Inhoud jeugdbeschermingsrecht
Deel 1: begrip en beginselen.............................................................................................. 4
JEUGDBESCHERMINGSRECHT: WAAROM & HOE?.............................................................4
Begripsomschrijving........................................................................................................ 4
Beginselen....................................................................................................................... 6
Recht sui generis.......................................................................................................... 6
Respect voor de rechten van het kind..........................................................................7
Gezinsgerichtheid......................................................................................................... 8
Subsidiariteit................................................................................................................ 8
Differentiatie van de interventies.................................................................................9
Essentieel hulpverlenend karakter...............................................................................9
Deel 2 : historiek van het jeugdbeschermingsrecht..........................................................10
1912.............................................................................................................................. 10
Wet van 15 mei 1912................................................................................................. 11
1965.............................................................................................................................. 11
Wet van 8 april 1965.................................................................................................. 11
Parallelle evoluties na Jeugdbeschermingswet 1965..................................................12
Bevoegdheidsverdeling................................................................................................. 12
Historiek van de bevoegdheidsverdeling....................................................................12
Het beginsel van de bevoegdheidsverdeling..............................................................13
Begrip Jeugdbescherming........................................................................................... 14
Territoriale toepasselijkheid Gemeenschapsdecreten................................................15
Deel 3: internationaal en grondwettelijk kader.................................................................17
INTERNATIONAAL KADER............................................................................................... 17
Bouamar arrest........................................................................................................... 17
Plan............................................................................................................................ 18
Deel 4: bevoegdheidsverdeling inzake jeugdbescherming...............................................22
Ontstaansgeschiedenis integrale jeugdhulp..................................................................22
Probleemstelling 1999................................................................................................ 23
Decreten 7 mei 2004.................................................................................................. 24
Decreet 12 juli 2013 betreffende de integrale jeugdhulp...........................................24
Decreet 17 mei 2024 ‘geïntegreerd jeugd- en gezinsbeleid’......................................25
Vlaams regeerakkoord 2024-2029..............................................................................25
Deel 5: jeugdhulprecht in vlaanderen...............................................................................26
Toepassingsgebied en principes....................................................................................26
Materieel.................................................................................................................... 26
Cliënten...................................................................................................................... 27
1
, Sectoren en voorzieningen......................................................................................... 27
Vrijwillige jeugdhulp....................................................................................................... 30
‘Vrijwillig’.................................................................................................................... 30
Modulering en onderscheid........................................................................................30
Rechtstreeks toegankelijke hulp.................................................................................30
Multidisciplinair team................................................................................................. 31
Niet rechtstreeks toegankelijke hulp..........................................................................32
Crisisjeugdhulpverlening............................................................................................ 34
Vertrouwenspersoon................................................................................................... 35
Cliëntoverleg en bemiddeling.....................................................................................35
Gemandateerde jeugdhulp............................................................................................ 36
Uitbreiding rookverbod............................................................................................... 37
Verontrustende situatie.............................................................................................. 37
Verantwoordelijkheid hulpverleners...........................................................................38
Gemandateerde voorzieningen..................................................................................39
Gerechtelijke jeugdhulp................................................................................................. 42
Vorderingsgrond jeugdrechtbank...............................................................................43
Gegevensoverdracht vrijwillige-gerechtelijke jeugdhulp.............................................47
Gerechtelijke jeugdhulpmaatregelen..........................................................................48
Deel 6: jeugddelinquentierecht in vlaanderen..................................................................52
Evolutie jeugddelinquentierecht....................................................................................52
‘Everberg’................................................................................................................... 52
Wet Onkelinx.............................................................................................................. 53
ZESDE STAATSHERVORMING:.....................................................................................53
Een Vlaams jeugddelinquentierecht: inspiratie en bouwstenen..................................53
Vlaams regeerakkoord 2024-2029..............................................................................53
Jeugddelinquentierecht in Vlaanderen...........................................................................54
Toepassingsgebied..................................................................................................... 54
Principes en basisprocedure.......................................................................................57
Basisprocedure.............................................................................................................. 60
JDR: onderzoek en afhandeling OM.............................................................................60
Detectie & onderzoek feiten + actoren (1).................................................................61
Afhandeling op parketniveau......................................................................................64
Gerechtelijke afhandeling........................................................................................... 69
Gerechtelijke afhandeling........................................................................................... 71
JDR: Maatregelen........................................................................................................ 73
JDR: sancties en uithandengeving..............................................................................83
Gemeenschapsinstellingen......................................................................................... 89
2
,Uithandengeving........................................................................................................ 91
3
, DEEL 1: BEGRIP EN BEGINSELEN
JEUGDBESCHERMINGSRECHT: WAAROM & HOE?
= “strafrecht voor minderjarigen” +
= specifiek systeem voor bescherming van kinderen en jongeren, inclusief mogelijkheid
om dwangmatig op te treden
BEGRIPSOMSCHRIJVING
Jeugdbeschermingsrecht sensu lato (breed):
geheel van juridische regels die het welzijn en de ontplooiing van jongeren beogen te
bevorderen en te waarborgen
burgerrechtelijk statuut
o Minderjarigen statuut
welzijnsrecht
sociaal recht
o Kinderbijslag
onderwijs
o Schoolplicht
strafrechtelijke bescherming
Deze brede betekenis wordt niet toegepast, anders heb je te veel wat erbij hoort
Jeugdbeschermingsrecht sensu stricto:
« Het geheel van juridische regels betreffende de overheidsinterventie, d.m.v.
specifieke instellingen of voorzieningen, met het oog op bijstand aan jongeren wier
welzijn of ontplooiing onvoldoende wordt gewaarborgd door het gezinsmilieu en de
algemeen-maatschappelijke voorzieningen. »
Een feit plegen, is een teken van een onderliggende problematiek (hierop
ingrijpen, zodat in de toekomst feiten kunnen vermeden worden)
“OH-interventie”: het wettelijk systeem van de interventies & reacties die mogelijk
en wenselijk zijn.
o Als jongeren/kinderen een feit plegen hopelijk een pedagogische reactie
van de ouders.
Dit ‘pedagogisch luik’ maakt geen deel uit van het JBR!
(Het kan wel onrechtstreeks van belang zijn bij de beslissing van de
rechter (bv. thuis draait het in de soep).)
“Jeugdbeschermingsrecht”: Bijz. Wet Hervorming Instellingen
( bevoegdheidsregeling (Fed, Gem, Gew) jeugdbescherming = bevoegdheid
voor de Gem.
Specifieke instellingen: aangegeven met de bedoeling dat de basis dat voor
iedereen geldt, dat dat niet onder de strikte definitie van JBR valt
o Vb. onderwijs heeft als doelstelling ontplooiing van de jongeren, MAAR: dat
is iets wat voor iedereen geldt en dus geen problematiek aanpakt
Het jeugdbeschermingsrecht komt in actie als verdere issues zich voordoen ernstigere
situaties die een belangrijkere interventie oproepen (jongeren plegen feiten die strafbaar
zouden zijn voor volwassenen/probleemsituaties in levens of gezinnen van jongeren).
Twee soorten hulpverlening (twee wegen naar hulpverlening)
buitengerechtelijke/sociale/vrijwillige
gerechtelijke/gedwongen
o Jeugdrechter beslist hierover
4
Deel 1: begrip en beginselen.............................................................................................. 4
JEUGDBESCHERMINGSRECHT: WAAROM & HOE?.............................................................4
Begripsomschrijving........................................................................................................ 4
Beginselen....................................................................................................................... 6
Recht sui generis.......................................................................................................... 6
Respect voor de rechten van het kind..........................................................................7
Gezinsgerichtheid......................................................................................................... 8
Subsidiariteit................................................................................................................ 8
Differentiatie van de interventies.................................................................................9
Essentieel hulpverlenend karakter...............................................................................9
Deel 2 : historiek van het jeugdbeschermingsrecht..........................................................10
1912.............................................................................................................................. 10
Wet van 15 mei 1912................................................................................................. 11
1965.............................................................................................................................. 11
Wet van 8 april 1965.................................................................................................. 11
Parallelle evoluties na Jeugdbeschermingswet 1965..................................................12
Bevoegdheidsverdeling................................................................................................. 12
Historiek van de bevoegdheidsverdeling....................................................................12
Het beginsel van de bevoegdheidsverdeling..............................................................13
Begrip Jeugdbescherming........................................................................................... 14
Territoriale toepasselijkheid Gemeenschapsdecreten................................................15
Deel 3: internationaal en grondwettelijk kader.................................................................17
INTERNATIONAAL KADER............................................................................................... 17
Bouamar arrest........................................................................................................... 17
Plan............................................................................................................................ 18
Deel 4: bevoegdheidsverdeling inzake jeugdbescherming...............................................22
Ontstaansgeschiedenis integrale jeugdhulp..................................................................22
Probleemstelling 1999................................................................................................ 23
Decreten 7 mei 2004.................................................................................................. 24
Decreet 12 juli 2013 betreffende de integrale jeugdhulp...........................................24
Decreet 17 mei 2024 ‘geïntegreerd jeugd- en gezinsbeleid’......................................25
Vlaams regeerakkoord 2024-2029..............................................................................25
Deel 5: jeugdhulprecht in vlaanderen...............................................................................26
Toepassingsgebied en principes....................................................................................26
Materieel.................................................................................................................... 26
Cliënten...................................................................................................................... 27
1
, Sectoren en voorzieningen......................................................................................... 27
Vrijwillige jeugdhulp....................................................................................................... 30
‘Vrijwillig’.................................................................................................................... 30
Modulering en onderscheid........................................................................................30
Rechtstreeks toegankelijke hulp.................................................................................30
Multidisciplinair team................................................................................................. 31
Niet rechtstreeks toegankelijke hulp..........................................................................32
Crisisjeugdhulpverlening............................................................................................ 34
Vertrouwenspersoon................................................................................................... 35
Cliëntoverleg en bemiddeling.....................................................................................35
Gemandateerde jeugdhulp............................................................................................ 36
Uitbreiding rookverbod............................................................................................... 37
Verontrustende situatie.............................................................................................. 37
Verantwoordelijkheid hulpverleners...........................................................................38
Gemandateerde voorzieningen..................................................................................39
Gerechtelijke jeugdhulp................................................................................................. 42
Vorderingsgrond jeugdrechtbank...............................................................................43
Gegevensoverdracht vrijwillige-gerechtelijke jeugdhulp.............................................47
Gerechtelijke jeugdhulpmaatregelen..........................................................................48
Deel 6: jeugddelinquentierecht in vlaanderen..................................................................52
Evolutie jeugddelinquentierecht....................................................................................52
‘Everberg’................................................................................................................... 52
Wet Onkelinx.............................................................................................................. 53
ZESDE STAATSHERVORMING:.....................................................................................53
Een Vlaams jeugddelinquentierecht: inspiratie en bouwstenen..................................53
Vlaams regeerakkoord 2024-2029..............................................................................53
Jeugddelinquentierecht in Vlaanderen...........................................................................54
Toepassingsgebied..................................................................................................... 54
Principes en basisprocedure.......................................................................................57
Basisprocedure.............................................................................................................. 60
JDR: onderzoek en afhandeling OM.............................................................................60
Detectie & onderzoek feiten + actoren (1).................................................................61
Afhandeling op parketniveau......................................................................................64
Gerechtelijke afhandeling........................................................................................... 69
Gerechtelijke afhandeling........................................................................................... 71
JDR: Maatregelen........................................................................................................ 73
JDR: sancties en uithandengeving..............................................................................83
Gemeenschapsinstellingen......................................................................................... 89
2
,Uithandengeving........................................................................................................ 91
3
, DEEL 1: BEGRIP EN BEGINSELEN
JEUGDBESCHERMINGSRECHT: WAAROM & HOE?
= “strafrecht voor minderjarigen” +
= specifiek systeem voor bescherming van kinderen en jongeren, inclusief mogelijkheid
om dwangmatig op te treden
BEGRIPSOMSCHRIJVING
Jeugdbeschermingsrecht sensu lato (breed):
geheel van juridische regels die het welzijn en de ontplooiing van jongeren beogen te
bevorderen en te waarborgen
burgerrechtelijk statuut
o Minderjarigen statuut
welzijnsrecht
sociaal recht
o Kinderbijslag
onderwijs
o Schoolplicht
strafrechtelijke bescherming
Deze brede betekenis wordt niet toegepast, anders heb je te veel wat erbij hoort
Jeugdbeschermingsrecht sensu stricto:
« Het geheel van juridische regels betreffende de overheidsinterventie, d.m.v.
specifieke instellingen of voorzieningen, met het oog op bijstand aan jongeren wier
welzijn of ontplooiing onvoldoende wordt gewaarborgd door het gezinsmilieu en de
algemeen-maatschappelijke voorzieningen. »
Een feit plegen, is een teken van een onderliggende problematiek (hierop
ingrijpen, zodat in de toekomst feiten kunnen vermeden worden)
“OH-interventie”: het wettelijk systeem van de interventies & reacties die mogelijk
en wenselijk zijn.
o Als jongeren/kinderen een feit plegen hopelijk een pedagogische reactie
van de ouders.
Dit ‘pedagogisch luik’ maakt geen deel uit van het JBR!
(Het kan wel onrechtstreeks van belang zijn bij de beslissing van de
rechter (bv. thuis draait het in de soep).)
“Jeugdbeschermingsrecht”: Bijz. Wet Hervorming Instellingen
( bevoegdheidsregeling (Fed, Gem, Gew) jeugdbescherming = bevoegdheid
voor de Gem.
Specifieke instellingen: aangegeven met de bedoeling dat de basis dat voor
iedereen geldt, dat dat niet onder de strikte definitie van JBR valt
o Vb. onderwijs heeft als doelstelling ontplooiing van de jongeren, MAAR: dat
is iets wat voor iedereen geldt en dus geen problematiek aanpakt
Het jeugdbeschermingsrecht komt in actie als verdere issues zich voordoen ernstigere
situaties die een belangrijkere interventie oproepen (jongeren plegen feiten die strafbaar
zouden zijn voor volwassenen/probleemsituaties in levens of gezinnen van jongeren).
Twee soorten hulpverlening (twee wegen naar hulpverlening)
buitengerechtelijke/sociale/vrijwillige
gerechtelijke/gedwongen
o Jeugdrechter beslist hierover
4
