H3 Verbintenissen uit rechtsfeiten
H3 Verbintenissen uit rechtsfeiten..................................................................................................................................1
1. Verbintenissen uit oneigenlijk contract.......................................................................................................................4
1.1. Zaakwaarneming..................................................................................................................................................5
1.2. Onverschuldigde betaling.....................................................................................................................................6
1.3. Ongerechtvaardigde verrijking..............................................................................................................................7
2. Verbintenissen uit tot aansprakelijkheid leidende feiten.............................................................................................8
2.1. Inleiding................................................................................................................................................................8
2.2. Begrip en soorten aansprakelijkheid.....................................................................................................................8
2.2.1. Begrip............................................................................................................................................................8
2.2.2. Burgerlijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid............................................................................................9
2.2.2.1. Burgerlijke aansprakelijkheid..................................................................................................................9
2.2.2.2. Strafrechtelijke aansprakelijkheid...........................................................................................................9
2.2.3. Persoonlijke en kwalitatieve AH, foutAH, foutloze AH en risicoAH................................................................9
2.2.3.1. Persoonlijke en kwalitatieve AH..............................................................................................................9
2.2.3.2. Foutaansprakelijkheid en foutloze of objectieve AH.............................................................................10
2.3. Korte historiek van het Belgische buitencontractuele AHrecht...........................................................................10
2.4. Invoering, krachtlijnen, structuur en systematiek van Boek 6 van het BW en verband met andere boeken van
het BW en andere AHregimes...................................................................................................................................10
2.4.1. De invoering van Boek 6 van het BW...........................................................................................................10
2.4.2. Krachtlijnen van Boek 6 van het BW............................................................................................................10
2.4.3. Verband met andere boeken van het BW....................................................................................................11
2.4.4. Verband met bijzondere aansprakelijkheidsregimes....................................................................................11
2.5. Inleidende bepalingen........................................................................................................................................11
2.5.1. Aanvullend recht..........................................................................................................................................11
2.5.2. Samenloop van contractuele aansprakelijkheidsregels................................................................................11
2.5.2.1. Niet-exclusieve werking van de buitencontractuele AHregels..............................................................11
2.5.2.2. Samenloop v contractuele, buitencontractuele en de AH vd hulppersoon...........................................12
3. Samenloop van contractuele AH en buitencontractuele AH art 6.3 §1......................................................................12
4. De buitencontractuele aansprakelijkheid van hulppersonen.....................................................................................13
4.1.1. Gelijke behandeling van rechtspersonen en natuurlijke personen..............................................................14
4.2. Feiten die tot aansprakelijkheid leiden...............................................................................................................15
4.2.1. Inleiding.......................................................................................................................................................15
4.2.2. Aansprakelijkheid voor eigen daad..............................................................................................................16
4.2.2.1. Algemeen..............................................................................................................................................16
4.2.2.2. Beginsel.................................................................................................................................................16
4.2.2.3. Definitie van fout..................................................................................................................................17
, 4.2.2.4. Gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid (voor fout)...................................................................17
4.2.2.5. AH van minderjarigen en personen met een geestesstoornis...............................................................18
4.2.2.6. (Andere) beperkingen of uitsluitingen van aansprakelijkheid...............................................................18
4.2.2.7. Bewijs van foutaansprakelijkheid of uitsluiting daarvan.......................................................................19
4.2.3. Aansprakelijkheid voor andermans daad.....................................................................................................19
4.2.3.1. Algemeen..............................................................................................................................................19
4.2.3.2. AH van titularissen van het gezag over een persoon van minderjarigen...............................................19
4.2.3.3. Aansprakelijkheid van personen belast met het toezicht op anderen..................................................20
4.2.3.4. Aansprakelijkheid van aanstellers.........................................................................................................21
4.2.3.5. Aansprakelijkheid van rechtspersonen voor leden van bestuursorganen of voor vertegenwoordigers
van openbare macht..........................................................................................................................................22
4.2.4. Aansprakelijkheid voor zaken en dieren......................................................................................................23
4.2.4.1. Algemeen..............................................................................................................................................23
4.2.4.2. Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken.............................................................................................23
4.2.4.3. Aansprakelijkheid voor dieren..............................................................................................................24
4.2.4.4. Aansprakelijkheid voor gebrekkige producten......................................................................................24
4.3. Oorzakelijk verband............................................................................................................................................25
4.3.1. Inleiding.......................................................................................................................................................25
4.3.2. Basisregels...................................................................................................................................................25
4.3.2.1. Noodzakelijke voorwaarde....................................................................................................................25
4.3.2.2. Feitelijke causaliteit..............................................................................................................................26
4.3.2.3. Juridische causaliteit.............................................................................................................................26
4.3.3. Pluraliteit van aansprakelijken.....................................................................................................................27
4.3.3.1. Aansprakelijkheid in solidum................................................................................................................27
4.3.3.2. Feiten waarvoor de benadeelde aansprakelijk is en die medeoorzaak zijn van de schade die hij lijdt. 27
4.3.3.3. Regresvordering onder medeaansprakelijken.......................................................................................27
4.3.4. Causale onzekerheid – proportionele aansprakelijkheid..............................................................................28
4.3.4.1. Onzekerheid over het causale karakter van de fout – Verlies van een kans..........................................28
4.3.4.2. Onzekerheid over de identiteit van de aansprakelijke – Alternatieve oorzaken....................................28
4.3.5. Het bewijs van het oorzakelijk verband.......................................................................................................28
4.4. Schade................................................................................................................................................................ 29
4.4.1. Inleiding.......................................................................................................................................................29
4.4.2. Basisregel.....................................................................................................................................................29
4.4.3. Zekere schade..............................................................................................................................................31
4.4.4. Patrimoniale en extrapatrimoniale schade..................................................................................................31
4.4.5. Schade bij terugslag.....................................................................................................................................32
4.4.6. Preventie van schade...................................................................................................................................32
4.4.7. Voorbeschiktheid en vooraf bestaande toestand van de benadeelde.........................................................33
,4.5. Gevolgen van aansprakelijkheid..........................................................................................................................33
4.5.1. Inleiding.......................................................................................................................................................33
4.5.2. Basisregels...................................................................................................................................................33
4.5.2.1. Integrale schadeloosstelling..................................................................................................................33
4.5.2.2. Doelstellingen en wijzen van schadeloosstelling...................................................................................33
4.5.2.3. Ogenblik van de bepaling van de omvang van de schade.....................................................................34
4.5.3. Herstel in natura..........................................................................................................................................35
4.5.4. Raming van de schade.................................................................................................................................35
4.5.4.1. Inleiding................................................................................................................................................35
4.5.4.2. Toekomstige schade als gevolg van een aantasting van de fysieke of psychische integriteit.................35
4.5.4.3. Uitkeringen en voordelen ontvangen door de benadeelde..................................................................36
4.5.4.4. Afzonderlijke bepaling van de elementen van de schade.....................................................................36
4.5.4.5. Nieuwe schade en verergering van de schade......................................................................................36
4.5.4.6. Zaakschande.........................................................................................................................................36
4.5.4.7. Vrije beschikking over de schadevergoeding........................................................................................37
4.5.5. Provisionele schadevergoeding....................................................................................................................37
4.6. Bevel of verbod...................................................................................................................................................37
4.7. Besluit.................................................................................................................................................................37
, 1. Verbintenissen uit oneigenlijk contract
Oneigenlijke contracten zijn geoorloofde daden waaruit een verbintenis ontstaat ten laste van de persoon die er
voordeel uit haalt zonder er recht op te hebben en, in voorkomend geval, een verbintenis van de persoon die de
daad heeft verricht jegens die persoon art 5.127
Art. 5.3 BW
Verbintenissen
ontstaan uit …
een de wet
een rechtsfeit
rechtshandeling
Eenzijdige Buitencontractuele
Meerzijdige
rechtshandelingen Oneigenlijke aansprakelijkheid
rechtshandelingen
(contract)
(eenzijdige contracten (tot aansprakelijkheid
wilsuiting) leidende feiten)
Art. 5.4 – 5.124 Art. 5.125 – 5.126 Art. 5.128 –
Boek 6 BW
BW BW 5.137 BW
H3 Verbintenissen uit rechtsfeiten..................................................................................................................................1
1. Verbintenissen uit oneigenlijk contract.......................................................................................................................4
1.1. Zaakwaarneming..................................................................................................................................................5
1.2. Onverschuldigde betaling.....................................................................................................................................6
1.3. Ongerechtvaardigde verrijking..............................................................................................................................7
2. Verbintenissen uit tot aansprakelijkheid leidende feiten.............................................................................................8
2.1. Inleiding................................................................................................................................................................8
2.2. Begrip en soorten aansprakelijkheid.....................................................................................................................8
2.2.1. Begrip............................................................................................................................................................8
2.2.2. Burgerlijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid............................................................................................9
2.2.2.1. Burgerlijke aansprakelijkheid..................................................................................................................9
2.2.2.2. Strafrechtelijke aansprakelijkheid...........................................................................................................9
2.2.3. Persoonlijke en kwalitatieve AH, foutAH, foutloze AH en risicoAH................................................................9
2.2.3.1. Persoonlijke en kwalitatieve AH..............................................................................................................9
2.2.3.2. Foutaansprakelijkheid en foutloze of objectieve AH.............................................................................10
2.3. Korte historiek van het Belgische buitencontractuele AHrecht...........................................................................10
2.4. Invoering, krachtlijnen, structuur en systematiek van Boek 6 van het BW en verband met andere boeken van
het BW en andere AHregimes...................................................................................................................................10
2.4.1. De invoering van Boek 6 van het BW...........................................................................................................10
2.4.2. Krachtlijnen van Boek 6 van het BW............................................................................................................10
2.4.3. Verband met andere boeken van het BW....................................................................................................11
2.4.4. Verband met bijzondere aansprakelijkheidsregimes....................................................................................11
2.5. Inleidende bepalingen........................................................................................................................................11
2.5.1. Aanvullend recht..........................................................................................................................................11
2.5.2. Samenloop van contractuele aansprakelijkheidsregels................................................................................11
2.5.2.1. Niet-exclusieve werking van de buitencontractuele AHregels..............................................................11
2.5.2.2. Samenloop v contractuele, buitencontractuele en de AH vd hulppersoon...........................................12
3. Samenloop van contractuele AH en buitencontractuele AH art 6.3 §1......................................................................12
4. De buitencontractuele aansprakelijkheid van hulppersonen.....................................................................................13
4.1.1. Gelijke behandeling van rechtspersonen en natuurlijke personen..............................................................14
4.2. Feiten die tot aansprakelijkheid leiden...............................................................................................................15
4.2.1. Inleiding.......................................................................................................................................................15
4.2.2. Aansprakelijkheid voor eigen daad..............................................................................................................16
4.2.2.1. Algemeen..............................................................................................................................................16
4.2.2.2. Beginsel.................................................................................................................................................16
4.2.2.3. Definitie van fout..................................................................................................................................17
, 4.2.2.4. Gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid (voor fout)...................................................................17
4.2.2.5. AH van minderjarigen en personen met een geestesstoornis...............................................................18
4.2.2.6. (Andere) beperkingen of uitsluitingen van aansprakelijkheid...............................................................18
4.2.2.7. Bewijs van foutaansprakelijkheid of uitsluiting daarvan.......................................................................19
4.2.3. Aansprakelijkheid voor andermans daad.....................................................................................................19
4.2.3.1. Algemeen..............................................................................................................................................19
4.2.3.2. AH van titularissen van het gezag over een persoon van minderjarigen...............................................19
4.2.3.3. Aansprakelijkheid van personen belast met het toezicht op anderen..................................................20
4.2.3.4. Aansprakelijkheid van aanstellers.........................................................................................................21
4.2.3.5. Aansprakelijkheid van rechtspersonen voor leden van bestuursorganen of voor vertegenwoordigers
van openbare macht..........................................................................................................................................22
4.2.4. Aansprakelijkheid voor zaken en dieren......................................................................................................23
4.2.4.1. Algemeen..............................................................................................................................................23
4.2.4.2. Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken.............................................................................................23
4.2.4.3. Aansprakelijkheid voor dieren..............................................................................................................24
4.2.4.4. Aansprakelijkheid voor gebrekkige producten......................................................................................24
4.3. Oorzakelijk verband............................................................................................................................................25
4.3.1. Inleiding.......................................................................................................................................................25
4.3.2. Basisregels...................................................................................................................................................25
4.3.2.1. Noodzakelijke voorwaarde....................................................................................................................25
4.3.2.2. Feitelijke causaliteit..............................................................................................................................26
4.3.2.3. Juridische causaliteit.............................................................................................................................26
4.3.3. Pluraliteit van aansprakelijken.....................................................................................................................27
4.3.3.1. Aansprakelijkheid in solidum................................................................................................................27
4.3.3.2. Feiten waarvoor de benadeelde aansprakelijk is en die medeoorzaak zijn van de schade die hij lijdt. 27
4.3.3.3. Regresvordering onder medeaansprakelijken.......................................................................................27
4.3.4. Causale onzekerheid – proportionele aansprakelijkheid..............................................................................28
4.3.4.1. Onzekerheid over het causale karakter van de fout – Verlies van een kans..........................................28
4.3.4.2. Onzekerheid over de identiteit van de aansprakelijke – Alternatieve oorzaken....................................28
4.3.5. Het bewijs van het oorzakelijk verband.......................................................................................................28
4.4. Schade................................................................................................................................................................ 29
4.4.1. Inleiding.......................................................................................................................................................29
4.4.2. Basisregel.....................................................................................................................................................29
4.4.3. Zekere schade..............................................................................................................................................31
4.4.4. Patrimoniale en extrapatrimoniale schade..................................................................................................31
4.4.5. Schade bij terugslag.....................................................................................................................................32
4.4.6. Preventie van schade...................................................................................................................................32
4.4.7. Voorbeschiktheid en vooraf bestaande toestand van de benadeelde.........................................................33
,4.5. Gevolgen van aansprakelijkheid..........................................................................................................................33
4.5.1. Inleiding.......................................................................................................................................................33
4.5.2. Basisregels...................................................................................................................................................33
4.5.2.1. Integrale schadeloosstelling..................................................................................................................33
4.5.2.2. Doelstellingen en wijzen van schadeloosstelling...................................................................................33
4.5.2.3. Ogenblik van de bepaling van de omvang van de schade.....................................................................34
4.5.3. Herstel in natura..........................................................................................................................................35
4.5.4. Raming van de schade.................................................................................................................................35
4.5.4.1. Inleiding................................................................................................................................................35
4.5.4.2. Toekomstige schade als gevolg van een aantasting van de fysieke of psychische integriteit.................35
4.5.4.3. Uitkeringen en voordelen ontvangen door de benadeelde..................................................................36
4.5.4.4. Afzonderlijke bepaling van de elementen van de schade.....................................................................36
4.5.4.5. Nieuwe schade en verergering van de schade......................................................................................36
4.5.4.6. Zaakschande.........................................................................................................................................36
4.5.4.7. Vrije beschikking over de schadevergoeding........................................................................................37
4.5.5. Provisionele schadevergoeding....................................................................................................................37
4.6. Bevel of verbod...................................................................................................................................................37
4.7. Besluit.................................................................................................................................................................37
, 1. Verbintenissen uit oneigenlijk contract
Oneigenlijke contracten zijn geoorloofde daden waaruit een verbintenis ontstaat ten laste van de persoon die er
voordeel uit haalt zonder er recht op te hebben en, in voorkomend geval, een verbintenis van de persoon die de
daad heeft verricht jegens die persoon art 5.127
Art. 5.3 BW
Verbintenissen
ontstaan uit …
een de wet
een rechtsfeit
rechtshandeling
Eenzijdige Buitencontractuele
Meerzijdige
rechtshandelingen Oneigenlijke aansprakelijkheid
rechtshandelingen
(contract)
(eenzijdige contracten (tot aansprakelijkheid
wilsuiting) leidende feiten)
Art. 5.4 – 5.124 Art. 5.125 – 5.126 Art. 5.128 –
Boek 6 BW
BW BW 5.137 BW
