ZIEKTELEER VAN HET
SPIJSVERTERINGSSTELSEL [E0I71A]
3 DE BACH GNK LOTJESSVS 2025/2026
1
,PROF B. TOPAL
8-10/50 vragen
HFST 1: TUMOREN SLOKDARM, MAAG & DUODENUM
A. SLOKDARMKANKER (OESOFAGUSCARCINOOM)
Je moet het onderscheid kennen tussen de twee types. Dit is klassiek vergelijkingsmateriaal.
Kenmerk Plaveiselcelcarcinoom (SCC) Adenocarcinoom
Locatie Vaak proximaal/mid-slokdarm Distaal (overgang maag)
Oorzaak Alcohol, Roken, hete dranken Reflux (GERD), Obesitas, Barrett
Trend Dalend in Westen Stijgend (snelst stijgende GI tumor)
• Alarmsymptomen: Dysfagie1 (eerst vast, dan vloeibaar), gewichtsverlies, odynofagie2.
• Diagnose: Endoscopie + Biopsie. Staging met EUS (diepte ingroei T-stadium) en PET-CT
(metastasen).
• Behandeling (Beslisboom):
1. Vroeg (T1a): Endoscopische mucosale resectie (EMR).
2. Lokaal (T1b-T4a): Neo-adjuvante chemoradiatie (CROSS schema) ➔ Chirurgie
(Oesofagectomie).
3. Gemetastaseerd/Inoperabel: Palliatieve chemo/stent.
B. GOJ-KANKER (OVERGANG SLOKDARM-MAAG)
Definitie: Tumoren die ontstaan op de overgang of in de cardia (binnen 5 cm van de overgang) en doorgroeien
in de slokdarm. Ze worden gestadieerd volgens de TNM van slokdarmkanker (niet maag!).
1. Siewert Classificatie (Examenstof!)
Topal vraagt vaak het onderscheid in centimeters en de bijbehorende operatie.
Type Locatie t.o.v. de Z-lijn (Cardia) Omschrijving
Type I 1 cm tot 5 cm PROXIMAAL Adenocarcinoom distale slokdarm. Vaak ontstaan uit Barrett
(boven) slokdarm.
1
Moeilijkheden slikken
2
Pijn bij slikken
2
, Type II 1 cm proximaal tot 2 cm "True Carcinoma of the Cardia". De echte junctie-tumor.
DISTAAL
Type 2 cm tot 5 cm DISTAAL Subcardiaal maagcarcinoom. Infiltreert de slokdarm van
III (onder) onderaf.
2. Chirurgische Behandeling (De Beslisboom)
De locatie bepaalt de snede (Thorax vs. Abdomen).
• Type I (Slokdarm-dominant):
◦ Benadering: Transthoracaal (via de borstkas).
◦ Ingreep: En-bloc Oesofagectomie + partiële gastrectomie + lymfeklierdissectie (2-field: buik en
borstkas).
◦ Reden: Je moet hoog genoeg in de slokdarm kunnen snijden.
• Type II & Type III (Maag-dominant):
◦ Benadering: Transabdominaal (via de buik) / Transhiataal (door het middenrif).
◦ Ingreep: Totale Gastrectomie + resectie distale slokdarm.
◦ Reden: De tumor zit vooral in de maag, dus de maag moet eruit.
C. MAAGKANKER (GASTRISCH ADENOCARCINOOM)
• Risicofactor #1: Helicobacter Pylori (en ook: gerookt voedsel, zout, nitraat).
• Types (Lauren Classificatie):
o Intestinaal type: Ouderen, geassocieerd met H. Pylori/atrofie.
o Diffuus type: Jongeren, genetisch (CDH1), Zegelringcellen, "Linitis Plastica" (stijve
maagwand).
• Kliniek: Vaak laat! "Horror carnis" (afkeer van vlees), Virchow klier (supraclaviculair), Sister Mary
Joseph nodule (navel).
• Behandeling:
o Peri-operatieve chemotherapie (voor én na chirurgie) + Gastrectomie (D2
lymfeklierdissectie) is de standaard voor T3/N+.
o Immuuntherapie met PD-L1 Ab voor MSI-high of MMR-deficiente tumor
o Targeted therapy met HER2-R Ab (Trastuzumab): voor HER2-positieve tumor
3
, D. GIST (GASTRO-INTESTINALE STROMALE TUMOR)
• Oorsprong: Cellen van Cajal (pacemakercellen van de darm).
• Mutatie: c-KIT (CD117) positief.
• Behandeling: Chirurgie. Indien inoperabel/metastasen: Imatinib (c-kit Tyrosinekinase-remmer). Dit
is geen klassieke chemo!
E. PRIMARY GASTRIC LYMPHOMA (MALT -LYMFOOM)
Dit is een speciale categorie omdat de behandeling vaak niet-chirurgisch is.
• Oorsprong: MALT = Mucosa Associated Lymphoid Tissue.
• Mechanisme: Helicobacter Pylori infectie activeert B-cellen ➔ monoclonale proliferatie ➔
Lymfoom.
• Diagnose: Vaak toevalsvondst of grote geülcereerde tumoren.
• Behandeling (Examenvraag instinker!):
o Low-grade (T1): H. Pylori eradicatie (Antibiotica:amoxicilline, claritromycine + PPI). Dit kan
de tumor genezen zonder chemo/snijden!.
o High-grade: Chemotherapie +/- Radiotherapie.
o Chirurgie: Zelden nodig, enkel bij complicaties (bloeding/perforatie).
F. DUODENALE TUMOREN
Zeldzaam, maar belangrijk vanwege de ligging (dicht bij galwegen/pancreas).
• Benigne:
o Adenomateuze poliepen: Solitair of multipel (denk aan FAP syndroom: Familiale
Adenomateuze Polyposis geeft hoog risico Ca).
o Behandeling: Endoscopische of chirurgische resectie.
• Maligne:
o Types: Adenocarcinoom of NET (Neuro-Endocriene Tumor).
o Kliniek: Obstructie, Ulceratie (Pijn/Bloeding), Icterus (als de tumor de papil van Vater
dichtdrukt).
o Behandeling Adenocarcinoom: Chirurgie (vaak Whipple als het peri-ampullair is) +
Chemotherapie. Overleving is stadium-afhankelijk (5j overleving lokaal = 46%, metastasen =
1%).
4
SPIJSVERTERINGSSTELSEL [E0I71A]
3 DE BACH GNK LOTJESSVS 2025/2026
1
,PROF B. TOPAL
8-10/50 vragen
HFST 1: TUMOREN SLOKDARM, MAAG & DUODENUM
A. SLOKDARMKANKER (OESOFAGUSCARCINOOM)
Je moet het onderscheid kennen tussen de twee types. Dit is klassiek vergelijkingsmateriaal.
Kenmerk Plaveiselcelcarcinoom (SCC) Adenocarcinoom
Locatie Vaak proximaal/mid-slokdarm Distaal (overgang maag)
Oorzaak Alcohol, Roken, hete dranken Reflux (GERD), Obesitas, Barrett
Trend Dalend in Westen Stijgend (snelst stijgende GI tumor)
• Alarmsymptomen: Dysfagie1 (eerst vast, dan vloeibaar), gewichtsverlies, odynofagie2.
• Diagnose: Endoscopie + Biopsie. Staging met EUS (diepte ingroei T-stadium) en PET-CT
(metastasen).
• Behandeling (Beslisboom):
1. Vroeg (T1a): Endoscopische mucosale resectie (EMR).
2. Lokaal (T1b-T4a): Neo-adjuvante chemoradiatie (CROSS schema) ➔ Chirurgie
(Oesofagectomie).
3. Gemetastaseerd/Inoperabel: Palliatieve chemo/stent.
B. GOJ-KANKER (OVERGANG SLOKDARM-MAAG)
Definitie: Tumoren die ontstaan op de overgang of in de cardia (binnen 5 cm van de overgang) en doorgroeien
in de slokdarm. Ze worden gestadieerd volgens de TNM van slokdarmkanker (niet maag!).
1. Siewert Classificatie (Examenstof!)
Topal vraagt vaak het onderscheid in centimeters en de bijbehorende operatie.
Type Locatie t.o.v. de Z-lijn (Cardia) Omschrijving
Type I 1 cm tot 5 cm PROXIMAAL Adenocarcinoom distale slokdarm. Vaak ontstaan uit Barrett
(boven) slokdarm.
1
Moeilijkheden slikken
2
Pijn bij slikken
2
, Type II 1 cm proximaal tot 2 cm "True Carcinoma of the Cardia". De echte junctie-tumor.
DISTAAL
Type 2 cm tot 5 cm DISTAAL Subcardiaal maagcarcinoom. Infiltreert de slokdarm van
III (onder) onderaf.
2. Chirurgische Behandeling (De Beslisboom)
De locatie bepaalt de snede (Thorax vs. Abdomen).
• Type I (Slokdarm-dominant):
◦ Benadering: Transthoracaal (via de borstkas).
◦ Ingreep: En-bloc Oesofagectomie + partiële gastrectomie + lymfeklierdissectie (2-field: buik en
borstkas).
◦ Reden: Je moet hoog genoeg in de slokdarm kunnen snijden.
• Type II & Type III (Maag-dominant):
◦ Benadering: Transabdominaal (via de buik) / Transhiataal (door het middenrif).
◦ Ingreep: Totale Gastrectomie + resectie distale slokdarm.
◦ Reden: De tumor zit vooral in de maag, dus de maag moet eruit.
C. MAAGKANKER (GASTRISCH ADENOCARCINOOM)
• Risicofactor #1: Helicobacter Pylori (en ook: gerookt voedsel, zout, nitraat).
• Types (Lauren Classificatie):
o Intestinaal type: Ouderen, geassocieerd met H. Pylori/atrofie.
o Diffuus type: Jongeren, genetisch (CDH1), Zegelringcellen, "Linitis Plastica" (stijve
maagwand).
• Kliniek: Vaak laat! "Horror carnis" (afkeer van vlees), Virchow klier (supraclaviculair), Sister Mary
Joseph nodule (navel).
• Behandeling:
o Peri-operatieve chemotherapie (voor én na chirurgie) + Gastrectomie (D2
lymfeklierdissectie) is de standaard voor T3/N+.
o Immuuntherapie met PD-L1 Ab voor MSI-high of MMR-deficiente tumor
o Targeted therapy met HER2-R Ab (Trastuzumab): voor HER2-positieve tumor
3
, D. GIST (GASTRO-INTESTINALE STROMALE TUMOR)
• Oorsprong: Cellen van Cajal (pacemakercellen van de darm).
• Mutatie: c-KIT (CD117) positief.
• Behandeling: Chirurgie. Indien inoperabel/metastasen: Imatinib (c-kit Tyrosinekinase-remmer). Dit
is geen klassieke chemo!
E. PRIMARY GASTRIC LYMPHOMA (MALT -LYMFOOM)
Dit is een speciale categorie omdat de behandeling vaak niet-chirurgisch is.
• Oorsprong: MALT = Mucosa Associated Lymphoid Tissue.
• Mechanisme: Helicobacter Pylori infectie activeert B-cellen ➔ monoclonale proliferatie ➔
Lymfoom.
• Diagnose: Vaak toevalsvondst of grote geülcereerde tumoren.
• Behandeling (Examenvraag instinker!):
o Low-grade (T1): H. Pylori eradicatie (Antibiotica:amoxicilline, claritromycine + PPI). Dit kan
de tumor genezen zonder chemo/snijden!.
o High-grade: Chemotherapie +/- Radiotherapie.
o Chirurgie: Zelden nodig, enkel bij complicaties (bloeding/perforatie).
F. DUODENALE TUMOREN
Zeldzaam, maar belangrijk vanwege de ligging (dicht bij galwegen/pancreas).
• Benigne:
o Adenomateuze poliepen: Solitair of multipel (denk aan FAP syndroom: Familiale
Adenomateuze Polyposis geeft hoog risico Ca).
o Behandeling: Endoscopische of chirurgische resectie.
• Maligne:
o Types: Adenocarcinoom of NET (Neuro-Endocriene Tumor).
o Kliniek: Obstructie, Ulceratie (Pijn/Bloeding), Icterus (als de tumor de papil van Vater
dichtdrukt).
o Behandeling Adenocarcinoom: Chirurgie (vaak Whipple als het peri-ampullair is) +
Chemotherapie. Overleving is stadium-afhankelijk (5j overleving lokaal = 46%, metastasen =
1%).
4
