2025-2026
Arbeids- en organisatiepsychologie (6 SP)
Samenvatting gemaakt door Valentina Buonvivere en Emma Bottu adhv lessen en boek
Arbeids- en organisatiepsychologie 6 SP 1
,Inhoudstafel
Hoofdstuk 1: Inleiding en situering………………………………………………………………………………… 3
1. Wat onderzoekt de A&O-psychologie? ……………………………………………………………………… 3
2. Historische achtergronden ………………………………….………………………………………………… 3
2.1 Wetenschappelijke evoluties ……………………………….……………………………………………… 3
2.2 Evolutie van het maatschappelijke beeld van de werknemer …..………………………………… 4
3. Werken: welke prestatie leveren? …………………………..……………………………………………… 10
3.1 Prestatie als multidimensionaal gegeven …………………..………………………………………… 10
3.2 De zoektocht naar het ‘ultieme criterium’ ………………….………………………………………… 11
4. De moderne, zelfsturende mens …………………………………………………………………………… 12
Hoofdstuk 2: Evidence Based Management………………………..………………………………………… 14
1. Inleiding: wat is evidence based management? ………………..……………………………………… 14
2. Waarom is EDM nodig? ………………………………………………………………………………………… 14
2.1 De zes A’s van Evidence-Based Management …………………..…………………………………… 15
3. Kritische bedenkingen bij EDM ……………………………………………………………………………… 22
Hoofdstuk 3: Determinatie van gedrag en individuele determinanten………………………………24
1. Inleiding – Belangrijkste punten ……………………………….…………………………………………… 24
2. Determinatie van individueel gedrag (deel 1) ………………..………………………………………… 24
2.1 Intelligentie / cognitieve vaardigheden …………………..…………………………………………… 26
2.2 Waarden ………………………………………………..……………………………………………………… 30
2.3 Attitudes ………………………………………………………………………………………………………… 32
2.4 Persoonlijkheid …………………………………………………………………………………………………36
2.5 Emotionele intelligentie …………………………………………………………………………………… 39
2.6 Interesses ……………………………………………………………………………………………………… 41
2.7 Perceptie ……………………………………………….……………………………………………………43
, 2.8 Leerprocessen …………………………………………..………………………………………………… 44
3. Determinanten van gedrag in [groepen/teams] ………………………………………………………45
3.1 Groepen en teams: omschrijving …………………………..………………………………………….45
3.2 Basiselementen van teams ……………………………………………………………………………… 46
3.3 Groepsbesluitvorming …………………………………….……………………………………………… 49
3.4 Teamontwikkeling ………………………………………..………………………………………………… 50
Hoofdstuk 4: Motivatie……………………………………..………………………………………………………51
1. Inleiding: wat is motivatie? …………………………………………………………………………………51
1.1 Overzicht van motivatietheorieën ………………………….…………………………………………… 51
1.2 Empirische evidentie …………………………………….………………………………………………… 51
2. Gedragsbenadering: het behaviorisme ………………………..………………………………………… 52
3. Cognitieve theorieën …………………………………….………………………………………………………53
3.1 Equity Theory (Billijkheidstheorie) – Adams ………………..………………………………………… 53
3.2 Verwachtingswaardetheorie en theorie van gepland gedrag ……..…………………………… 55
3.3 Goal Setting Theory (GST) – Locke & Latham ………………………………………………………… 57
3.4 Zelfreguleringstheorieën …………………………………………………………………………………… 59
4. Humanistische theorieën van motivatie ………………………………………………………………… 61
4.1 Maslow: behoeftehiërarchie ……………………………………………………………………………… 61
4.2 Zelfdeterminatietheorie (ZDT) …………………………………………………………………………… 62
Hoofdstuk 5: Leiderschap………………………………………………………………………………………… 64
1. Inleiding: waarom bestaat leiderschap? …………………….………………………………………… 65
2. Geschiedenis van leiderschapstheorieën en hedendaagse theorieën…………………………65
2.1 Trekbenaderingen (Great Man Theory) ……………………….………………………………………… 66
2.2 Gedragstheorieën ……………………………………….…………………………………………………… 67
2.3 Contingentietheorieën …………………………………………………………………………………… 68
, 3. Hedendaagse theorieën …………………………………….………………………………………………… 70
3.1 Full Range of Leadership Model ………………………………………………………………………… 70
3.2 Leader-Member Exchange Theory (LMX) ……………………….……………………………………… 71
3.3 Dienend leiderschap …………………………………….…………………………………………………… 71
3.4 Nichetheorieën ………………………………………………………………………………………………… 72
4. Alternatieve benaderingen leiderschapstheorie ……………………………………………………… 73
4.1 Kernidee ………………………………………………………………………………………………………… 73
4.2 Gedeelde leiderschap ……………………………………………………………………………………… 73
4.3 Perceptie – gedragkloof ………………………………………………………………………………………74
5. Leiderschapsontwikkeling …………………………………………………………………………………… 74
5.1 Als leiderschap misgaat: macht en ‘toxisch’ gedrag ………………………………………………74
5.2 Leiderschap en macht ……………………………………………………………………………………… 74
5.3 Macht gebruiken om invloed te verkrijgen: tactieken……………………………………………… 75
5.4 Politiek gedrag op het werk ………………………………………………………………………………… 75
5.5 Toxisch leiderschap ……………………………………..…………………………………………………… 75
5.6 Effectieve leiderschapsontwikkeling ……………………….…………………………………………… 75
5.7 Leiderschap in een globale samenleving …………………….………………………………………… 76
Hoofdstuk 6: Werk en welzijn……………………………………….…………………………………………… 77
1. Inleiding …………………………………………………………………………………………………………… 77
1.1 Werk: belonend, maar ook belastend ………………………….………………………………………77
1.2 Historische perspectieven op de relatie tussen werk en welzijn ….…………………………….78
2. Wat is welzijn, en wat betekent het in de werkcontext? ……………………………………………… 79
2.1 Welzijn op werk …………………………………………..…………………………………………………… 79
2.2 Specifieke vormen van welzijn op werk ……………………….……………………………………… 80
3. Welzijn, prestatie en werkkenmerken ………………………….………………………………………… 82
Arbeids- en organisatiepsychologie (6 SP)
Samenvatting gemaakt door Valentina Buonvivere en Emma Bottu adhv lessen en boek
Arbeids- en organisatiepsychologie 6 SP 1
,Inhoudstafel
Hoofdstuk 1: Inleiding en situering………………………………………………………………………………… 3
1. Wat onderzoekt de A&O-psychologie? ……………………………………………………………………… 3
2. Historische achtergronden ………………………………….………………………………………………… 3
2.1 Wetenschappelijke evoluties ……………………………….……………………………………………… 3
2.2 Evolutie van het maatschappelijke beeld van de werknemer …..………………………………… 4
3. Werken: welke prestatie leveren? …………………………..……………………………………………… 10
3.1 Prestatie als multidimensionaal gegeven …………………..………………………………………… 10
3.2 De zoektocht naar het ‘ultieme criterium’ ………………….………………………………………… 11
4. De moderne, zelfsturende mens …………………………………………………………………………… 12
Hoofdstuk 2: Evidence Based Management………………………..………………………………………… 14
1. Inleiding: wat is evidence based management? ………………..……………………………………… 14
2. Waarom is EDM nodig? ………………………………………………………………………………………… 14
2.1 De zes A’s van Evidence-Based Management …………………..…………………………………… 15
3. Kritische bedenkingen bij EDM ……………………………………………………………………………… 22
Hoofdstuk 3: Determinatie van gedrag en individuele determinanten………………………………24
1. Inleiding – Belangrijkste punten ……………………………….…………………………………………… 24
2. Determinatie van individueel gedrag (deel 1) ………………..………………………………………… 24
2.1 Intelligentie / cognitieve vaardigheden …………………..…………………………………………… 26
2.2 Waarden ………………………………………………..……………………………………………………… 30
2.3 Attitudes ………………………………………………………………………………………………………… 32
2.4 Persoonlijkheid …………………………………………………………………………………………………36
2.5 Emotionele intelligentie …………………………………………………………………………………… 39
2.6 Interesses ……………………………………………………………………………………………………… 41
2.7 Perceptie ……………………………………………….……………………………………………………43
, 2.8 Leerprocessen …………………………………………..………………………………………………… 44
3. Determinanten van gedrag in [groepen/teams] ………………………………………………………45
3.1 Groepen en teams: omschrijving …………………………..………………………………………….45
3.2 Basiselementen van teams ……………………………………………………………………………… 46
3.3 Groepsbesluitvorming …………………………………….……………………………………………… 49
3.4 Teamontwikkeling ………………………………………..………………………………………………… 50
Hoofdstuk 4: Motivatie……………………………………..………………………………………………………51
1. Inleiding: wat is motivatie? …………………………………………………………………………………51
1.1 Overzicht van motivatietheorieën ………………………….…………………………………………… 51
1.2 Empirische evidentie …………………………………….………………………………………………… 51
2. Gedragsbenadering: het behaviorisme ………………………..………………………………………… 52
3. Cognitieve theorieën …………………………………….………………………………………………………53
3.1 Equity Theory (Billijkheidstheorie) – Adams ………………..………………………………………… 53
3.2 Verwachtingswaardetheorie en theorie van gepland gedrag ……..…………………………… 55
3.3 Goal Setting Theory (GST) – Locke & Latham ………………………………………………………… 57
3.4 Zelfreguleringstheorieën …………………………………………………………………………………… 59
4. Humanistische theorieën van motivatie ………………………………………………………………… 61
4.1 Maslow: behoeftehiërarchie ……………………………………………………………………………… 61
4.2 Zelfdeterminatietheorie (ZDT) …………………………………………………………………………… 62
Hoofdstuk 5: Leiderschap………………………………………………………………………………………… 64
1. Inleiding: waarom bestaat leiderschap? …………………….………………………………………… 65
2. Geschiedenis van leiderschapstheorieën en hedendaagse theorieën…………………………65
2.1 Trekbenaderingen (Great Man Theory) ……………………….………………………………………… 66
2.2 Gedragstheorieën ……………………………………….…………………………………………………… 67
2.3 Contingentietheorieën …………………………………………………………………………………… 68
, 3. Hedendaagse theorieën …………………………………….………………………………………………… 70
3.1 Full Range of Leadership Model ………………………………………………………………………… 70
3.2 Leader-Member Exchange Theory (LMX) ……………………….……………………………………… 71
3.3 Dienend leiderschap …………………………………….…………………………………………………… 71
3.4 Nichetheorieën ………………………………………………………………………………………………… 72
4. Alternatieve benaderingen leiderschapstheorie ……………………………………………………… 73
4.1 Kernidee ………………………………………………………………………………………………………… 73
4.2 Gedeelde leiderschap ……………………………………………………………………………………… 73
4.3 Perceptie – gedragkloof ………………………………………………………………………………………74
5. Leiderschapsontwikkeling …………………………………………………………………………………… 74
5.1 Als leiderschap misgaat: macht en ‘toxisch’ gedrag ………………………………………………74
5.2 Leiderschap en macht ……………………………………………………………………………………… 74
5.3 Macht gebruiken om invloed te verkrijgen: tactieken……………………………………………… 75
5.4 Politiek gedrag op het werk ………………………………………………………………………………… 75
5.5 Toxisch leiderschap ……………………………………..…………………………………………………… 75
5.6 Effectieve leiderschapsontwikkeling ……………………….…………………………………………… 75
5.7 Leiderschap in een globale samenleving …………………….………………………………………… 76
Hoofdstuk 6: Werk en welzijn……………………………………….…………………………………………… 77
1. Inleiding …………………………………………………………………………………………………………… 77
1.1 Werk: belonend, maar ook belastend ………………………….………………………………………77
1.2 Historische perspectieven op de relatie tussen werk en welzijn ….…………………………….78
2. Wat is welzijn, en wat betekent het in de werkcontext? ……………………………………………… 79
2.1 Welzijn op werk …………………………………………..…………………………………………………… 79
2.2 Specifieke vormen van welzijn op werk ……………………….……………………………………… 80
3. Welzijn, prestatie en werkkenmerken ………………………….………………………………………… 82
