Table of Contents
Indeling Privaatrecht.......................................................................................... 3
Basisbegrippen.................................................................................................. 3
Personen- en familierecht................................................................................... 3
Rechtsbekwaamheid...................................................................................................3
De Vrouw........................................................................................................................................................ 3
Kind................................................................................................................................................................ 5
Vaderlijke/ouderlijke macht/gezag.................................................................................................................. 7
Belgisch Burgerlijk Wetboek......................................................................................................................... 11
Familie..................................................................................................................... 12
Begrip familie............................................................................................................................................... 12
Verwantschap............................................................................................................................................... 12
Graden: Romeins systeem............................................................................................................................ 13
Canoniek....................................................................................................................................................... 13
Grenzen familie............................................................................................................................................. 13
Huwelijk................................................................................................................... 14
Begrip........................................................................................................................................................... 14
Romeinen: huwelijk = sociaal.....................................................................................15
Germanen: huwelijk = juridisch, geen contract...........................................................15
Het kerkelijk huwelijksrecht.......................................................................................16
De kerk en het huwelijk: contract................................................................................................................. 16
Voor Trente: consensueel contract................................................................................................................ 16
Na Trente (1563): plechtig contract.............................................................................................................. 18
Het burgerlijk huwelijk..............................................................................................19
e
21 eeuw: homohuwelijk en crisis..............................................................................19
Belgisch Burgerlijk Wetboek......................................................................................20
Echtscheiding........................................................................................................... 20
Romeinen en Germanen: echtscheiding....................................................................................................... 20
Omzeilen echtscheidingsverbod................................................................................................................... 20
Franse Revolutie en BW: opnieuw echtscheiding........................................................................................... 22
Evolutie na 1804........................................................................................................................................... 23
Nood aan verdere hervormingen................................................................................23
Conclusie..................................................................................................................24
Vermogensrecht............................................................................................... 24
Zakenrechten............................................................................................................ 24
Bij de Romeinen............................................................................................................................................ 25
Evolutie......................................................................................................................................................... 28
Verkrijging.................................................................................................................................................... 32
Beperkte zakelijke rechten............................................................................................................................ 39
Zakelijke zekerheden.................................................................................................................................... 42
Verbintenissenrecht......................................................................................... 45
Inleiding...................................................................................................................45
Begrippen.................................................................................................................45
Classificatie van bronnen van verbintenissen..............................................................46
Algemeen/Bijzonder contractenrecht............................................................................................................ 46
, Quasi-Contracten......................................................................................................64
Begrip........................................................................................................................................................... 64
Delicten en Quasi-Delicten.........................................................................................67
Delictum/Delicten = Gastcollege.................................................................................................................. 67
Quasi-delicten............................................................................................................................................... 75
Erfrecht........................................................................................................... 75
Romeinen.................................................................................................................76
Wettelijke Devolutie...................................................................................................................................... 76
Testament..................................................................................................................................................... 76
Voor de Franse Revolutie...........................................................................................76
Wettelijke Devolutie...................................................................................................................................... 76
Testament..................................................................................................................................................... 82
Openvallen nalatenschap............................................................................................................................. 87
De Fiscus....................................................................................................................................................... 92
Conclusie...................................................................................................................................................... 92
Franse Revolutie.......................................................................................................92
Deconcentratie............................................................................................................................................. 93
Verjonging..................................................................................................................................................... 94
Vereenvoudiging........................................................................................................................................... 94
Gevolgen...................................................................................................................................................... 94
Code Civil 1804.........................................................................................................95
Grotere vrijheid............................................................................................................................................. 95
Verdere vereenvoudiging.............................................................................................................................. 96
Terugkomen op verjonging............................................................................................................................ 96
Verminderen versplintering........................................................................................................................... 97
Gevolg:......................................................................................................................................................... 97
Na 1804....................................................................................................................97
Bedenkingen................................................................................................................................................. 97
Nieuwe erfrecht 2017................................................................................................98
Kerngezin ipv grotere familie........................................................................................................................ 98
Meer wilsautonomie...................................................................................................................................... 98
Langer leven................................................................................................................................................. 98
Belangrijker worden roerende goederen....................................................................................................... 99
Fiscus............................................................................................................................................................ 99
Evaluatie....................................................................................................................................................... 99
Verdere ontwikkeling.................................................................................................................................... 99
Probleem....................................................................................................................................................... 99
Huwelijksvermogensrecht................................................................................. 99
Essentiële begrippen...............................................................................................100
Romeins recht.........................................................................................................100
Germanen............................................................................................................... 100
Giften echtgenoot....................................................................................................................................... 100
Leenrecht Ancien Regime........................................................................................101
Doarium...................................................................................................................................................... 101
Gemeenrecht.......................................................................................................... 102
Gemeenschap............................................................................................................................................. 102
Rechten op gemeenschap bij ontbinding.................................................................................................... 102
Rechten op nalatenschap eerstervende...................................................................................................... 103
Huwelijkscontract....................................................................................................................................... 103
Conclusie.................................................................................................................................................... 103
Franse Revolutie.....................................................................................................103
, Code Civil 1804.......................................................................................................103
Na 1804.................................................................................................................. 104
forWijzigingen erfrecht 1981....................................................................................................................... 104
Conclusie.................................................................................................................................................... 104
Verder.................................................................................................................... 104
BBW....................................................................................................................... 105
Nieuwe erfrecht.......................................................................................................................................... 105
Nieuw huwelijksvermogensrecht................................................................................................................. 105
Evalutatie................................................................................................................................................... 106
Algemene Conclusie.......................................................................................106
Geschiedenis van Privaatrecht
Indeling Privaatrecht
1. Personen- en familierecht
a. Enge zin: Persoon op zich
b. Ruime zin: Persoon in de familie
c. Geen waardering in geld
2. Vermogensrecht
a. Waardering in geld
Basisbegrippen
- Rechtssubjecten: Het hebben van rechten en plichten
- Rechtsobjecten: Zaken => Hebben geen rechten en plichten
o Maar dieren? => Rechtsbescherming
- Rechtspersonen = geval apart (geen mens maar toch rechten en plichten)
- Rechtsbekwaamheid: Hebben van rechten en plichten
- Handelingsbekwaamheid: Die rechten en plichten kunnen uitoefenen
- Handelingsbevoegdheid: Bevoegdheid om bepaalde handeling te stellen
Personen- en familierecht
Rechtsbekwaamheid
Voor Franse Revolutie: Juridische ongelijkheid
Vanaf Franse Revolutie: Juridische gelijkheid tussen personen, in werkelijkheid niet zo
De Vrouw
Verschil gehuwde vrouwen ongehuwde vrouwen:
Romeinen:
- Bij Romeinen hadden vrouwen het beter
o Alieni iuris: Onder Pater familias
o Sui iuris: niet onder Pater Familias
Niet handelingsbekwaam
, Later onder voogd = echtgenoot
Verdwijnt uiteindelijk
o Bij Romeinen soort voogdij van de vader/grootvader
Onder manus echtgenoot = usus => Eigendom
Als ze 3 dagen niet bij echtgenoot verbleven geen eigendom vd echtgenoot
Germanen tot 1789
- Normaal gezien handelingsonbekwaam
- Maritale Macht: Man = Meester
o Man heeft ook plichten tegenover vrouw bv. onderhouden
o Man mag vrouw in elkaar slaan, limiet is doden, tenzij ze vreemd gaat
- Vrouw = Handelingsbekwaam, niet handelingsbevoegd => Na volksverhuizing
o Verklaring: Echtgenoten sterven in oorlog dus voordelig als vrouw
handelingsbekwaam is
o Uitzonderingen: gekke/afwezige man; handerlaarster, huishouden
- Vrouwen hadden geen macht over kinderen of goederen (enkel na overlijden
echtgenoot)
Franse Revolutie
- Positief voor gehuwde vrouw, maar nog geen wetboek
Napoleon
- Traditionele discriminatie weer van vrouwen
- Echtgenoot = Napoleon in gezin
o Napoleon zorgt voor rust in FR, man in huishouden
o Maritale macht
- Handelingsonbekwaamheid van vrouw, expliciete toestemming nodig van man
(expliciet & speciaal (elke keer opnieuw gegeven))
- Groot succes van Napoleon:
o ‘Wet van de stilte’: Vrouwen spraken niet over wat er binnen huis gebeurde
o Geen deftig onderwijs bij vrouwen = nonnenscholen
o Handelingsonbekwaamheid
Volmachten mogelijk (Nadelig voor huishouden)
Huishoudelijk mandaat
- De Facto Macht over kinderen
- Soms sympathie van rechters voor klagende vrouwen
Mislukkingen
- Laurent ontwerpt nieuw wetboek positief voor de vrouw
o Geen Maritale macht
o Handelingsbekwaamheid
Parlement ging niet akkoord
- Poppelin: Eerste vrouw met diploma rechten, mocht geen advocaat worden => Grote
rechtzaak
- Opkomst Feminisme = Te braaf in België
Vooruitgang
- Na WOI:
o Actief stemrecht gemeenteraad en overal passief stemrecht
o Toegang advocatuur
Indeling Privaatrecht.......................................................................................... 3
Basisbegrippen.................................................................................................. 3
Personen- en familierecht................................................................................... 3
Rechtsbekwaamheid...................................................................................................3
De Vrouw........................................................................................................................................................ 3
Kind................................................................................................................................................................ 5
Vaderlijke/ouderlijke macht/gezag.................................................................................................................. 7
Belgisch Burgerlijk Wetboek......................................................................................................................... 11
Familie..................................................................................................................... 12
Begrip familie............................................................................................................................................... 12
Verwantschap............................................................................................................................................... 12
Graden: Romeins systeem............................................................................................................................ 13
Canoniek....................................................................................................................................................... 13
Grenzen familie............................................................................................................................................. 13
Huwelijk................................................................................................................... 14
Begrip........................................................................................................................................................... 14
Romeinen: huwelijk = sociaal.....................................................................................15
Germanen: huwelijk = juridisch, geen contract...........................................................15
Het kerkelijk huwelijksrecht.......................................................................................16
De kerk en het huwelijk: contract................................................................................................................. 16
Voor Trente: consensueel contract................................................................................................................ 16
Na Trente (1563): plechtig contract.............................................................................................................. 18
Het burgerlijk huwelijk..............................................................................................19
e
21 eeuw: homohuwelijk en crisis..............................................................................19
Belgisch Burgerlijk Wetboek......................................................................................20
Echtscheiding........................................................................................................... 20
Romeinen en Germanen: echtscheiding....................................................................................................... 20
Omzeilen echtscheidingsverbod................................................................................................................... 20
Franse Revolutie en BW: opnieuw echtscheiding........................................................................................... 22
Evolutie na 1804........................................................................................................................................... 23
Nood aan verdere hervormingen................................................................................23
Conclusie..................................................................................................................24
Vermogensrecht............................................................................................... 24
Zakenrechten............................................................................................................ 24
Bij de Romeinen............................................................................................................................................ 25
Evolutie......................................................................................................................................................... 28
Verkrijging.................................................................................................................................................... 32
Beperkte zakelijke rechten............................................................................................................................ 39
Zakelijke zekerheden.................................................................................................................................... 42
Verbintenissenrecht......................................................................................... 45
Inleiding...................................................................................................................45
Begrippen.................................................................................................................45
Classificatie van bronnen van verbintenissen..............................................................46
Algemeen/Bijzonder contractenrecht............................................................................................................ 46
, Quasi-Contracten......................................................................................................64
Begrip........................................................................................................................................................... 64
Delicten en Quasi-Delicten.........................................................................................67
Delictum/Delicten = Gastcollege.................................................................................................................. 67
Quasi-delicten............................................................................................................................................... 75
Erfrecht........................................................................................................... 75
Romeinen.................................................................................................................76
Wettelijke Devolutie...................................................................................................................................... 76
Testament..................................................................................................................................................... 76
Voor de Franse Revolutie...........................................................................................76
Wettelijke Devolutie...................................................................................................................................... 76
Testament..................................................................................................................................................... 82
Openvallen nalatenschap............................................................................................................................. 87
De Fiscus....................................................................................................................................................... 92
Conclusie...................................................................................................................................................... 92
Franse Revolutie.......................................................................................................92
Deconcentratie............................................................................................................................................. 93
Verjonging..................................................................................................................................................... 94
Vereenvoudiging........................................................................................................................................... 94
Gevolgen...................................................................................................................................................... 94
Code Civil 1804.........................................................................................................95
Grotere vrijheid............................................................................................................................................. 95
Verdere vereenvoudiging.............................................................................................................................. 96
Terugkomen op verjonging............................................................................................................................ 96
Verminderen versplintering........................................................................................................................... 97
Gevolg:......................................................................................................................................................... 97
Na 1804....................................................................................................................97
Bedenkingen................................................................................................................................................. 97
Nieuwe erfrecht 2017................................................................................................98
Kerngezin ipv grotere familie........................................................................................................................ 98
Meer wilsautonomie...................................................................................................................................... 98
Langer leven................................................................................................................................................. 98
Belangrijker worden roerende goederen....................................................................................................... 99
Fiscus............................................................................................................................................................ 99
Evaluatie....................................................................................................................................................... 99
Verdere ontwikkeling.................................................................................................................................... 99
Probleem....................................................................................................................................................... 99
Huwelijksvermogensrecht................................................................................. 99
Essentiële begrippen...............................................................................................100
Romeins recht.........................................................................................................100
Germanen............................................................................................................... 100
Giften echtgenoot....................................................................................................................................... 100
Leenrecht Ancien Regime........................................................................................101
Doarium...................................................................................................................................................... 101
Gemeenrecht.......................................................................................................... 102
Gemeenschap............................................................................................................................................. 102
Rechten op gemeenschap bij ontbinding.................................................................................................... 102
Rechten op nalatenschap eerstervende...................................................................................................... 103
Huwelijkscontract....................................................................................................................................... 103
Conclusie.................................................................................................................................................... 103
Franse Revolutie.....................................................................................................103
, Code Civil 1804.......................................................................................................103
Na 1804.................................................................................................................. 104
forWijzigingen erfrecht 1981....................................................................................................................... 104
Conclusie.................................................................................................................................................... 104
Verder.................................................................................................................... 104
BBW....................................................................................................................... 105
Nieuwe erfrecht.......................................................................................................................................... 105
Nieuw huwelijksvermogensrecht................................................................................................................. 105
Evalutatie................................................................................................................................................... 106
Algemene Conclusie.......................................................................................106
Geschiedenis van Privaatrecht
Indeling Privaatrecht
1. Personen- en familierecht
a. Enge zin: Persoon op zich
b. Ruime zin: Persoon in de familie
c. Geen waardering in geld
2. Vermogensrecht
a. Waardering in geld
Basisbegrippen
- Rechtssubjecten: Het hebben van rechten en plichten
- Rechtsobjecten: Zaken => Hebben geen rechten en plichten
o Maar dieren? => Rechtsbescherming
- Rechtspersonen = geval apart (geen mens maar toch rechten en plichten)
- Rechtsbekwaamheid: Hebben van rechten en plichten
- Handelingsbekwaamheid: Die rechten en plichten kunnen uitoefenen
- Handelingsbevoegdheid: Bevoegdheid om bepaalde handeling te stellen
Personen- en familierecht
Rechtsbekwaamheid
Voor Franse Revolutie: Juridische ongelijkheid
Vanaf Franse Revolutie: Juridische gelijkheid tussen personen, in werkelijkheid niet zo
De Vrouw
Verschil gehuwde vrouwen ongehuwde vrouwen:
Romeinen:
- Bij Romeinen hadden vrouwen het beter
o Alieni iuris: Onder Pater familias
o Sui iuris: niet onder Pater Familias
Niet handelingsbekwaam
, Later onder voogd = echtgenoot
Verdwijnt uiteindelijk
o Bij Romeinen soort voogdij van de vader/grootvader
Onder manus echtgenoot = usus => Eigendom
Als ze 3 dagen niet bij echtgenoot verbleven geen eigendom vd echtgenoot
Germanen tot 1789
- Normaal gezien handelingsonbekwaam
- Maritale Macht: Man = Meester
o Man heeft ook plichten tegenover vrouw bv. onderhouden
o Man mag vrouw in elkaar slaan, limiet is doden, tenzij ze vreemd gaat
- Vrouw = Handelingsbekwaam, niet handelingsbevoegd => Na volksverhuizing
o Verklaring: Echtgenoten sterven in oorlog dus voordelig als vrouw
handelingsbekwaam is
o Uitzonderingen: gekke/afwezige man; handerlaarster, huishouden
- Vrouwen hadden geen macht over kinderen of goederen (enkel na overlijden
echtgenoot)
Franse Revolutie
- Positief voor gehuwde vrouw, maar nog geen wetboek
Napoleon
- Traditionele discriminatie weer van vrouwen
- Echtgenoot = Napoleon in gezin
o Napoleon zorgt voor rust in FR, man in huishouden
o Maritale macht
- Handelingsonbekwaamheid van vrouw, expliciete toestemming nodig van man
(expliciet & speciaal (elke keer opnieuw gegeven))
- Groot succes van Napoleon:
o ‘Wet van de stilte’: Vrouwen spraken niet over wat er binnen huis gebeurde
o Geen deftig onderwijs bij vrouwen = nonnenscholen
o Handelingsonbekwaamheid
Volmachten mogelijk (Nadelig voor huishouden)
Huishoudelijk mandaat
- De Facto Macht over kinderen
- Soms sympathie van rechters voor klagende vrouwen
Mislukkingen
- Laurent ontwerpt nieuw wetboek positief voor de vrouw
o Geen Maritale macht
o Handelingsbekwaamheid
Parlement ging niet akkoord
- Poppelin: Eerste vrouw met diploma rechten, mocht geen advocaat worden => Grote
rechtzaak
- Opkomst Feminisme = Te braaf in België
Vooruitgang
- Na WOI:
o Actief stemrecht gemeenteraad en overal passief stemrecht
o Toegang advocatuur
