperkingen of problemen bij CP:
- epilepsie: plotse, tijdelijke verstoring van elektrische evenwicht
-> meest bij tetraparese, minst bij diplegie, ingrijpende diagnose - medicatie verminderd aanvallen
-> advies: regelmaat, weinig drukte/stress
- verstandelijke beperking:
-> geheugenproblemen, leerstoornissen, stoornissen in werkgeheugen en moeilijkheden om nieuwe vaardigheden te leren/info te organiseren
- communicatieproblemen
-> zeer frequent
- visuele problemen:
-> quadriplegie en diplegie - grotere kans op gezichtsvelduitval
- gehoorproblemen
-> zeldzaam
- pijn
-> komt veel voor, heeft invloed op dagelijks functioneren en mentale gezondheid
- ontwikkelings-, emotionele- en gedragsproblemen
-> komt vaak voor: ASS, ADHD, depressieve klachten, psychosociale problemen, gedragsproblemen
-> verklaard door:
