Russische rijk en voormalige Sovjetstaten
Hoofdstuk 1: Rusland en de Russen
RUSLAND EN DE RUSSEN
- Rusland: verschillende gebieden, namen en volkeren doorheen de
geschiedenis
- Namen: Kiev-Roes, Moskovië, Rusland, Russisch imperium, SU,
Russische Federatie
1) Kiev- Rusland
- 9e – 13e eeuw
2) Russische Land
- 1240- eind 15e eeuw
3) Rusland
- 16e eeuw (Ivan IV de Verschrikkelijke)
4) Russisch Imperium
- Vanaf 18e eeuw (Peter de Grote Imperator)
- Multi- etnisch
- staatsidentiteit
5) SSSR (USSR)
- 1917-1991
- Sovjet-Unie
- Sovjets= raden van arbeiders en boeren
6) Russische federatie
- 1991- heden
- 85 subjecten (= provincies)
Rusland is een multi-etnische staat sinds de imperiale expansie in de eind
16e eeuw. Ten tijde van keizerrijk en Sovjet-Unie was er nog meer etnische
diversiteit in Kaukasische landen en Centraal-Azië. Na 1991 waren er
miljoenen Russen in het buitenmand
Russen werden opgedeeld in etnische identiteit en staatsidentiteit
(burgerschap) samen met de imperiale expansie
, - 2 woorden voor Rus
o Rossijanin: inwoner van Rusland (eventueel met andere
etnie)
o Russkij: etnische Rus
- 19 eeuw: de Groot- Russische staatsidentiteit is dominant
e
- Russische federatie bevat 142miljoen inwoners waarvan 116 miljoen
Russen
Opdeling volk in Klein Rusland en Wit-Rusland
Klein Rusland: Oekraïne
- Oe-kraina = bij de grens
- Oekrainers in Gallicië
Wit-Rusland: bela-rus
- Veel verklaringen: klimaat, klederdracht
- Meest waarschijnlijke: geen tribuut onder Mongoolse juk
DE RUSSISCHE GEOGRAFISCHE RUIMTE
- Historisch kerngebied: westelijk deel van Euraziatische vlakte
- Het ‘Europees Rusland’ is ten westen van de Oeral
- Afbakening historisch kerngebied
o Noorden: barentszee
o Oosten: oeral
o Zuiden: kaukasus en zwarte zee
o Zuid-westen: karpaten
- Noord-oosten en zuid-westen: geen natuurlijke grenzen
- Geen bescherming voor invallen in het westen
- Geen belemmering voor expansie in het oosten
- Expansie vanuit Kiev-Roes en Moskovië
o Siberië in de 16e eeuw
o Krim en zuid-Oekraïne pas eind 18e eeuw
- De definitieve expansie in Eurazië kwam later
o Kaukasus 18-19e eeuw
o Centraal-Azië 19e eeuw
= De geografie van Rusland is zeer bepalend voor historische ontwikkeling
- De expansie naar het oosten en zuiden langs rivieren
o Van N Z: Volga, Don, Dnestr, Dnepr
o Van Z N: Dvina, Petsjora
Netwerk van rivieren, bevaarbaar, bereisbaar, handel, transport
, Bijna alle rivieren monden uit in gesloten of halfgesloten zeeën of
zeeën die in de winter dichtvriezen
Klimaat: nadeel
- Warme zomers en ijskoude winters
- Korte en regenachtige tussenseizoenen
Op basis van bodemgesteldheid en vegetatie wordt Rusland ingedeeld in 5
grote geografische zones: van NZ
Toendra of poolsteppe
- Noordelijke ijszee tot Beringstraat
- Permafrost, mos, gras
Taiga
- Net ten zuiden van de toendra
- Naaldwoud, rivieren, moerassen, meren, visvangst, pelsjacht
Gemengd bos
- Beuk, eik, typische zilverberk
- Bescherming tegen invallers en belangrijk voor voedsel, handel,
hout
Steppe
- Prairieland
- In Noorden met vruchtbare humusgrond, in Zuiden droog
Woestijn
- Huidige Kaukasus en Kazachstan
- Vandaag grotendeels buiten de grenzen van de Russische Federatie
Ondergrond Rusland
- Zeer rijk aan ertsen en mineralen
o Koper - kwik
o Zink - goud
o Tin - platina
o Lood - zilver
o Olie- steenkool
o Gas
- Belangrijke concentraties van vindplaatsen zijn het gebied ten Z van
Kostroma en ten N van de Zee van Azov
- Niet alles is ontgonnen moeilijke omstandigheden
,Geografie is heel bepalend voor de historische ontwikkeling Rusland. Er is
veel gebrek aan natuurlijke grenzen door expansie
- Opportuniteit tot enorme expansie oostwaarts, met winstgevende
pelshandel en enorme rijkdom aan grondstoffen tot gevolg
- Risico invallen van steppegebieden door expansieve staten:
kwetsbaar dus snel gemilitariseerde samenleving
- Grote budgetten gaan naar kolonialistische en imperialistische
projecten en bescherming van grenzen
- Expansie en incorporatie van andere volkeren multi-etnische staat
spanningen
,Hoofdstuk 2: De vroegste tijden
INLEIDING
Russisch behoort tot de Indo-Europese taalfamilie. Russen hebben gemeen
met andere indo- Europese talen
2 fasen:
1) Nomadisch
2) Sedentair
NOMADISCHE FASE
MIGRATIES
Eerste migratie (3e millennium – 800 vC)
- Deel Indo-Europese nomaden centraal-
Aziatische steppen W
- Differentiatie Protoslaven in 2000-1500 vC
- Nomaden veranderen in semi-nomadische
landbouwers
o Als grond uitgeput verder trekken
Tweede migratie (800 vC – 200 vC)
- 800 vC: slaven in N-O. Europa verspreiden in alle
richtingen tot 200 vC
o Aanwezigheid in rievierennet
o Afwezigheid bij geografische barrières en weerbare buren
DE VROEGSTE TIJDEN
- Russisch: Indo-Europese taal
- Naast Germaanse en Romaanse ook Slavische talen
- In Oost-Europa: Gemeenslavisch
- Sprekers van de Slavische talen: Slaven
- Bewoonden = Slavische oervaderland
HET SLAVISCHE OERVADERLAND
Situering
, - Waar? Voor de 6e eeuw
o Tussen de Poolse rivier Wisla en Karpaten in het Westen en
bovenloop Don in het oosten
o Pripiatmoerassen bovenloop Dnepr, ongeveer ter hoogte van
Chernobyl
- Slaven en Balten vestigde zich in de regio
- Langs de Baltische kust en benedenloop van de WIsla tot de
bovenloop Volga
- De oorspronkelijke bevolking: Finnen (jacht, visvangst) had grote
invloed op Russische etnogenese
Vanaf de 6e eeuw begonnen Slaven zich te verspreiden
- westen: de Germanen
- Noorden en Oosten: geen weerstand van Balten en Finnen
- Zuiden: Slaven en steppevolken
STEPPERIJKEN
= federaties van etnisch zeer verschillende stammen
- Nomadische veeteelt, handel, plunderen
- Zijn militair superieur aan andere volkeren
o Ze bedreven ruiters en boogschutters
- Hoogtepunt van hun macht: territoriale expansie en gesofisticeerde
bestuur technieken
- Tegenslag: handel, belastingen innen in natura, opgaan in sedentaire
bevolking of pastorale leefwijze
7 opeenvolgende steppe- ‘staten’
1) Scythen (8e -3e E vC)
2) Sarmaten (200 vC – 200 nC)
3) Goten (200-370)
4) Hunnen (370-453)
5) Avaren (6e- 7e eeuw)
6) Bulgaren (7e eeuw- 650)
7) Chazaren (650-750)
KIMMERIËRS, SCYTHEN, SARMATEN
Kimmeriërs: oorpsronkelijk van Zuid-Rusland
- Later verjaargd door Scythen en richting Perzië/ Armenië
Hoofdstuk 1: Rusland en de Russen
RUSLAND EN DE RUSSEN
- Rusland: verschillende gebieden, namen en volkeren doorheen de
geschiedenis
- Namen: Kiev-Roes, Moskovië, Rusland, Russisch imperium, SU,
Russische Federatie
1) Kiev- Rusland
- 9e – 13e eeuw
2) Russische Land
- 1240- eind 15e eeuw
3) Rusland
- 16e eeuw (Ivan IV de Verschrikkelijke)
4) Russisch Imperium
- Vanaf 18e eeuw (Peter de Grote Imperator)
- Multi- etnisch
- staatsidentiteit
5) SSSR (USSR)
- 1917-1991
- Sovjet-Unie
- Sovjets= raden van arbeiders en boeren
6) Russische federatie
- 1991- heden
- 85 subjecten (= provincies)
Rusland is een multi-etnische staat sinds de imperiale expansie in de eind
16e eeuw. Ten tijde van keizerrijk en Sovjet-Unie was er nog meer etnische
diversiteit in Kaukasische landen en Centraal-Azië. Na 1991 waren er
miljoenen Russen in het buitenmand
Russen werden opgedeeld in etnische identiteit en staatsidentiteit
(burgerschap) samen met de imperiale expansie
, - 2 woorden voor Rus
o Rossijanin: inwoner van Rusland (eventueel met andere
etnie)
o Russkij: etnische Rus
- 19 eeuw: de Groot- Russische staatsidentiteit is dominant
e
- Russische federatie bevat 142miljoen inwoners waarvan 116 miljoen
Russen
Opdeling volk in Klein Rusland en Wit-Rusland
Klein Rusland: Oekraïne
- Oe-kraina = bij de grens
- Oekrainers in Gallicië
Wit-Rusland: bela-rus
- Veel verklaringen: klimaat, klederdracht
- Meest waarschijnlijke: geen tribuut onder Mongoolse juk
DE RUSSISCHE GEOGRAFISCHE RUIMTE
- Historisch kerngebied: westelijk deel van Euraziatische vlakte
- Het ‘Europees Rusland’ is ten westen van de Oeral
- Afbakening historisch kerngebied
o Noorden: barentszee
o Oosten: oeral
o Zuiden: kaukasus en zwarte zee
o Zuid-westen: karpaten
- Noord-oosten en zuid-westen: geen natuurlijke grenzen
- Geen bescherming voor invallen in het westen
- Geen belemmering voor expansie in het oosten
- Expansie vanuit Kiev-Roes en Moskovië
o Siberië in de 16e eeuw
o Krim en zuid-Oekraïne pas eind 18e eeuw
- De definitieve expansie in Eurazië kwam later
o Kaukasus 18-19e eeuw
o Centraal-Azië 19e eeuw
= De geografie van Rusland is zeer bepalend voor historische ontwikkeling
- De expansie naar het oosten en zuiden langs rivieren
o Van N Z: Volga, Don, Dnestr, Dnepr
o Van Z N: Dvina, Petsjora
Netwerk van rivieren, bevaarbaar, bereisbaar, handel, transport
, Bijna alle rivieren monden uit in gesloten of halfgesloten zeeën of
zeeën die in de winter dichtvriezen
Klimaat: nadeel
- Warme zomers en ijskoude winters
- Korte en regenachtige tussenseizoenen
Op basis van bodemgesteldheid en vegetatie wordt Rusland ingedeeld in 5
grote geografische zones: van NZ
Toendra of poolsteppe
- Noordelijke ijszee tot Beringstraat
- Permafrost, mos, gras
Taiga
- Net ten zuiden van de toendra
- Naaldwoud, rivieren, moerassen, meren, visvangst, pelsjacht
Gemengd bos
- Beuk, eik, typische zilverberk
- Bescherming tegen invallers en belangrijk voor voedsel, handel,
hout
Steppe
- Prairieland
- In Noorden met vruchtbare humusgrond, in Zuiden droog
Woestijn
- Huidige Kaukasus en Kazachstan
- Vandaag grotendeels buiten de grenzen van de Russische Federatie
Ondergrond Rusland
- Zeer rijk aan ertsen en mineralen
o Koper - kwik
o Zink - goud
o Tin - platina
o Lood - zilver
o Olie- steenkool
o Gas
- Belangrijke concentraties van vindplaatsen zijn het gebied ten Z van
Kostroma en ten N van de Zee van Azov
- Niet alles is ontgonnen moeilijke omstandigheden
,Geografie is heel bepalend voor de historische ontwikkeling Rusland. Er is
veel gebrek aan natuurlijke grenzen door expansie
- Opportuniteit tot enorme expansie oostwaarts, met winstgevende
pelshandel en enorme rijkdom aan grondstoffen tot gevolg
- Risico invallen van steppegebieden door expansieve staten:
kwetsbaar dus snel gemilitariseerde samenleving
- Grote budgetten gaan naar kolonialistische en imperialistische
projecten en bescherming van grenzen
- Expansie en incorporatie van andere volkeren multi-etnische staat
spanningen
,Hoofdstuk 2: De vroegste tijden
INLEIDING
Russisch behoort tot de Indo-Europese taalfamilie. Russen hebben gemeen
met andere indo- Europese talen
2 fasen:
1) Nomadisch
2) Sedentair
NOMADISCHE FASE
MIGRATIES
Eerste migratie (3e millennium – 800 vC)
- Deel Indo-Europese nomaden centraal-
Aziatische steppen W
- Differentiatie Protoslaven in 2000-1500 vC
- Nomaden veranderen in semi-nomadische
landbouwers
o Als grond uitgeput verder trekken
Tweede migratie (800 vC – 200 vC)
- 800 vC: slaven in N-O. Europa verspreiden in alle
richtingen tot 200 vC
o Aanwezigheid in rievierennet
o Afwezigheid bij geografische barrières en weerbare buren
DE VROEGSTE TIJDEN
- Russisch: Indo-Europese taal
- Naast Germaanse en Romaanse ook Slavische talen
- In Oost-Europa: Gemeenslavisch
- Sprekers van de Slavische talen: Slaven
- Bewoonden = Slavische oervaderland
HET SLAVISCHE OERVADERLAND
Situering
, - Waar? Voor de 6e eeuw
o Tussen de Poolse rivier Wisla en Karpaten in het Westen en
bovenloop Don in het oosten
o Pripiatmoerassen bovenloop Dnepr, ongeveer ter hoogte van
Chernobyl
- Slaven en Balten vestigde zich in de regio
- Langs de Baltische kust en benedenloop van de WIsla tot de
bovenloop Volga
- De oorspronkelijke bevolking: Finnen (jacht, visvangst) had grote
invloed op Russische etnogenese
Vanaf de 6e eeuw begonnen Slaven zich te verspreiden
- westen: de Germanen
- Noorden en Oosten: geen weerstand van Balten en Finnen
- Zuiden: Slaven en steppevolken
STEPPERIJKEN
= federaties van etnisch zeer verschillende stammen
- Nomadische veeteelt, handel, plunderen
- Zijn militair superieur aan andere volkeren
o Ze bedreven ruiters en boogschutters
- Hoogtepunt van hun macht: territoriale expansie en gesofisticeerde
bestuur technieken
- Tegenslag: handel, belastingen innen in natura, opgaan in sedentaire
bevolking of pastorale leefwijze
7 opeenvolgende steppe- ‘staten’
1) Scythen (8e -3e E vC)
2) Sarmaten (200 vC – 200 nC)
3) Goten (200-370)
4) Hunnen (370-453)
5) Avaren (6e- 7e eeuw)
6) Bulgaren (7e eeuw- 650)
7) Chazaren (650-750)
KIMMERIËRS, SCYTHEN, SARMATEN
Kimmeriërs: oorpsronkelijk van Zuid-Rusland
- Later verjaargd door Scythen en richting Perzië/ Armenië
