Leerpad 2 Voortplantingsstelsel en uiergezondheid
Gezondheid van het vrouwelijke dier
- Gezondheid v dier is belangrijk
bevruchting -> en dus ook foksucces
Vb. rundvee -bedrijven
Betere vruchtbaarheid bij vleeskoeien dan
bij melkkoeien
Toenemende melkproductie -> daling
vruchtbaarheid
Hoogproductieve koeien moeilijker dan
minder productieve koeien
-goed vruchtbare koeien -> goeie energiebalans, goeie voeding
- negatieve invloeden kunnen zijn door het dier, het seizoen, de natuurlijke
omgeving, mens, andere factoren zoals het beheer en het bedrijf (administratie,
bronstdetectie, geen metabole aandoeningen,..)
o Metabole aandoeningen
Stafwisselingsziektes vaak een rechtstreeks gevolg van negatieve
energiebalans (meer energie verbruik dan opname)
-zowel bij runderen (in de
melkpiek, hoogproductie) als bij
schapen (einde van de dracht->
kans drachtigheidsintoxicatie)
Drachtigheidstoxicose (slepende melkziekte/ketose) bij de ooi
, -de meest voorkomende stofwisselingsstoornis bij ooien in de laatste
weken van de dracht, ontstaan
door neg energiebalans.
-Foetussen verbruiken meer
glucose dan de ooi via voer
opneemt, ontstaan hyperglycemie
(tekort aan bloedsuiker) -> neg
energiebalans -> lichaamsvetten
afbreken(vrije vetzuren) ->
opstapeling vet in lever en vorming
van ketonen -> ketonen zijn
toxisch-> minder eetlust-> minder
energie opname
- vicieuze cirkel van eetlustverlies
en verslechtering (gevoelige dieren: oudere ooien, meerlingdragers, te
dikke of te magere dieren)
-symptomen: sloomheid, trillingen, stoppen met eten, niet meer kunnen
opstaan
-Vier vormen van drachtigheidstoxicose
->Primaire drachtigheidstoxicose: door vasten of een te lage
voederopname.
->“Fat ewe”-type: te dikke ooien; door vetopstapeling en grote
baarmoeder kan de pens niet uitzetten → te weinig voeropname.
->Ooi met extreem lage conditie: weinig reserves, gevoelig voor
energietekort.
->Secundaire drachtigheidstoxicose: door andere aandoeningen die
eetlust verminderen (wormen, rotkreupel, longontsteking, schurft …).
-Behandeling
Doel: energiebalans herstellen.
-> Meer energie toedienen
-Mild: 2× daags 25–30 ml propyleenglycol(energiebron) oraal.
-Ernstig: 2× daags 25–30 ml propyleenglycol + 1× daags insuline (0,4
IE/kg) → ±87% genezing.
-Bij liggende ooien: glucose-infuus overwegen.
->Energieverbruik van de foetussen stoppen
-Partus induceren met corticosteroïden (lammeren ±48 uur later)
-Keizersnede mogelijk, maar lammeren zijn vaak te vroeg als dit >7 dagen
voor de termijn gebeurt.
->Ondersteuning
-Ca. 30% heeft ook een calciumtekort → calciuminjecties aanbevolen
Gezondheid van het vrouwelijke dier
- Gezondheid v dier is belangrijk
bevruchting -> en dus ook foksucces
Vb. rundvee -bedrijven
Betere vruchtbaarheid bij vleeskoeien dan
bij melkkoeien
Toenemende melkproductie -> daling
vruchtbaarheid
Hoogproductieve koeien moeilijker dan
minder productieve koeien
-goed vruchtbare koeien -> goeie energiebalans, goeie voeding
- negatieve invloeden kunnen zijn door het dier, het seizoen, de natuurlijke
omgeving, mens, andere factoren zoals het beheer en het bedrijf (administratie,
bronstdetectie, geen metabole aandoeningen,..)
o Metabole aandoeningen
Stafwisselingsziektes vaak een rechtstreeks gevolg van negatieve
energiebalans (meer energie verbruik dan opname)
-zowel bij runderen (in de
melkpiek, hoogproductie) als bij
schapen (einde van de dracht->
kans drachtigheidsintoxicatie)
Drachtigheidstoxicose (slepende melkziekte/ketose) bij de ooi
, -de meest voorkomende stofwisselingsstoornis bij ooien in de laatste
weken van de dracht, ontstaan
door neg energiebalans.
-Foetussen verbruiken meer
glucose dan de ooi via voer
opneemt, ontstaan hyperglycemie
(tekort aan bloedsuiker) -> neg
energiebalans -> lichaamsvetten
afbreken(vrije vetzuren) ->
opstapeling vet in lever en vorming
van ketonen -> ketonen zijn
toxisch-> minder eetlust-> minder
energie opname
- vicieuze cirkel van eetlustverlies
en verslechtering (gevoelige dieren: oudere ooien, meerlingdragers, te
dikke of te magere dieren)
-symptomen: sloomheid, trillingen, stoppen met eten, niet meer kunnen
opstaan
-Vier vormen van drachtigheidstoxicose
->Primaire drachtigheidstoxicose: door vasten of een te lage
voederopname.
->“Fat ewe”-type: te dikke ooien; door vetopstapeling en grote
baarmoeder kan de pens niet uitzetten → te weinig voeropname.
->Ooi met extreem lage conditie: weinig reserves, gevoelig voor
energietekort.
->Secundaire drachtigheidstoxicose: door andere aandoeningen die
eetlust verminderen (wormen, rotkreupel, longontsteking, schurft …).
-Behandeling
Doel: energiebalans herstellen.
-> Meer energie toedienen
-Mild: 2× daags 25–30 ml propyleenglycol(energiebron) oraal.
-Ernstig: 2× daags 25–30 ml propyleenglycol + 1× daags insuline (0,4
IE/kg) → ±87% genezing.
-Bij liggende ooien: glucose-infuus overwegen.
->Energieverbruik van de foetussen stoppen
-Partus induceren met corticosteroïden (lammeren ±48 uur later)
-Keizersnede mogelijk, maar lammeren zijn vaak te vroeg als dit >7 dagen
voor de termijn gebeurt.
->Ondersteuning
-Ca. 30% heeft ook een calciumtekort → calciuminjecties aanbevolen
