✅ HC 1 - Periodisering
,Hoorcollege 1: Periodisering
1 Definitie............................................................................................................................. 2
1.1 Middeleeuwen als term.............................................................................................. 2
1.1.1 Onderscheidende kenmerken ........................................................................... 2
1.2 Afbakening ................................................................................................................ 3
1.3 Relativiteit.................................................................................................................. 3
1.4 Alternatieve periodisering (Pirenne)........................................................................... 3
1.4.1 Pirenne Thesis.................................................................................................. 4
1.5 Global Middle Ages ................................................................................................... 4
1.5.1 Verwerping Pirenne Thesis binnen Europa ....................................................... 4
1.5.1.1 Voorbeelden ............................................................................................ 4
1.5.1 Contacten tussen de rest van de wereld ........................................................... 5
1.6 Middeleeuwen in de kunst ......................................................................................... 6
1.7 Middeleeuwen in de politiek ...................................................................................... 7
1.8 Middeleeuwen voor ‘de man in de straat’ .................................................................. 7
,1 Definitie
1.1 Middeleeuwen als term
● Anachronistisch label (pas achteraf gebruikt)
● Oorsprong in de esthetica
● Italiaanse Renaissance (14de - 15de eeuw)
● Herontdekking cultuur Oudheid
● Misprijzen voor alles daartussen
Augustinus van Hippo (300 - 400): theoloog, filosoof en kerkvader
● Confessiones & De Civitate Dei
● Ontwerpt Christelijke periodisering van de geschiedenis
● Indeling in 6 leeftijden van de wereld
● Heilsgeschiedenis: einde der tijden is nabij
Hiëronymus (300 - 400): kerkvader en theoloog
● Visioen van 4 dieren
● 4 historische rijken: Assyrië, Perzië, Griekenland en Rome
● Heilsgeschiedenis
Leonardo Bruni (1300 - 1400): Florentijns historicus en staatsman
● Schrijft over begin van Nieuw Tijdperk en het ‘Tussenseizoen’ daarvoor
Christoph Cellarius (17de eeuw): Duits academicus
● Universele Geschiedenis = begin van tripartite verdeling in geschiedenis
○ Oude Periode
○ Middeleeuwse Periode (500 - 1500)
○ Nieuwe Periode
● Nog steeds zeer pejoratief
Pas in de 19de eeuw: Middeleeuwen een meer positief imago
● Nationalisme: interesse in oorsprong van de natie
● Teruggevoerd tot periode van ‘Volksverhuizingen’ (5de - 6de eeuw)
● Middeleeuwen als periode van eerste staatsontwikkeling
● Romantiek: aandacht voor ridderideaal en mystiek
● Nog steeds primitieve reputatie
1.1.1 Onderscheidende kenmerken
● Isolatie van West-Europa
, ● Eenheid en dominantie van Latijnse kerk
● Staatkundige verbrokkeling
● Overwegend agragische economie
1.2 Afbakening
Afbakening is niet ‘vast’; verschilt naargelang de interpretatie van belangrijke perioden die
volgens bepaalden het begin en einde van de Middeleeuwen aantonen.
1.3 Relativiteit
● 395: verdeling van Romeinse Rijk in oostelijke en westelijke helft
○ 1ste poging in 285 (Diocletianus)
○ Nadien nog pogingen geweest om beide delen terug samen te brengen:
verovering van delen van Italië door Justinianus (6de eeuw)
● 476: afzetting van laatste keizer van West-Romeinse Rijk
○ Al eeuwenlang neergang in West-Romeinse Rijk (Crisis van de 3de eeuw)
○ Nadien toch nog kroningen van keizers in Rome
● 1453: inname van Constantinopel door Ottomanen
○ Byzantijns territorium is al eeuwenlang aan het krimpen
○ Wat was daar de invloed van op West-Europa?
● 1492: aankomst van Columbus in Midden-Amerika
○ Latere Europese reizen hebben veel meer impact
○ Er waren al contacten met Amerikaans continent en andere delen van de
wereld in voorgaande eeuwen
In de rest van de wereld → weinig rekening gehouden met middeleeuwen in periodisering.
● China & Korea: periodisering op basis van dynastieën
● Uitzondering: India (onder Britse kolonisatie)
1.4 Alternatieve periodisering (Pirenne)
● Henri Pirenne (1862 - 1935)
● UGent & ULB
● Franstalige bourgeoisie
● Pionier van economische & middeleeuwse geschiedschrijving
● Europese autoriteit, gekend over heel de wereld
,Hoorcollege 1: Periodisering
1 Definitie............................................................................................................................. 2
1.1 Middeleeuwen als term.............................................................................................. 2
1.1.1 Onderscheidende kenmerken ........................................................................... 2
1.2 Afbakening ................................................................................................................ 3
1.3 Relativiteit.................................................................................................................. 3
1.4 Alternatieve periodisering (Pirenne)........................................................................... 3
1.4.1 Pirenne Thesis.................................................................................................. 4
1.5 Global Middle Ages ................................................................................................... 4
1.5.1 Verwerping Pirenne Thesis binnen Europa ....................................................... 4
1.5.1.1 Voorbeelden ............................................................................................ 4
1.5.1 Contacten tussen de rest van de wereld ........................................................... 5
1.6 Middeleeuwen in de kunst ......................................................................................... 6
1.7 Middeleeuwen in de politiek ...................................................................................... 7
1.8 Middeleeuwen voor ‘de man in de straat’ .................................................................. 7
,1 Definitie
1.1 Middeleeuwen als term
● Anachronistisch label (pas achteraf gebruikt)
● Oorsprong in de esthetica
● Italiaanse Renaissance (14de - 15de eeuw)
● Herontdekking cultuur Oudheid
● Misprijzen voor alles daartussen
Augustinus van Hippo (300 - 400): theoloog, filosoof en kerkvader
● Confessiones & De Civitate Dei
● Ontwerpt Christelijke periodisering van de geschiedenis
● Indeling in 6 leeftijden van de wereld
● Heilsgeschiedenis: einde der tijden is nabij
Hiëronymus (300 - 400): kerkvader en theoloog
● Visioen van 4 dieren
● 4 historische rijken: Assyrië, Perzië, Griekenland en Rome
● Heilsgeschiedenis
Leonardo Bruni (1300 - 1400): Florentijns historicus en staatsman
● Schrijft over begin van Nieuw Tijdperk en het ‘Tussenseizoen’ daarvoor
Christoph Cellarius (17de eeuw): Duits academicus
● Universele Geschiedenis = begin van tripartite verdeling in geschiedenis
○ Oude Periode
○ Middeleeuwse Periode (500 - 1500)
○ Nieuwe Periode
● Nog steeds zeer pejoratief
Pas in de 19de eeuw: Middeleeuwen een meer positief imago
● Nationalisme: interesse in oorsprong van de natie
● Teruggevoerd tot periode van ‘Volksverhuizingen’ (5de - 6de eeuw)
● Middeleeuwen als periode van eerste staatsontwikkeling
● Romantiek: aandacht voor ridderideaal en mystiek
● Nog steeds primitieve reputatie
1.1.1 Onderscheidende kenmerken
● Isolatie van West-Europa
, ● Eenheid en dominantie van Latijnse kerk
● Staatkundige verbrokkeling
● Overwegend agragische economie
1.2 Afbakening
Afbakening is niet ‘vast’; verschilt naargelang de interpretatie van belangrijke perioden die
volgens bepaalden het begin en einde van de Middeleeuwen aantonen.
1.3 Relativiteit
● 395: verdeling van Romeinse Rijk in oostelijke en westelijke helft
○ 1ste poging in 285 (Diocletianus)
○ Nadien nog pogingen geweest om beide delen terug samen te brengen:
verovering van delen van Italië door Justinianus (6de eeuw)
● 476: afzetting van laatste keizer van West-Romeinse Rijk
○ Al eeuwenlang neergang in West-Romeinse Rijk (Crisis van de 3de eeuw)
○ Nadien toch nog kroningen van keizers in Rome
● 1453: inname van Constantinopel door Ottomanen
○ Byzantijns territorium is al eeuwenlang aan het krimpen
○ Wat was daar de invloed van op West-Europa?
● 1492: aankomst van Columbus in Midden-Amerika
○ Latere Europese reizen hebben veel meer impact
○ Er waren al contacten met Amerikaans continent en andere delen van de
wereld in voorgaande eeuwen
In de rest van de wereld → weinig rekening gehouden met middeleeuwen in periodisering.
● China & Korea: periodisering op basis van dynastieën
● Uitzondering: India (onder Britse kolonisatie)
1.4 Alternatieve periodisering (Pirenne)
● Henri Pirenne (1862 - 1935)
● UGent & ULB
● Franstalige bourgeoisie
● Pionier van economische & middeleeuwse geschiedschrijving
● Europese autoriteit, gekend over heel de wereld
