Samenvatting MBZ Cushingsyndroom

Aandoening: Cushingsyndroom

Oorzaak
Beschrijf de normale fysiologie en wat er bij deze aandoening hierin mis gaat.
 Een klein, goedaardig gezwelletje in de hypofyse (de hormoonklier onder aan de hersenen). In de
normale fysiologie is dit niet.
 Soms is de oorzaak een gezwel in een van de bijnieren zelf of (zelden) een gezwel ergens anders in het
lichaam. In de normale fysiologie is dit niet.
 Toediening van een hoge dosis cortisol als behandeling voor een andere ziekte, zoals rheuma,
chronisch astma, COPD, of na een transplantatie. In de normale fysiologie is dit niet.
 Het te hoge cortisolgehalte wordt veroorzaakt door een te hoge aanmaak van cortisol in het lichaam
zelf. In de normale fysiologie is dit niet.
 Iatrogeen, door behandeling met corticosteroïden voor een andere ziekte. In de normale fysiologie is
dit niet.
 Zware depressie. In de normale fysiologie is dit niet.
 Overmatige afgifte van het hormoon CRH in de hypothalamus. In de normale fysiologie is dit niet.
Symptomen
Beschrijf vanuit je fysiologische kennis de gevolgen van deze aandoening in het lichaam. Geef dus niet
alleen een rijtje symptomen, maar geef ook een bondige verklaring van de symptomen.
 Gewichtstoename.
 Vetafzetting rond de romp met in verhouding dunne armen en benen.
 Vollemaansgezicht (rood en opgezwollen), vaak met rode blosjes.
 Dunne, kwetsbare huid met snel blauwe plekken.
 Zwakke spieren.
 Rood-paarse huidstriae.
 Psychische klachten (bijvoorbeeld depressie).
 Hoge bloeddruk, verhoogde bloedsuiker, botontkalking.
 Dikte in de nek (Buffalo hump).
 Acne.
 Slechte wondgenezing.
 Extreme vermoeidheid.
 Verminderde spierkracht, met name in de benen.
 Pijnlijke spieren en gewrichten.
 Verstoorde menstruatiecyclus, vaak zelfs volledig wegblijven van de menstruatie.
 Gemakkelijker bloeden.
 Diabetes.
 Problemen met slapen.
 Problemen met onthouden en ergens je aandacht bij houden.
 Vrouwen en mannen zijn minder vruchtbaar.
 Broze botten.
 Overbeharing.
Mogelijke complicaties (van de aandoening zelf) en prognose
Beschrijf wat de gevolgen op langere termijn kunnen zijn van deze aandoening.
 Fysieke complicaties:
 Hart- en vaatziekten: een verhoogde kans op hart- en vaatziekten door onder andere hoge
bloeddruk en een hoog cholesterol.
 Botontkalking (osteoporose): leidt tot verzwakte botten en een verhoogd risico op fracturen.
 Suikerziekte (hyperglycemie): het lichaam reageert minder goed op insuline, wat kan leiden tot
diabetes.
 Spierzwakte: de lange blootstelling aan cortisol beschadigt de spieren, waardoor ze verzwakken.

,  Dunne en broze huid: de huid kan dunner worden, kwetsbaarder, en sneller blauwe plekken
vertonen.
 Overgewicht en vetafzetting: vet stapelt zich voornamelijk op rond de romp, het gezicht en de
nek, wat kan leiden tot een ‘vollemaansgezicht’ en een ‘bizonnek’.
 Slechte wondgenezing en acne: door de dunne huid en de effecten op eiwitten.
 Hoge bloeddruk: verhoogt de kans op hart- en vaatziekten.
 Overbeharing bij vrouwen: verhoogde groei van haar op plaatsen waar het normaal gesproken
minder aanwezig is.
 Psychische complicaties:
 Psychische klachten: veranderingen in stemming, zoals depressie, angst, prikkelbaarheid,
emotionele labiliteit, en slaapproblemen komen vaak voor.
 Veranderde stress-respons: langdurige blootstelling aan cortisol kan leiden tot blijvende
problemen met het omgaan met stress en overprikkeling.
 Overige complicaties:
 Vermoeidheid en verminderde energie: klachten die langdurig kunnen aanhouden, zelfs na
behandeling.
 Menstruatiestoornissen: bij vrouwen kan het syndroom leiden tot een verstoorde
menstruatiecyclus.
 Verminderde vruchtbaarheid: door hormonale disbalans.
 Beperkte mobiliteit en pijn: vooral door de combinatie van spierzwakte en botproblemen.
 Langdurige gevolgen: de kwaliteit van leven kan ernstig beïnvloed worden en zelfs na behandeling
kunnen er blijvende klachten zijn. De ernst en duur van de complicaties hangen deels af van hoe
lang het syndroom al bestaat voordat de behandeling start.
 Prognose: in gespecialiseerde centra worden goede behandelresultaten geboekt. Toch blijkt op de
lange termijn de impact van het syndroom van Cushing op het dagelijks functioneren nog groot.
Recente onderzoeken vanuit ons centrum alsook van onderzoeksinstituut Nivel laten zien dat
sommige patiënten vele jaren na dato in het dagelijkse leven nog in bepaalde mate beperkt of
gehinderd zijn in het dagelijks functioneren. Waarom dit voor de ene (ex)Cushing patiënt wel geldt, en
voor de andere in veel mindere mate is nog onbekend, en onderwerp van verder wetenschappelijk
onderzoek.
Diagnostiek
Beschrijf ook bondig wat de voor- en nadelen van verschillende mogelijkheden zijn (bijv. invasief of niet;
pijnlijk of niet; tijdsduur voor uitslag bekend is; etc).
 Nagaan of gebruikte medicijnen cortisol of cortisol gelijkende stoffen bevatten.
 Voor- en nadelen:
 Voordelen:
 Snel en superbelangrijk, want medicijngebruik is de meest voorkomende oorzaak van
Cushing.
 Geen prik, geen scan, geen gedoe – directe informatie.
 Voorkomt onnodige dure diagnostiek als het simpelweg door medicatie komt.
 Helpt bepalen of afbouwen/aanpassen mogelijk is > meteen richting voor behandeling.
 Nadelen:
 Patiënt weet soms niet precies wat ze gebruiken (bijv. Cremes, inhalers, injecties).
 Corticosteroïden zitten in veel producten > kan makkelijk over het hoofd worden gezien.
 Niet voldoende om de diagnose te stellen – alleen om de oorzaak te achterhalen.
 Soms is er gebruik via meerdere routes (zalf + inhalatie), waardoor de link minder
duidelijk is.
 Indien mensen de medicijnen met cortisol of cortisol gelijkende stoffen niet gebruiken, wordt
onderzoek gedaan naar de hoeveelheid cortisol in het lichaam. Vaak worden meerdere onderzoeken
uitgevoerd en/of herhaald.
 Voor- en nadelen: