1
JEUGDRECHT
HT 1 GESCHIEDENIS
Sinds kort dat minderjarigen een aparte positie hebben (nu veel regelgeving)
Vroeger bekeken als mini volwassenen (geen aparte regelgeving)
Categoriaal beleid = de SL gaat bepaalde groepen mensen anders behandelen omdat ze verschillen (in
dit geval kinderen & volwassenen)
Begin 20e eeuw verandering → twee belangrijke processen speelden een grote rol
1) Socialisatie (kinderen leren de W&N van hun SL aan)
2) Sociale controle (wat gebeurt als iemand zich niet aan de regels houd) > reactie
Belangrijke impuls: opkomst van wetenschap (pedagogie, sociologie) > periode verlichting
Meer beginnen nadenken over opvoeden i.p.v. straffen (verandering in manier van denken)
Allemaal vrij recent
JEUGDBESCHERMING IN BELGIË: HET ONTSTAAN VAN EEN CATEGORIAAL BELEID
ROND SOCIALISATIE > aanleren van W & N van een maatschappij
Sociaal construct: het beeld dat we vandaag hebben van kinderen is geleidelijk aan gegroeid
Evolutie van de socialisatie
Vroeger had men geen kindbeeld > kinderen werden meegesleurd in het volwassen leven
- 7 jaar = kinderen beschouwd als kleine volwassenen
- Geen school, ze werkten mee op het veld of in het huishouden
→ werden meegenomen in de leefwereld van volwassenen
o Ook op vlak van seksualiteit & relaties
- Harde en afstandelijke opvoeding, vaak gewelddadig of bijgelovig (ouders voelden zich niet
verbonden met hun kinderen)
- Kinderen hadden geen rechten en weinig waarde, vooral meisjes niet
- Ouders voedden hun kinderen vaak niet zelf op
, 2
Eerste aanzet tot een kindbeeld (vanaf 16e eeuw)
Begon kinderen meer als kinderen te zien
Nieuwe ideeën over opvoeding uit 2 stromingen
- Begon in rijke milieus: jongens kregen onderwijs, meisjes pas veel later
- Twee visies op kinderen:
o Moralisten: kind is van nature slecht, opvoeding moet corrigeren
o Romantici: kind is goed, samenleving maakt het slecht (vb. Rousseau)
- Verlichting (18e eeuw): opvoeding werd gezien als voorbereiding op volwassenheid
- Kinderen werden gezien als de toekomst vd SL
- Soort wachttijd bij het ‘maken van het kind tot volwassenen ’ (kinderen moesten gevormd
worden: onderwijs, opvoeding & begeleiding)
- Beschermde omgeving nodig om kind te laten groeien
De SL veranderd mee:
- Kinderarbeid wordt verboden, leerplicht ingevoerd
- Oprichting van instellingen speciaal voor kinderen (school, opvang, zorg)
- Er ontstaat een wachttijd: kind is nog geen volwassene maar onderweg
→ wilde kinderen beschermen tegen de harde realiteit van de volwassen wereld
→ begin ontstaan kindbeeld
Huidige kindbeeld
Kinderen worden gezien als nieuwsgierig, ondernemend, creatief en leergierig
- Hebben recht op een omgeving die hun ontwikkeling ondersteunt
- Opvoeding en onderwijs zijn afgestemd op hun leeftijd en noden (vb. kinderafdeling in ziekenhuis)
- Aparte behandeling in zorg, onderwijs en opvoeding is normaal
- Pas bij volwassenheid worden kinderen volledig verantwoordelijk
, 3
HISTORISCH OVERZICHT VAN DE JEUGDBESCHERMING IN HET BELGISCH RECHT
ROND SOCIALE CONTROLE
EVOLUTIE VAN SOCIALE CONTROLE
VROEGE TIJDEN TOT VERLICHTING
Eerste sporen van onderscheid:
- In het oude Rome begon men stilaan anders naar kinderen te kijken
- Meestal baseerde men zich op religieuze ideeën
- “onmondige” kinderen (te jong om te trouwen) kregen soms een andere straf dan volwassenen
- Rechters bepaalden of een kind wist wat goed of fout was (“oordeel des onderscheids”)
- Leeftijd én intentie speelden een rol bij strafbaarheid
Na de val van het Romeinse rijk:
- Macht verschoof van de staat naar het gezin
- Vader bepaalde zelf of een kind gestraft werd (pater familias)
- Straffen werd bekeken binnen een groep personen (familie)
- Strafrecht verschilde per stam, streek en familie
- Geen centraal rechtssysteem meer
- Ging meer kijken naar de reden achter deviant gedrag van kinderen (misschien steelt het kind
omdat hij honger heeft) → begeleiden i.p.v. straffen → kinderen zijn niet zo maar kleine
volwassenen maar unieke wezens die bescherming verdienen
Wet v.d. 12 tafelen = een van de eerste Romeinse wetten (onmondige kinderen konden als een aparte
groep worden gezien)
- Pritors (soort rechters) kozen of een kind, wel of niet een straf kreeg
- Hing af v.d. vraag: ‘heeft het kind met opzet iets verkeerd gedaan of niet?’
- Keken toen naar 2 dingen:
o Leeftijd
o Intentie
= begin vh idee dat we vandaag kennen (oordeel des onderscheids)
Penologie = studie van de straffen en strafsysteem (kwam toen op)
Terugkeer van regels en staatsmacht:
- Vanaf 11e eeuw: herontdekking van Romeins recht (aandacht voor de aparte positie van kinderen
keerde terug)
- 13e eeuw: opkomst van staten → meer nood aan orde (criminaliteit moest beter opgespoord en
gestraft worden)
- Staat ging rechtspraak opnieuw organiseren, ook voor kinderen
- Rechters bepaalden of kind wist wat het deed > kijken of iemand een onderscheid kan maken
tussen goed en kwaad
, 4
Eerste wetgeving met verzachtende straf (1532):
Constitutio Criminalis Carolina (= strafwet Duitse keizerrijk): straf mag verzacht worden voor kinderen
- Voorwaarde: kind had nog geen gebruik van rede (gezond verstand)
- Als het kind niet besefte wat hij deed werd de straf milder
= Eerste wettelijke erkenning dat kinderen niet zomaar als volwassenen kunnen worden gestraft
Evolutie richting moderne visie:
- Verlichting bevestigt idee dat mens keuzes maakt met verstand
- Kinderen worden meer en meer gezien als niet volledig verantwoordelijke wezens
- Basis gelegd voor latere jeugdbescherming en aangepaste straffen
JEUGDRECHT
HT 1 GESCHIEDENIS
Sinds kort dat minderjarigen een aparte positie hebben (nu veel regelgeving)
Vroeger bekeken als mini volwassenen (geen aparte regelgeving)
Categoriaal beleid = de SL gaat bepaalde groepen mensen anders behandelen omdat ze verschillen (in
dit geval kinderen & volwassenen)
Begin 20e eeuw verandering → twee belangrijke processen speelden een grote rol
1) Socialisatie (kinderen leren de W&N van hun SL aan)
2) Sociale controle (wat gebeurt als iemand zich niet aan de regels houd) > reactie
Belangrijke impuls: opkomst van wetenschap (pedagogie, sociologie) > periode verlichting
Meer beginnen nadenken over opvoeden i.p.v. straffen (verandering in manier van denken)
Allemaal vrij recent
JEUGDBESCHERMING IN BELGIË: HET ONTSTAAN VAN EEN CATEGORIAAL BELEID
ROND SOCIALISATIE > aanleren van W & N van een maatschappij
Sociaal construct: het beeld dat we vandaag hebben van kinderen is geleidelijk aan gegroeid
Evolutie van de socialisatie
Vroeger had men geen kindbeeld > kinderen werden meegesleurd in het volwassen leven
- 7 jaar = kinderen beschouwd als kleine volwassenen
- Geen school, ze werkten mee op het veld of in het huishouden
→ werden meegenomen in de leefwereld van volwassenen
o Ook op vlak van seksualiteit & relaties
- Harde en afstandelijke opvoeding, vaak gewelddadig of bijgelovig (ouders voelden zich niet
verbonden met hun kinderen)
- Kinderen hadden geen rechten en weinig waarde, vooral meisjes niet
- Ouders voedden hun kinderen vaak niet zelf op
, 2
Eerste aanzet tot een kindbeeld (vanaf 16e eeuw)
Begon kinderen meer als kinderen te zien
Nieuwe ideeën over opvoeding uit 2 stromingen
- Begon in rijke milieus: jongens kregen onderwijs, meisjes pas veel later
- Twee visies op kinderen:
o Moralisten: kind is van nature slecht, opvoeding moet corrigeren
o Romantici: kind is goed, samenleving maakt het slecht (vb. Rousseau)
- Verlichting (18e eeuw): opvoeding werd gezien als voorbereiding op volwassenheid
- Kinderen werden gezien als de toekomst vd SL
- Soort wachttijd bij het ‘maken van het kind tot volwassenen ’ (kinderen moesten gevormd
worden: onderwijs, opvoeding & begeleiding)
- Beschermde omgeving nodig om kind te laten groeien
De SL veranderd mee:
- Kinderarbeid wordt verboden, leerplicht ingevoerd
- Oprichting van instellingen speciaal voor kinderen (school, opvang, zorg)
- Er ontstaat een wachttijd: kind is nog geen volwassene maar onderweg
→ wilde kinderen beschermen tegen de harde realiteit van de volwassen wereld
→ begin ontstaan kindbeeld
Huidige kindbeeld
Kinderen worden gezien als nieuwsgierig, ondernemend, creatief en leergierig
- Hebben recht op een omgeving die hun ontwikkeling ondersteunt
- Opvoeding en onderwijs zijn afgestemd op hun leeftijd en noden (vb. kinderafdeling in ziekenhuis)
- Aparte behandeling in zorg, onderwijs en opvoeding is normaal
- Pas bij volwassenheid worden kinderen volledig verantwoordelijk
, 3
HISTORISCH OVERZICHT VAN DE JEUGDBESCHERMING IN HET BELGISCH RECHT
ROND SOCIALE CONTROLE
EVOLUTIE VAN SOCIALE CONTROLE
VROEGE TIJDEN TOT VERLICHTING
Eerste sporen van onderscheid:
- In het oude Rome begon men stilaan anders naar kinderen te kijken
- Meestal baseerde men zich op religieuze ideeën
- “onmondige” kinderen (te jong om te trouwen) kregen soms een andere straf dan volwassenen
- Rechters bepaalden of een kind wist wat goed of fout was (“oordeel des onderscheids”)
- Leeftijd én intentie speelden een rol bij strafbaarheid
Na de val van het Romeinse rijk:
- Macht verschoof van de staat naar het gezin
- Vader bepaalde zelf of een kind gestraft werd (pater familias)
- Straffen werd bekeken binnen een groep personen (familie)
- Strafrecht verschilde per stam, streek en familie
- Geen centraal rechtssysteem meer
- Ging meer kijken naar de reden achter deviant gedrag van kinderen (misschien steelt het kind
omdat hij honger heeft) → begeleiden i.p.v. straffen → kinderen zijn niet zo maar kleine
volwassenen maar unieke wezens die bescherming verdienen
Wet v.d. 12 tafelen = een van de eerste Romeinse wetten (onmondige kinderen konden als een aparte
groep worden gezien)
- Pritors (soort rechters) kozen of een kind, wel of niet een straf kreeg
- Hing af v.d. vraag: ‘heeft het kind met opzet iets verkeerd gedaan of niet?’
- Keken toen naar 2 dingen:
o Leeftijd
o Intentie
= begin vh idee dat we vandaag kennen (oordeel des onderscheids)
Penologie = studie van de straffen en strafsysteem (kwam toen op)
Terugkeer van regels en staatsmacht:
- Vanaf 11e eeuw: herontdekking van Romeins recht (aandacht voor de aparte positie van kinderen
keerde terug)
- 13e eeuw: opkomst van staten → meer nood aan orde (criminaliteit moest beter opgespoord en
gestraft worden)
- Staat ging rechtspraak opnieuw organiseren, ook voor kinderen
- Rechters bepaalden of kind wist wat het deed > kijken of iemand een onderscheid kan maken
tussen goed en kwaad
, 4
Eerste wetgeving met verzachtende straf (1532):
Constitutio Criminalis Carolina (= strafwet Duitse keizerrijk): straf mag verzacht worden voor kinderen
- Voorwaarde: kind had nog geen gebruik van rede (gezond verstand)
- Als het kind niet besefte wat hij deed werd de straf milder
= Eerste wettelijke erkenning dat kinderen niet zomaar als volwassenen kunnen worden gestraft
Evolutie richting moderne visie:
- Verlichting bevestigt idee dat mens keuzes maakt met verstand
- Kinderen worden meer en meer gezien als niet volledig verantwoordelijke wezens
- Basis gelegd voor latere jeugdbescherming en aangepaste straffen
