Lesnotities Criminaliteitsvormen en Misdrijven ==> GESLAAGD eerste zit

Criminaliteitsvormen en misdrijven
5 SP
Haal steeds de ppts/codex erbij omdat ik de artikels er niet altijd bij heb
opgenomen


Inleiding tot de cursus en praktische
afspraken
1. Inleiding: criminaliteit in het alledaagse leven
Je mag de codex gebruiken
Wetgeving die nodig is voor dit vak staat in PDF op toledo en mag je gebruiken bij
examen, dus in principe heb je de codex niet nodig
De slides met een blauwe achtergrond is info over het nieuwe strafwetboek,
blauwe slides zijn geen examenleerstof (heb ik dus ook niet in het doc
overgenomen)
- Selectie van krantenartikels:
o Vergelijking van de landen gaat moeilijk want het hangt af welke
definitie wordt gehanteerd over het type criminaliteit “Egypte scoort
laag op seksuele agressie, België staat hoog” dat is omdat België
een brede definitie hanteert waar er veel w beschouwd als seksuele
agressie, terwijl Egypte die def heel nauw bekijkt
 Miss is het ook zo dat er zo’n taboe is in Egypte rond seksuele
criminaliteit dat men niet vaak nr de politie gaat, terwijl in B
de cijfers hoog zijn omdat men vertrouwen heeft in de politie
en dat wel gaat melden
 Ook zo dat miss sommige landen niet zo zeer bezig zijn met
het type criminaliteit
o Onze definitie verschilt tss landen maar ook verschil in de tijden, bv
verkrachting in het huwelijk was vroeger niet strafbaar, vandaag wel



2. Wat is criminaliteit?
Waarom is de definitiekwestie zo belangrijk voor de criminologie?
Een appel blijft een appel, criminaliteit blijft niet hetzelfde + als je een appel ziet,
zegt iedereen dat het een appel is, maar niet iedereen kijkt nr iets en benoemt
het criminaliteit
- Invloed op allerhande zaken:
o Het voorwerp van de criminologie
o Hoeveel criminaliteit?
 Wat moeten we tellen? Hoe moeten we tellen? Is tellen wel
zinvol?




1

,  Cfr criminografie, discussies over zin en onzin van
criminaliteitsstatistieken en surveys, kwantitatieve vs
kwalitatieve onderzoeksmethoden enzovoort
o Wetenschappelijk karakter van de criminologie?
 Fundamenteel of toegepast?; Zelfstandige wetenschap of
hulpwetenschap?
 ‘We are compelled to admit that ‘criminology’ as
traditionally conceived is a bastard science grown out
of public preoccupation with a social plague’ (Sellin
1938: 3)
o Theoretische en methodologische voorkeuren van de criminoloog

2.1. Alledaagse definities van criminaliteit
- Rol van eigen ervaringen en achtergronden
- De rol van de media
- Aandacht voor bepaalde misdrijven:
o Boemanconcept: ‘de veronderstelling over misdadigers, waarin op
irrationele gronden negatieve kenmerken aan hen worden
toegeschreven’
o Telelensreflex: ‘Veel zien van heel weinig en zonder context.
Meestal het schokeffect van een misdaad zien’
 Inzoomen op een event
o Aandacht voor de straf
 Bv vaak vinden we een straf voor een bepaalde misdrijf te
laag
o Aandacht voor bepaalde groepen
 Bv jongeren, of mensen met bepaalde achtergronden die
sterk onder de aandacht komen
o Media en publieke verontwaardiging
 Aandacht gaat emoties beroeren en de publieken
verontwaardigen die daarmee in contact zijn


2.2. Strafrechtelijke definities van criminaliteit
- Criminaliteit is ...wat in het strafwetboek staat
- Strafrechtelijke definitie en rol van het overheidsoptreden: processen van
criminalisering en decriminalisering
o Criminalisering = proces dat ertoe leidt dat bepaalde gedragingen
het etiket/de label crimineel krijgt
 Primaire criminalisering= strafbaarstelling
 Secundaire criminalisering= behandelingen, de wijze waarop
het strafrechtelijk apparaat ermee omgaat (opsporing,
vervolging, berechting, bestraffing)
o Decriminalisering: proces dat ertoe leidt dat bepaalde gedragingen
met het etiket crimineel, dat label verliezen
 De facto decriminalisering: in de feiten wordt er niet
vervolgd, maar het gedrag zelf is nog strafbaar, w nog
strafbaar gezien volgens het strafwetboek, is vaak een eerst
stap tot de jure decriminalisering


2

,  De jure decriminalisering: het gaat uit het strafwetboek
geschrapt worden
- Waarom (de)criminaliseren? Drie perspectieven:
o Consensus:
 er is in de SL een zekere overeenstemming over de regels die
moeten worden gehandhaafd
 de SL is geïntegreerd en er is overeenstemming over wat er
in de SW opgenomen moet worden
 het weerspiegelt onze collectieve opvatting over wat goed en
wat kwaad is
o Pluralisme:
 Er w niet uitgegaan van de eensgezindheid maar van
verschillende groepen van de SL
 Die verschillende groepen hebben hun eigen belangen
en die kunnen botsen met elkaar
 MAAR er is wel eensgezindheid over de procedures van
het strafbaarstelling van bepaalde zaken
(eensgezindheid over de PROCEDURES niet over de
uitkomsten ervan)
o Conflict :
 De procedures zelf worden hier ook ter discussie gesteld
 Conflictperspectief stelt dat Systeem ten dienste is van
bepaalde groepen in de SL, stelt dat de normen een bepaalde
groep in de SL dienen en hun belangen gaat verdedigen
 Hangt samen met de kritische sociologie (Karl Marx)
 Strafrecht is volgens dit perspectief een instrument om
belangen van een bepaalde groep te beschermen


DEVIANTIESOCIOLOGIE EN AANDACHT VOOR STRAFBAARSTELLING
- Deviantiesociologie en proces van etikettering
o Reacties staat centraal (met strafbaarstelling als een belangrijke
vorm van reageren)
- Complexiteit van causaliteitsvraagstuk
- Reactie die zelf criminogeen kan zijn t.g.v. impact van stigmatiserende
stempel
- Sociale controle-instellingen komen in het vizier
- ‘…older sociology tended to rest heavily upon the idea that deviance leads
to social control. I have come to believe that the reverse idea, i.e. social
control leads to deviance, is equally tenable and the potentially richer
premise for studying deviance in modern society’ (Lemert 1967: v)


MORELE VERONWAARDIGING EN MORELE KRUISVAARDERS
- Criminaliteit als “sociale constructie”
o Afspraken die mensen maken, het is dus niet van nature gegeven
o  de geboren crimineel van Lombroso
- De rol van de media bij “deviance amplification”
o Versterkende effect van deviantie
- De rol van de “morele kruisvaarders”

3

, o Groepen/individuen in de SL die gaan proberen om bepaalde
thema’s/fenomenen in een wetsvoorstel te gieten
 Kan zeer uiteenlopend zijn:
 Knn religieuze figuren zijn die zich werpen tegen
abortus
 Feministische groepen die fmicide willen criminaliseren


STANLEY COHEN EN ‘MORELE PANIEK‘
- Stanley Cohen (1942 - 2013)
- Auteur van Folk Devils and Moral Panics: The Creation of the Mods and
Rockers (1972)
o De mods: de wat moderner gekleed zijn
o Rockers:
 De subculturen die in de jaren 60 gaan clashen met elkaar
 Dat conflict krijgt heel veel aandacht
o Cohen spreekt over 3 verschillende images of deviane van dezelfde
realiteit
- http://www.youtube.com/watch?v=r61ks18Bd7I
- ‘To point to the complexities of the relationship between social objects and
their interpretation is ...the whole point of studying deviance and social
control’ (Cohen 2002: xxii)


ELEMENTEN VAN MORELE PANIEK
- Vijf elementen
- Bezorgdheid; voor de negatieve impact die de groepen zouden knn hebben
op de SL
- Vijandigheid: naar de groep toe en ze worden genoemd als folk devils want
ze maken een bedreiging uit voor de SL
- Consensus: grote overeenstemming in de SL over dat die groep een
bedreiging uitmaakt voor de SL
- Disproportionaliteit : buiten verhouding reageren op het fenomeen, men
gaat overmatig reageren op het fenomeen
- Volatiliteit: paniek duikt plots op maar kan ook weer plots verdwijnen
omdat men realiseert dat het toch eigenlijk niet zo ernstig is als men eerst
dacht


CONTEXTUEEL CONSTRUCTIVISME VAN JOEL BEST
- Joel Best, auteur van o.m. Random Violence (1999)
- Hoe identificeert een samenleving bepaalde gebeurtenissen of incidenten
als “problematisch” en komt het o.m. tot strafbaarstelling?
- Het ijzeren vierkant van Joel Best
o Verschillende instanties in de SL die een belangrijke rol spelen bij
het vormen van de publieke opinie (volgens google)
 Massa media
 Activisten

4