Forensische psychiatrie
Thema 1: Schizofrenie-spectrum en andere psychotische stoornissen
H1: Inleiding
- Kernsymptoom van schizofrenie & andere psychotische stoornissen = psychotische symptomen
(bv. wanen)
- Behandeling: anti-psychotica (sinds de jaren ’60)
H2: Historisch overzicht
1. Aspecifieke bewaring
- 1539: “pest-en dolhuizen” -> doel: maatschappij beschermen van mensen met de pest en mensen
die dol waren (gek). Deze mensen werden opgesloten in een gevangenis (publiek private
samenwerking).
• Was dus aspecifiek: gek en pest hadden dezelfde behandeling
- 1593: wanneer je miserabele waanzinnigen onderdak kon bieden kreeg je hier 3 ponden en 20
schellingen voor.
2. Specifieke bewaring
= Asylum” -> doel: maatschappij beschermen
Eerste instelling: “Bedlam” (St Bethlem’s Hospital London)
- Aanvankelijk: straf voor “immoraliteit” -> mensen die gek waren werden gestraft wegens
immoraliteit
- Later (1700): term “patients” gebruikt, ze werden voor het eerst gezien als ‘ziek’
• Organisatie (1734): curable/ incurable: men werd opgedeeld in degenen die geneesbaar
waren en degenen die ongeneesbaar waren en niet naar omgekeken moest worden
- “In the 18th century people used to go there to see the lunatics. For a penny one could peer into
their cells, view the freaks of the "show of Bethlehem" and laugh at their antics, generally of a
sexual nature or violent fights. Entry was free on the first Tuesday of the month. Visitors were
permitted to bring long sticks with which to poke and enrage the inmates. In 1814 there were
96,000 such visits.
- Ze werden vastgebonden en geïmmobiliseerd omdat ze gevaarlijk waren (via dwangbuizen: pyjama
waarbij de armen aan elkaar hingen)
Ghislain ziekenhuis: zorg voor deze patiënten, men werd voor de eerste keer ‘behandeld’.
- Men dacht dat deze mensen verkeerd opgedraaid waren (draaistoel)
- Artificial hibernation = men moest uren in een koud bad gaan zitten omdat men hierdoor minder
agressief werd. Deze behandeling werd tot de jaren ’60 gehanteerd.
• Gebaseerd op het idee dat bruine beren tijdens hun winterslaap niet agressief zijn. Dit
probeerde men hiermee na te bootsen
- Men probeerde hen dus wel te behandelen, ook al waren er nog geen psychiaters en wist men nog
niet wat een psychiatrische ziekte was
3. Psychosenzorg
Residentieel verblijf:
= de gedwongen opname, aangezien je nooit kon genezen bleef je daar vanaf de dag van opname tot je
doodging. Mannen en vrouwen leefden strikt gescheiden.
- “Aangeleerde afhankelijkheid”
- Hierdoor: verlies aan gezonde mentale capaciteiten en coping skills
- Therapieën: oa koude baden, ergotherapie, bewegingstherapie (‘bezig zijn’)
1
, Forensische psychiatrie
4. Elektro-convulsie therapie
Elektroshock therapie: werkt zeer goed, het is vandaag de dag geen gekke behandeling.
- Mensen met schizofrenie en tegelijk epilepsie hallucineerden veel minder na een epileptische
aanval -> dit nabootsen
- Maar in die tijd deden ze dit zonder spierverslapping/verdoving, waardoor mensen soms hun rug
braken, dit deed heel erg veel pijn.
- De eerste keer dat men oorzakelijk iets kon doen aan de ziekte, het tijdelijk stoppen van wanen en
hallucinaties
- 1926: “insult is belangrijk”
- 1937: Cerletti (toestel)
- Sinds 1940: curariseren (= spierverslapping)
- Beroemde ECT patiënten:
• Ernest Hemmingway (Nobelprijswinnaar)
• Vladimir Horowitz (pianist)
• Lou Reed
- Nog steeds: belangrijke behandeling (ook voor andere aandoeningen: zie verder in cursus)
5. Lobotomie
Gek zijn had iets te maken met dat er iets fout liep in de hersenen. 1940: boorgat maken in de schedel
en met een soort van swiffer (leukotoom) heen en weer over de witte stof strijken (Moniz: Portugees
Neurochirurg die hiermee een Nobelprijs geneeskunde won in 1941). Hierdoor zou agressie verdwijnen
maar door deze ingreep zijn mensen zodanig willoos geworden dat ze geen normale ontwikkeling meer
kunnen kennen (geen goede behandeling). Het doel vd ingreep was dus om agressie te verminderen,
wat dus we effectief was, maar niet altijd. Zo schoot één van Moniz’ patiënten hem in de rug.
Freeman: uitvinder van de snelle lobotomie/ice-pick lobotomy (1945): gebruikte een ice-pick ipv
een leukotoom. Men werd onder lokale anesthesie gebracht met een hamer. “this perforates skin,
subcutaneous tissue, bone and meninges in a single plunge”.
H3: Symptomen
- Psychotische symptomen = komen meestal voor bij psychotische
stoornissen maar kunnen ook voorkomen bij stemmingsstoornissen,
middelenmisbruik, persoonlijkheidsstoornissen, dementie, ...
- Psychotische stoornissen = het geheel ziektebeeld draait rond deze
psychotische symptomen.
- Illustratie: koorts is een symptoom, griep is een ziekte
1. Algemeen: symptomen bij schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
= wanneer men afwijkingen heeft in een of meer van de volgende vijf symptoomdomeinen:
- Wanen
- Hallucinaties “positieve symptomen”
- Gedesorganiseerde denken
- Gedesorganiseerde of abnormale psychomotoriek
- Negatieve symptomen
De term positieve symptomen wordt enkel gebruikt in het vakgebied omdat dit
een verkeerde indruk kan overbrengen. Het zijn symptomen die iemand anders
niet heeft maar jij wel als je ziek bent, ze zijn er extra bijgekomen (plus).
- Deze zijn: wanen, hallucinaties, gedesorganiseerd denken (vb dia 36-38)
- Gedrag + … = positieve symptomen
- Biochemie: positieve symptomen hebben te maken met teveel aan dopamine in het limbisch/
mesolimbisch systeem (zie foto)
• Daarom ook dat als je drugs zoals LSD neemt zal dopamine hier verhogen en zijn symptomen
zoals wanen mogelijk
2
, Forensische psychiatrie
a) Wanen
Definitie:
= (inhoudelijke) denkstoornis: vaststaande overtuigingen die niet vatbaar zijn voor feiten die ermee in
tegenspraak zijn. Men denkt op een foute manier over iets (‘ik denk dat… en ik denk dat dat niet fout is)
- We mogen dit niet toepassen binnen cultuur en religie (bv. voodoo), anders denken over een
cultureel verschijnsel is geen waan.
- De patiënt heeft ook zelden inzicht in zijn wanen.
- Is niet hetzelfde als een hallucinatie!
Frequent voorkomende wanen:
- Achtervolgingswanen (= paranoïde wanen): Iemand heeft de overtuiging dat hem of haar kwaad
zal worden berokkend, dat hij of zij zal worden aangevallen, door een persoon, organisatie of
andere groep mensen.
• Meest voorkomende waan
• Wordt als zeer bedreigend ervaren (complot)
• Vb. Film Hugo en Linda: Hugo denkt dat zijn moeder lid is van een geheime dienst en hem iets
wil aandoen (-> denken dat iemand een spion is).
- Betrekkingswanen: Iemand heeft de overtuiging dat bepaalde gebaren, opmerkingen, signalen uit
de omgeving enzovoort aan de betrokkene zelf gericht zijn.
• Vb. Film Hugo en Linda: Boodschap op TV is specifiek naar Hugo gericht
- Grootheidswanen: Iemand heeft de overtuiging dat hij of zij uitzonderlijke kwaliteiten, rijkdom of
roem bezit en daar ook voor moet geprezen worden.
• Vb. Film Hugo en Linda: Linda heeft waan dat ze de plannen van atoombom moet bewaken.
- Erotomane wanen (Syndroom van Clérambault): Iemand is er onterecht van overtuigd dat iemand
anders verliefd is op hem of haar maar het niet durft te zeggen.
- Beïnvloedingswanen: gedachteninbreng (= iemand stuurt gedachten naar jouw hersenen en
beïnvloedt uw denken).
• Vb: Gedachteninbreng: idee dat gedachten worden in je hoofd gestoken
• Vb: Thought broadcasting: idee dat je gedachten worden uitgezonden
• Zie: Het geheim van de hersenchip: jongen die denkt dat hij wordt beïnvloed vanuit de ruimte
door een chip die in zijn hersenen in ingeplant
b) Hallucinaties
Definitie:
= stoornissen van de waarneming
- Het zijn zintuiglijke ervaringen die plaatsvinden zonder dat er een externe stimulus is (bv. dingen
horen, voelen, zien, proeven of ruiken die er niet zijn)
- Zijn levendig en helder, hebben net zo veel kracht en maken net zo veel indruk als normale
waarnemingen, en staan niet onder controle van de wil.
- Zelden heeft de patiënt hier inzicht in (geen inzicht in ziektebeeld)
Indeling:
- 5 types (volgens zintuiglijke modaliteiten):
• Auditieve hallucinaties (meestal deze bij schizofrenie)
• Visuele hallucinaties
• Tactiele hallucinaties
• Olfactorische hallucinaties
• Gustatorische hallucinaties
. Auditieve hallucinaties
- Enkelvoudige:
• Vb. bellen, kraken, kauwgeluiden
- Stemmen:
• Woorden: vb “moordenaar”, “hoer”, meestal geen leuke boodschappen
• Zinnen en conversaties
3
, Forensische psychiatrie
• Komen uit radio, uit hoofd, uit darmen, uit stopcontact, …
• In “Tweede” en “Derde”-persoon; resp. tegen en over de patiënt
• Bevelshallucinatie: iemand die een stem hoort in de tweede persoon en hier opdrachten aan
geeft. Opdrachten zoals aanzetten tot moord of zelfmoord
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
II. Visuele hallucinaties
- Enkelvoudige:
• Vb. Lichtflitsen, schaduwen
• Vb kleurvervormingen: (zie verder: middelen: Lucy in the Sky with Diamonds)
- Taferelen:
• Vervormde gezichten
• Complexe scènes
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
III. Tactiele hallucinaties
- Vb. krioelen van beestjes op de huid
- Vb. elektriciteit in de darmen
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, …
• Deze zijn frequent voorkomend bij delirium na middelen-onttrekking -> delirium tremens =
wanneer men veel alcohol drinkt en men plots stopt kan men bijvoorbeeld 1000 kleine zwarte
beestjes rondom u zien (en dus geen roze olifanten, zoals de naam impliceert)
- Verschil met somatisatie (= beschrijven wat je voelt), dit is niet hetzelfde als hallucineren.
• Patiënt zegt “alsof er beestjes in of op mijn huid zitten”
IV. Olfactorische hallucinaties
- Vb. Rotten van darmen
- Vb. Geur van zwavel (duivel uit de hel)
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
• Let op: kan ook een alarmsymptoom zijn bij hersentumoren
Deze hallucinaties zijn vaak gekoppeld met andere modaliteiten of met wanen:
- Bv Schizofrenie: “duivel gezien, laatste oordeel is op komst, geur van zwavel, …”
- Bv Psychotische depressie: “ondergangswaan, lichaam gaat kapot en geur van rotting”
- Bv Psychotische depressie: vb geur van sperma dus partner is ”ontrouw”
V. Gustatorische hallucinaties
- Vb. Smaak van rot voedsel of van faeces
- Vb. denken dat iemand jou vergiftigd heeft (= waan) + je smaakt het vergif (= hallucinaties)
• Komen dus ook vaak samen voor men wanen, bv vergiftigingswaan (hallucinatie van vergiftigd
voedsel)
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
c) Gedesorganiseerd denken (formele denkstoornissen)
Verschil met wanen (= inhoudelijk verkeerd denken), nu gaat het over de vorm van het denken dat
verkeerd is.
- Associatief denken:
• Vb. The sun bestrides the mouse in the doctor
• Van de hak op de tak springen en niet echt kunnen volgen, al heeft het voor de patiënt wel
betekenis
• Vb. tangentialiteit = stoornis in het spreken waarbij de antwoorden op vragen eerder “rakend”
zijn dan relevant maar geen concreet antwoord.
▪ Vraag: waar woon je? Patiënt antwoordt: goed wonen is toch belangrijk, want er zijn
zoveel mensen die dat niet hebben.
4
Thema 1: Schizofrenie-spectrum en andere psychotische stoornissen
H1: Inleiding
- Kernsymptoom van schizofrenie & andere psychotische stoornissen = psychotische symptomen
(bv. wanen)
- Behandeling: anti-psychotica (sinds de jaren ’60)
H2: Historisch overzicht
1. Aspecifieke bewaring
- 1539: “pest-en dolhuizen” -> doel: maatschappij beschermen van mensen met de pest en mensen
die dol waren (gek). Deze mensen werden opgesloten in een gevangenis (publiek private
samenwerking).
• Was dus aspecifiek: gek en pest hadden dezelfde behandeling
- 1593: wanneer je miserabele waanzinnigen onderdak kon bieden kreeg je hier 3 ponden en 20
schellingen voor.
2. Specifieke bewaring
= Asylum” -> doel: maatschappij beschermen
Eerste instelling: “Bedlam” (St Bethlem’s Hospital London)
- Aanvankelijk: straf voor “immoraliteit” -> mensen die gek waren werden gestraft wegens
immoraliteit
- Later (1700): term “patients” gebruikt, ze werden voor het eerst gezien als ‘ziek’
• Organisatie (1734): curable/ incurable: men werd opgedeeld in degenen die geneesbaar
waren en degenen die ongeneesbaar waren en niet naar omgekeken moest worden
- “In the 18th century people used to go there to see the lunatics. For a penny one could peer into
their cells, view the freaks of the "show of Bethlehem" and laugh at their antics, generally of a
sexual nature or violent fights. Entry was free on the first Tuesday of the month. Visitors were
permitted to bring long sticks with which to poke and enrage the inmates. In 1814 there were
96,000 such visits.
- Ze werden vastgebonden en geïmmobiliseerd omdat ze gevaarlijk waren (via dwangbuizen: pyjama
waarbij de armen aan elkaar hingen)
Ghislain ziekenhuis: zorg voor deze patiënten, men werd voor de eerste keer ‘behandeld’.
- Men dacht dat deze mensen verkeerd opgedraaid waren (draaistoel)
- Artificial hibernation = men moest uren in een koud bad gaan zitten omdat men hierdoor minder
agressief werd. Deze behandeling werd tot de jaren ’60 gehanteerd.
• Gebaseerd op het idee dat bruine beren tijdens hun winterslaap niet agressief zijn. Dit
probeerde men hiermee na te bootsen
- Men probeerde hen dus wel te behandelen, ook al waren er nog geen psychiaters en wist men nog
niet wat een psychiatrische ziekte was
3. Psychosenzorg
Residentieel verblijf:
= de gedwongen opname, aangezien je nooit kon genezen bleef je daar vanaf de dag van opname tot je
doodging. Mannen en vrouwen leefden strikt gescheiden.
- “Aangeleerde afhankelijkheid”
- Hierdoor: verlies aan gezonde mentale capaciteiten en coping skills
- Therapieën: oa koude baden, ergotherapie, bewegingstherapie (‘bezig zijn’)
1
, Forensische psychiatrie
4. Elektro-convulsie therapie
Elektroshock therapie: werkt zeer goed, het is vandaag de dag geen gekke behandeling.
- Mensen met schizofrenie en tegelijk epilepsie hallucineerden veel minder na een epileptische
aanval -> dit nabootsen
- Maar in die tijd deden ze dit zonder spierverslapping/verdoving, waardoor mensen soms hun rug
braken, dit deed heel erg veel pijn.
- De eerste keer dat men oorzakelijk iets kon doen aan de ziekte, het tijdelijk stoppen van wanen en
hallucinaties
- 1926: “insult is belangrijk”
- 1937: Cerletti (toestel)
- Sinds 1940: curariseren (= spierverslapping)
- Beroemde ECT patiënten:
• Ernest Hemmingway (Nobelprijswinnaar)
• Vladimir Horowitz (pianist)
• Lou Reed
- Nog steeds: belangrijke behandeling (ook voor andere aandoeningen: zie verder in cursus)
5. Lobotomie
Gek zijn had iets te maken met dat er iets fout liep in de hersenen. 1940: boorgat maken in de schedel
en met een soort van swiffer (leukotoom) heen en weer over de witte stof strijken (Moniz: Portugees
Neurochirurg die hiermee een Nobelprijs geneeskunde won in 1941). Hierdoor zou agressie verdwijnen
maar door deze ingreep zijn mensen zodanig willoos geworden dat ze geen normale ontwikkeling meer
kunnen kennen (geen goede behandeling). Het doel vd ingreep was dus om agressie te verminderen,
wat dus we effectief was, maar niet altijd. Zo schoot één van Moniz’ patiënten hem in de rug.
Freeman: uitvinder van de snelle lobotomie/ice-pick lobotomy (1945): gebruikte een ice-pick ipv
een leukotoom. Men werd onder lokale anesthesie gebracht met een hamer. “this perforates skin,
subcutaneous tissue, bone and meninges in a single plunge”.
H3: Symptomen
- Psychotische symptomen = komen meestal voor bij psychotische
stoornissen maar kunnen ook voorkomen bij stemmingsstoornissen,
middelenmisbruik, persoonlijkheidsstoornissen, dementie, ...
- Psychotische stoornissen = het geheel ziektebeeld draait rond deze
psychotische symptomen.
- Illustratie: koorts is een symptoom, griep is een ziekte
1. Algemeen: symptomen bij schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
= wanneer men afwijkingen heeft in een of meer van de volgende vijf symptoomdomeinen:
- Wanen
- Hallucinaties “positieve symptomen”
- Gedesorganiseerde denken
- Gedesorganiseerde of abnormale psychomotoriek
- Negatieve symptomen
De term positieve symptomen wordt enkel gebruikt in het vakgebied omdat dit
een verkeerde indruk kan overbrengen. Het zijn symptomen die iemand anders
niet heeft maar jij wel als je ziek bent, ze zijn er extra bijgekomen (plus).
- Deze zijn: wanen, hallucinaties, gedesorganiseerd denken (vb dia 36-38)
- Gedrag + … = positieve symptomen
- Biochemie: positieve symptomen hebben te maken met teveel aan dopamine in het limbisch/
mesolimbisch systeem (zie foto)
• Daarom ook dat als je drugs zoals LSD neemt zal dopamine hier verhogen en zijn symptomen
zoals wanen mogelijk
2
, Forensische psychiatrie
a) Wanen
Definitie:
= (inhoudelijke) denkstoornis: vaststaande overtuigingen die niet vatbaar zijn voor feiten die ermee in
tegenspraak zijn. Men denkt op een foute manier over iets (‘ik denk dat… en ik denk dat dat niet fout is)
- We mogen dit niet toepassen binnen cultuur en religie (bv. voodoo), anders denken over een
cultureel verschijnsel is geen waan.
- De patiënt heeft ook zelden inzicht in zijn wanen.
- Is niet hetzelfde als een hallucinatie!
Frequent voorkomende wanen:
- Achtervolgingswanen (= paranoïde wanen): Iemand heeft de overtuiging dat hem of haar kwaad
zal worden berokkend, dat hij of zij zal worden aangevallen, door een persoon, organisatie of
andere groep mensen.
• Meest voorkomende waan
• Wordt als zeer bedreigend ervaren (complot)
• Vb. Film Hugo en Linda: Hugo denkt dat zijn moeder lid is van een geheime dienst en hem iets
wil aandoen (-> denken dat iemand een spion is).
- Betrekkingswanen: Iemand heeft de overtuiging dat bepaalde gebaren, opmerkingen, signalen uit
de omgeving enzovoort aan de betrokkene zelf gericht zijn.
• Vb. Film Hugo en Linda: Boodschap op TV is specifiek naar Hugo gericht
- Grootheidswanen: Iemand heeft de overtuiging dat hij of zij uitzonderlijke kwaliteiten, rijkdom of
roem bezit en daar ook voor moet geprezen worden.
• Vb. Film Hugo en Linda: Linda heeft waan dat ze de plannen van atoombom moet bewaken.
- Erotomane wanen (Syndroom van Clérambault): Iemand is er onterecht van overtuigd dat iemand
anders verliefd is op hem of haar maar het niet durft te zeggen.
- Beïnvloedingswanen: gedachteninbreng (= iemand stuurt gedachten naar jouw hersenen en
beïnvloedt uw denken).
• Vb: Gedachteninbreng: idee dat gedachten worden in je hoofd gestoken
• Vb: Thought broadcasting: idee dat je gedachten worden uitgezonden
• Zie: Het geheim van de hersenchip: jongen die denkt dat hij wordt beïnvloed vanuit de ruimte
door een chip die in zijn hersenen in ingeplant
b) Hallucinaties
Definitie:
= stoornissen van de waarneming
- Het zijn zintuiglijke ervaringen die plaatsvinden zonder dat er een externe stimulus is (bv. dingen
horen, voelen, zien, proeven of ruiken die er niet zijn)
- Zijn levendig en helder, hebben net zo veel kracht en maken net zo veel indruk als normale
waarnemingen, en staan niet onder controle van de wil.
- Zelden heeft de patiënt hier inzicht in (geen inzicht in ziektebeeld)
Indeling:
- 5 types (volgens zintuiglijke modaliteiten):
• Auditieve hallucinaties (meestal deze bij schizofrenie)
• Visuele hallucinaties
• Tactiele hallucinaties
• Olfactorische hallucinaties
• Gustatorische hallucinaties
. Auditieve hallucinaties
- Enkelvoudige:
• Vb. bellen, kraken, kauwgeluiden
- Stemmen:
• Woorden: vb “moordenaar”, “hoer”, meestal geen leuke boodschappen
• Zinnen en conversaties
3
, Forensische psychiatrie
• Komen uit radio, uit hoofd, uit darmen, uit stopcontact, …
• In “Tweede” en “Derde”-persoon; resp. tegen en over de patiënt
• Bevelshallucinatie: iemand die een stem hoort in de tweede persoon en hier opdrachten aan
geeft. Opdrachten zoals aanzetten tot moord of zelfmoord
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
II. Visuele hallucinaties
- Enkelvoudige:
• Vb. Lichtflitsen, schaduwen
• Vb kleurvervormingen: (zie verder: middelen: Lucy in the Sky with Diamonds)
- Taferelen:
• Vervormde gezichten
• Complexe scènes
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
III. Tactiele hallucinaties
- Vb. krioelen van beestjes op de huid
- Vb. elektriciteit in de darmen
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, …
• Deze zijn frequent voorkomend bij delirium na middelen-onttrekking -> delirium tremens =
wanneer men veel alcohol drinkt en men plots stopt kan men bijvoorbeeld 1000 kleine zwarte
beestjes rondom u zien (en dus geen roze olifanten, zoals de naam impliceert)
- Verschil met somatisatie (= beschrijven wat je voelt), dit is niet hetzelfde als hallucineren.
• Patiënt zegt “alsof er beestjes in of op mijn huid zitten”
IV. Olfactorische hallucinaties
- Vb. Rotten van darmen
- Vb. Geur van zwavel (duivel uit de hel)
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
• Let op: kan ook een alarmsymptoom zijn bij hersentumoren
Deze hallucinaties zijn vaak gekoppeld met andere modaliteiten of met wanen:
- Bv Schizofrenie: “duivel gezien, laatste oordeel is op komst, geur van zwavel, …”
- Bv Psychotische depressie: “ondergangswaan, lichaam gaat kapot en geur van rotting”
- Bv Psychotische depressie: vb geur van sperma dus partner is ”ontrouw”
V. Gustatorische hallucinaties
- Vb. Smaak van rot voedsel of van faeces
- Vb. denken dat iemand jou vergiftigd heeft (= waan) + je smaakt het vergif (= hallucinaties)
• Komen dus ook vaak samen voor men wanen, bv vergiftigingswaan (hallucinatie van vergiftigd
voedsel)
Komen voor bij schizofrenie, manie, depressie, dementie, delirium, …
c) Gedesorganiseerd denken (formele denkstoornissen)
Verschil met wanen (= inhoudelijk verkeerd denken), nu gaat het over de vorm van het denken dat
verkeerd is.
- Associatief denken:
• Vb. The sun bestrides the mouse in the doctor
• Van de hak op de tak springen en niet echt kunnen volgen, al heeft het voor de patiënt wel
betekenis
• Vb. tangentialiteit = stoornis in het spreken waarbij de antwoorden op vragen eerder “rakend”
zijn dan relevant maar geen concreet antwoord.
▪ Vraag: waar woon je? Patiënt antwoordt: goed wonen is toch belangrijk, want er zijn
zoveel mensen die dat niet hebben.
4
