samenvatting Maatschappijleer H3 Verzorgingsstaat

H3 Verzorgingsstaat
H3.1 Wie helpt?
Verzorgingsstaat: samenleving waarin de overheid zich garant stelt voor noodzakelijk geachte materiele en
immateriële voorzieningen voor alle burgers.


De welfare triangle




Er zijn drie reguleringsmechanismen: mechanisme om in de samenleving goederen en diensten te produceren en te
verdelen

1. Overheid: op basis van wetten
Mensen helpen elkaar/ handelen: vanuit een verplichting omdat het zo geregeld is via de wet

Voordelen:  Voor alle mensen met een beperking is er opvang en verzorging.
 Gelijkheid (zie hieronder)
“Iedereen die in dezelfde situatie zit, wordt hetzelfde behandeld en krijgt
dezelfde ondersteuning.”
Nadelen:  Geen keuzevrijheid (zie hierboven)
Ook voor andere, minder kwetsbare burgers, is de keuzevrijheid
beperkt omdat iedereen verplicht is belasting te betalen (voor
hulp die zij niet nodig hebben)
Stroming: Sociaaldemocraten


2. Markt: individuen maken in vrijheid keuzes op basis van wederkerigheid
Mensen helpen elkaar: uit eigen belang op basis van wederkerigheid

Voordelen:  (Keuze)vrijheid: de zorgvragers bepalen zelf welke zorgvraag zij
hebben en wat ze daarvoor willen betalen.
De zorg aanbieders bepalen weke zorg ze willen leveren en
hoeveel ze daarvoor betaald willen krijgen.
 Zorg op maat
Nadelen:  Te duur, niet voor iedereen betaalbaar. Als familieleden het niet
kunnen betalen, komt er via de markt ook geen hulp en
ondersteuning voor hen.
Stroming: Liberalen


3. Particulier initiatief: mensen ondersteunen elkaar zonder winstoogmerk (alleen maar winst willen maken) op
basis van solidariteit of affectie/ naastenliefde. Ze zien zorgen voor elkaar als een belangrijke norm.
Mensen helpen elkaar: zonder de verwachting er iets voor terug te krijgen

Voorbeeld: Mantelzorg: zorg door familieleden, buren en vrienden.
Voordelen:  De banden tussen mensen inde samenleving worden versterkt
 Het kost de samenleving geen geld in de vorm van belasting of
premies
Nadelen:  Als mensen geen sterk sociaal netwerk om zich heen hebben, is

, er wellicht ook geen ondersteuning/ goed verzorging
Stroming: Christendemocraten

Of-of-keuzes: keuzes waarbij voor maar 1 reguleringsmechanisme gekozen wordt
En-en-keuzes: keuzes waarbij 2 of meer reguleringsmechanismen gecombineerd worden



Sociaaldemocratische verzorgingsstaat: de overheid speelt een belangrijke rol en gelijkheid staat centraal.
 SP en PvdA
Bij liberale verzorgingsstaat zorgt de vrije markt voor ongelijkheid. Wie niets kan bieden in de strijd van vraag en
aanbod, omdat hij/ zij beperkt is in opleiding/ gezondheid…, heeft niet veel te kiezen.
Daarom moet de overheid op basis van wetgeving de hulp en zorg verdelen.  zwakkeren krijgen ook goede zorg

Liberale verzorgingsstaat: de markt speelt een belangrijke rol en vrijheid staat centraal.
 VVD
De markt biedt mensen de meeste vrijheid. De keuzevrijheid leidt tot een efficiënt gebruik van middelen en
welvaart.
Hiervoor moet wel concurrentie zijn. Alleen de best presterende aanbieders, met de hoogste kwaliteit en de laagste
kosten overleven in de concurrentiestrijd.
De markt kan dan een bijdrage leveren aan de vrijheid van individuen.
Zij zorgt echter NIET voor gelijkheid.

Christendemocratische verzorgingsstaat: het particulier initiatief speelt een belangrijke rol en naastenliefde en
solidariteit staan centraal.
 CU
Mensen in de samenleving hebben elkaar nodig en moeten voor elkaar zorgen.




H3.2 Waarom is er zo veel overheidsbemoeienis?
Kinderwet van Van Houten:
- eerste wet in NL tegen kinderarbeid
- verbood kinderen tot 12 om in een fabriek te werken

Wet is niet alleen ingevoerd om het welzijn van kinderen te bevorderen, maar ook omdat de Staat een groot belang
heeft bij de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van het individu.
Deze wet wordt gezien als het begin van grotere bemoeienis van de overheid met de samenleving.

Het maatschappelijk belang speelt dus een rol.
Abraham de Swaan: maatschappelijk belang speelt rol bij OH bemoeienis
Zijn boek Zorg en de Staat geeft een visie op de ontwikkeling van de verzorgingsstaat.

Drie begrippen staan centraal:
 Externe effecten: gevolgen van tegenslag en problemen voor anderen dan de direct getroffenen.
B.V: bij ziekte  direct getroffenen is de zieke, externe effecten: besmettingsgevaar of uitval van arbeidskracht

 (toegenomen) Interdependentie: de (voor mensen onontkoombare) onderlinge of wederzijdse afhankelijkheid
(we zijn erg van elkaar afhankelijk)
 sinds de industriële samenleving alleen nog maar toegenomen, vroeger had je alleen maar stamverband
 talloze mensen leveren een bijdrage aan ons dagelijks leven

 (doorbreken van het) Dilemma van collectieve actie: keuzeprobleem waarin individuele rationele keuzes
kunnen leiden tot collectief ongewenste gevolgen. [verhaal van de dijken en boeren: free-rider gedrag]