samenvatting privaatrecht + extra papieren + lijst met mogelijke examenvragen en nadrukken in de les

DEEL 1: situering van het privaatrecht

Hoofdstuk 1: publiekrecht vs. privaatrecht

 Wat is recht?
 Geheel van gedragsregels die strekken tot het ordenen van
samenleven van mensen en die kunnen worden afgedwongen door
(toedoen van) de overheid

 Classificatie van recht: summa divisio
= hoofdonderscheid tussen …
 Publiek recht
 Staatsgezag
 Beoogt het algemeen belang
 Regelt
 Werking van de overheid
 Verhouding tussen de overheden
 Verhouding tussen de overheid(organen) en de burger

 Privaatrecht
 Regelt de onderlinge verhouding tussen burgers onderling (en
tussen de burger en de overheid indien de overheid niet als
overheid handelt)
 Beoogt het privaat belang

 Voorbeelden
 Regels inzake huwelijk, erfrecht, afstamming,
aansprakelijkheidsrecht
 Contracten tussen particulieren

 Gemengde rechtsdomeinen
 Zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke component
 Vb. fiscaal recht




1

,Hoofdstuk 2: privaatrecht

 Privaatrecht
 Onderscheid tussen
 Het materieel privaatrecht
 Inhoudelijke rechtsregels
 Het gerechtelijk privaatrecht
 Procesrecht; afdwinging van materiële rechten; met
publiekrechtelijke component

 Onderdelen van het materieel privaatrecht
 Burgerlijk recht (of ‘civiel recht’):
 Regelt de verhoudingen tussen burgers onderling in het
algemeen
 Vormt de gemeenschappelijke basis of onderbouw
 ‘Gemeen’ privaatrecht – “default regime”
 ‘gemeen’ = is van toepassing, tenzij er een bijzonder regime
van toepassing is

 Bijzonder privaatrecht (deels gemengde rechtstakken):
 Bevat een geheel van bijzondere regels die van het privaatrecht
afwijken en die van toepassing zijn in bijzondere verhoudingen
 Regelt de verhoudingen tussen burgers in bijzondere relaties

 3 bijzondere regimes
 Ondernemingsrecht (verzekeringsrecht, vennootschapsrecht,
intellectuele-eigendomsrecht en transportrecht)
 Sociaal recht (arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht
 Economisch recht

 Gerechtelijk privaatrecht  privaat procesrecht
 Procesrecht in burgerlijke zaken met een duidelijke
publiekrechtelijke component
 Inrichting rechterlijke macht (openbare dienst)

 Opzet opleidingsonderdeel: hoofdzakelijk burgerlijk recht dus
gemeen privaatrecht
 Relevantie:
 in het algemeen van toepassing indien er geen bijzondere
regimes gelden




2

,  zelfs van toepassing in bijzondere regimes indien die bijzondere
regimes voor bepaalde aspecten geen bijzondere regels voorzien
= gemeenrechtelijke werking

hoofdstuk 3: rechtsbronnen van het burgerlijk recht

 “Wetgeving”
 Burgerlijk Wetboek
 1804 (na Franse Revolutie) onder Napoleon
 Uniforme codificatie van het Franse recht
 Code Napoléon of Code Civil

 OBW = oud Burgerlijk Wetboek
 Code Civil nog steeds gedeeltelijk van kracht
 Wijzigingen
 Domein van familierecht en familiaal vermogensrecht
 Belangrijke wijzigingen geïnspireerd door groeiende idee van
gelijkheid
 Aanvullingen
 Te wijten aan de groeiende idee van bescherming in het
burgerlijk recht
 Lappendeken van regels

 (N)BW = (nieuw) Burgerlijk Wetboek
 Onder impuls van Minister van (Justitie Koen Geens) nam de
wetgever het initiatief om het burgerlijk recht integraal te
hervormen

 Bijzondere wetgeving
 Bijzondere wetten
 Vb. wet betreffende de rechten van de patiënt
 Lappendeken  afbreuk aan consistentie van de materie +
toegankelijkheid en overzichtelijkheid privaatrecht in gedrang
 Bij recente hervorming
 Zoveel mogelijk bijzondere wetgeving in BW te kantelen
 Zo regels van burgerlijk recht (zoveel mogelijk) centraliseren
in één wet
 Nog steeds bijzondere wetgeving om specifieke
rechtsverhoudingen te regelen (vb. WER)

 Regionalisering – internationale en supranationale verdragen
 Onder invloed van de defederalisering van de Belgische
staatsorde


3

,  Vb. ingevolge zesde staatshervorming: regionalisering van
bijzondere huurregimes
 Vlaams woningshuurdecreet
 Pop-upregime in de 3 gewesten (handelshuur van korte duur)




 Andere bronnen van burgerlijk recht (geven burgerlijk recht mee
vorm)
 Algemene rechtsbeginselen
 = fundamentele beginselen van het recht (afgeleid uit de
grondslagen van het rechtssysteem) die ook buiten de wettelijke
toepassingen worden erkend en de kracht van de wet hebben
 Ongeacht of ze uitdrukkelijk in de wetgeving zijn opgenomen

 Voorbeelden
 Verbod op fraude = fraus omnia corrumpit
 Verbod op rechtsmisbruik (gecodificeerd tijdens recente
hervorming van verbintenissenrecht)  art. 1.10 BW

 Gewoonte
 = regel die voortvloeit uit het bestendig gebruik en waarvan het
bindend karakter steun vindt in de algemene overtuiging
 Rechtspraak en rechtsleer
 Internationale of supranationale verdragen vb. EVRM




4