Samenvatting - Sociologie voor SW

Sociologie voor sociaal werk
1



1 Hoofdstuk 1: De sociologische verbeelding

Sociologische verbeelding

= Vermogen om afstand te kunnen nemen van het alledaagse en er naar
te kijken los van de vertrouwde routines en met een frisse blik.

 Quality of mind waarbij er verbanden worden gelegd tussen
individuele gebeurtenissen en de sociale krachten die er vorm aan
geven.


Voorbeeld:

Hoe kan je de verschillen in (gezonde) levensverwachting tussen hoger en
lager opgeleiden verklaren?

> Door hogere opleiding, beter betaald dus mogelijkheid op betere
gezondheidszorg en voeding (betere economische positie)
> bewust van maatschappij
> lager opgeleiden komen makkelijker in contact met slechte gewoonten
(door buurt waarin ze wonen, drugs)
> meer beschikbaar inkomen > beter geïsoleerd huis



1.1 De sociologische kijk
Sociale feiten kan je benaderen vanuit het actorperspectief of het
systeemperspectief

Actorperspectief: aandacht voor de achtergrond, de wisselwerking,
interactie

 Bottom – up  sociale constructie

Systeemperspectief: aandacht voor de context, op een bepaalde manier
handelen

 Top – down  sociale bepaaldheid

, Sociologie voor sociaal werk
2



 Het sociale als morele kwaliteiten
 Het sociale als feitelijkheid

MORELE KWALITEIT SOCIAAL FEIT

Sociaal zijn Sociologen kijken naar:
(empathisch, geëngageerd) - Horizontale niveau
(interactie)
- Verticale niveau (context)
- Tussenruimte (wisselwerking)

Betrekking op de mens en de
samenleving
WEL het studieobject van de
NIET het studieobject van de sociologie
sociologie



1.2 Het sociale als morele kwaliteit
 Gaat over het beschrijven of verklaren hoe mensen, groepen,
opleidingen deze morele kwaliteit benoemen, vorm geven en
beoordelen


 2 niveaus: horizontaal en verticaal niveau


HORIZONTAAL NIVEAU VERTICAAL NIVEAU

Sociale relaties Grotere gemeenschap
 Niveau van interactie Niveau van sociaal systeem

Één-op-één moraal Zorg voor de gemeenschap

Gebaseerd op: feit dat je eigen Doel: gemeenschapszorg
gedrag dat van andere beïnvloed harmonie binnen de gemeenschap
als geheel

Empathie, geëngageerd Waarden en solidariteit



Sociologie
= Wetenschap die zich bezighoudt met het analyseren, beschrijven en
verklaren van:

, Sociologie voor sociaal werk
3

- Het gedrag van en tussen mensen EN hoe dat gedrag beïnvloedt is
door sociale verhoudingen
- De daaruit voorgekomen gedragspatronen, structuren en
opvattingen in hun ontstaan, voortbestaan en veranderen

1.3 Het sociale als feitelijkheid/studieobject

 3 niveaus: horizontale niveau en verticale niveau

Horizontaal: interactieve, gemaakt door sociaal handelen
(agency perspectief)

Verticaal: de gemeenschap, context waarin iets gebeurd, het systeem
(structuur perspectief)

Tussenruimte: wisselwerking tussen het horizontale en verticale niveau




 Ze kunnen op 3 analyseniveaus bekeken worden:
o Micro – niveau
o Meso – niveau
o Macro – niveau



Circulaire logica/causaliteit

Mensen maken hun sociale context (sociale constructie) EN worden er
tegelijkertijd ook door bepaald (sociale bepaaldheid)

 Wisselwerking tussen het sociaal handelen en het systeem
DUS: het sociale is een proces


Voorbeeld:

- Je maakt je relatie zelf, hebt interactie met je partner (afspreken
wat je belangrijk vind, je verwachtingen zijn) en tegelijk bestaan er
ook relatie standaarden (voorbeeld nemen van een boek/film)

- Je hebt je eigen manier van hoe je je kind opvoed, maar door met
andere ouders erover te praten, haal je voorbeelden en tips uit
anderen hun opvoeding

, Sociologie voor sociaal werk
4




Socialisatie

= Leerproces waarbij je als individu leert om in de samenleving goed te
kunnen omgaan met andere culturen

 Je krijgt dit mee via je opvoeding, familie, vrienden (rolmodellen)


Voorbeeld:

- Het inburgeren in België: als je immigreert in België, moet je de
waarden en normen van België toepassen in de samenleving



1.4 Agency of structure / het actor-factor dilemma

Sociologische analyse begint bij:

- Sociale constructie (sociaal handelen onderzoeken en systeem eruit afleiden)
- Sociale bepaaldheid (gemeenschap onderzoeken en sociaal handelen eruit afleiden)

 Sociale werkelijkheid is altijd beide!!
 We maken ons sociale milieu EN worden erdoor bepaald



In het SW moet je altijd vanuit beide contexten/perspectieven kijken en
hanteren
(REDEN: cliënten nemen vaak de slachtofferrol in)

We maken een relatie maar hoe we die maken wordt bepaald door de
cultuur en waarden & normen  verandert continu
 Alles is contingent, maar niet arbitrair


Voorbeeld:

- Corona: er zijn opgelegde regels van de overheid (top-down), maar
je kiest zelf wie er in je bubbel komt (bottom-up)
- Sport: overheid stelt bepaalde regels op, maar binnen je team heb
je een eigen invulling van de regels
- Relatie: je gedraagt je naar relatie standaarden (zoals in
boeken/films), maar tegelijk maak je zelf ook eigen standaarden