Menselijk bewegingsstelsel - Reumatologie
H1) Diagnostische strategie in de reumatologie
Inleiding
Reumatologie = Discipline binnen interne geneeskunde
➔ Diagnose, behandeling en zorg voor patiënten die lijden aan niet-traumatische aandoeningen van het
bewegingsstelsel
Hieronder vallen:
- Reumatoïde artritis
- Spondyloartritis
- Systeemziekten
- Osteoartrose
- Osteoporose/metabole botziekten
- Kristalartritis
- …
Tweestapsbenadering in de diagnose:
1. Definiëren van een generiek patroon
Bv chronische symmetrische polyartritis van de kleine gewrichten
2. Meer gedetailleerd navragen -> mogelijke DDs van aandoening
Bv familiale anamnese, huidletsels, obsterische VG
Voorbeeld van diagnostische strategie -> p12 of dia 9
Musculoskeletale klachtenpatronen
Regionale pijnsyndromen
Regionaal pijnsyndroom = wanneer de pijnklacht een enkele musculoskeletale zone betreft
1
, Notities les:
Articulair vs peri-articulair → verschil kan je zien in actieve en passieve beweging
- als gewricht betrokken is: vocht in het gewricht -> actieve beweging gaat in hele range of motion
beperkt zijn , maar ook passief moeilijk omwille van vocht
- bij peri-articulair , actief moeilijk maar passief gaat wel
pijn bij actieve beweging tegen weerstand → suggestief voor peri-articulair want gewricht verandert niet
terwijl spier wel gebruikt w voor kracht tegen weerstand
Opmerkingen:
- onderscheid tussen pijntypes obv anamnese en KO
- getroffen regio geeft ook info:
o peri-articulaire pijn → frequent schouders en ellebogen
o articulaire pijn → frequent knie en voorvoet
- meest voorkomende neurogene pijn:
o ischialgie
o carpaletunnelsyndroom
Peri-articulaire pijn
Oorzaak:
Probleem thv structuren die betrokken zijn bij de beweging doch buiten het gewrichtskapsel liggen
- pezen, peesinserties
- slijmbeurs (bursa)
Klinisch:
Tendinopathie passieve mobilisatie = pijnloos
actieve mobilisatie = pijnlijk (vooral tegen weerstand)
beweging tegen weerstand → gewricht geïmmobiliseerd, poging tot beweging door
spier/peesgroepen → pijn
➔ specifiek uitgelokt door bepaalde bewegingen:
Bv knie-extensie tegen weerstand igv quadricepstendinopathie
Bv supraspinatus tendinopathie
- abductie en endorotatie tegen weerstand = pijn
- exorotatie tegen weerstand = pijnloos omdat specifieke peesgroep hier niet
gebruikt w
Mechanisch pijnpatroon (ondanks onderliggende lokale inflammatie)
- toename pijn bij beweging
- afname pijn bij rust
palpatie/druk thv betrokken structuur kan pijnlijk zijn
soms nachtelijke pijn bij liggen op betrokken structuur
Bv op schouder liggen → wisselen van zijde: pijn verdwijnt (itt inflammatoir type pijn)
2
, Bursitis - Vaak gepaard met zwelling, soms overliggende roodheid
(<-> dit meestal niet bij tendinopathie)
- Pijn bij lokale druk
voorbeeld: bursitis supra-patellaris →
Articulaire pijn
Inflammatie van gewricht → regionaal pijnsyndroom thv gewricht (of evt gerefereerd)
Klinisch:
- Pijn uitgelokt bij alle bewegingen gerelateerd aan gebruik van gewricht
<-> peri-articulair : beperkte bewegingen
- zowel actieve als passieve mobilisatie = pijnlijk
- beweging tegen weerstand = pijnloos ! <-> peri-articulair
(omdat het gewricht hier niet beweegt)
- meest uitgesproken bij beweging richting end of ROM
➔ verklaring: in die positie is de intra-articulaire druk maximaal (door vocht of synovitis)
Bv mobilisatie van pols in maximale flexie of extensie
- ROM vaak beperkt → 2 verklaringen:
1) Ofwel tgv effusie
2) Ofwel tgv structurele schade (bv kraakbeenschade tgv chronische synovitis)
- Lokale druk = pijnlijk → vooral als druk thv gewrichtsspleet
- Crepitatie, zwelling, deformaties = indicatoren van articulair probleem
Peri-articulair Articulair
Passieve mobilisatie Pijnloos Pijnlijk
Actieve mobilisatie Pijnlijk Pijnlijk
Beweging tegen weerstand Pijnlijk Pijnloos
Neurogene pijn
Oorzaak: Compressie, irritatie of inflammatie van zenuwwortels of perifere zenuwen
Klinisch: neuropathische klachten:
- Gevoelsstoornissen → tintelingen, brandend, elektrisch, gevoel van op watten te lopen, doof gevoel
- Volgens sensorische distributie van zenuw of zenuwwortel (dermatoom)
- Pijn thv ledematen door wortelcompressie → kan w uitgelokt door:
o Mobilisatie van betrokken deel van wervelzuil
o Verhogen van intrathecale druk: proef van valsava (blazen op hand, niezen)
3
, Voorbeelden:
- Radiculopathie met ischiatiforme uitstraling
- Carpaal tunnel syndroom
- Cubitaal tunnel syndroom = nervus ulnaris syndroom
Gerefereerde pijn
= pijn w gevoeld op plaats die anatomisch gezien op een afstand ligt van de oorzaak van de pijn
Klinisch:
- Gelokaliseerde musculoskeletale pijn tgv pathologie thv interne organen
➔ Vaag patroon
➔ gericht musculoskeletale onderzoek (inspectie, palpatie, mobilisatie van gewricht) = normaal
enkele oorzaken:
Lokalisatie van pijn Origine van pijn
Linkerschouder Myocard
Rechterscapula Galblaas
Mediale superior rand rechterscapula C1
Scapulapunt rechts C5
middorsaal Pancreas, aorta-aneurysma
Paravertebraal laagdorsaal Nier
Hoog ter hoogte van de bil L2
- problemen thv:
o axiale skelet (wervelzuil, sacro-iliacaal gewricht)
o grote proximale gewrichten (schouders, heupen)
➔ geven soms pijn die gevoeld w op afstand van betrokken gewricht
Bv heupprobleem → kan pijn veroorzaken thv voorzijde bovenbeen , tot mediale zijde knie
Volgens pt:
pijn over bredere, niet scherpomlijnde zone thv mediale zijde knie en mogelijk betert als erover w gewreven
Onderzoek knie:
o Knie bewegen op manier dat heup niet mee beweegt = pijnloos
o Als heup beweegt zonder knie te mobiliseren = pijnlijk
Gegeneraliseerde pijnsyndromen
“overal pijn” → ‘chronic widespread pain syndrome’ of ‘multiple/complex regional pain syndrome’
➔ Pijn treft verschillende delen van lichaam op diffuse en weinig specifieke manier
➔ Frequentste oorzaak van dit klachtenpatroon = fibromyalgie
4
H1) Diagnostische strategie in de reumatologie
Inleiding
Reumatologie = Discipline binnen interne geneeskunde
➔ Diagnose, behandeling en zorg voor patiënten die lijden aan niet-traumatische aandoeningen van het
bewegingsstelsel
Hieronder vallen:
- Reumatoïde artritis
- Spondyloartritis
- Systeemziekten
- Osteoartrose
- Osteoporose/metabole botziekten
- Kristalartritis
- …
Tweestapsbenadering in de diagnose:
1. Definiëren van een generiek patroon
Bv chronische symmetrische polyartritis van de kleine gewrichten
2. Meer gedetailleerd navragen -> mogelijke DDs van aandoening
Bv familiale anamnese, huidletsels, obsterische VG
Voorbeeld van diagnostische strategie -> p12 of dia 9
Musculoskeletale klachtenpatronen
Regionale pijnsyndromen
Regionaal pijnsyndroom = wanneer de pijnklacht een enkele musculoskeletale zone betreft
1
, Notities les:
Articulair vs peri-articulair → verschil kan je zien in actieve en passieve beweging
- als gewricht betrokken is: vocht in het gewricht -> actieve beweging gaat in hele range of motion
beperkt zijn , maar ook passief moeilijk omwille van vocht
- bij peri-articulair , actief moeilijk maar passief gaat wel
pijn bij actieve beweging tegen weerstand → suggestief voor peri-articulair want gewricht verandert niet
terwijl spier wel gebruikt w voor kracht tegen weerstand
Opmerkingen:
- onderscheid tussen pijntypes obv anamnese en KO
- getroffen regio geeft ook info:
o peri-articulaire pijn → frequent schouders en ellebogen
o articulaire pijn → frequent knie en voorvoet
- meest voorkomende neurogene pijn:
o ischialgie
o carpaletunnelsyndroom
Peri-articulaire pijn
Oorzaak:
Probleem thv structuren die betrokken zijn bij de beweging doch buiten het gewrichtskapsel liggen
- pezen, peesinserties
- slijmbeurs (bursa)
Klinisch:
Tendinopathie passieve mobilisatie = pijnloos
actieve mobilisatie = pijnlijk (vooral tegen weerstand)
beweging tegen weerstand → gewricht geïmmobiliseerd, poging tot beweging door
spier/peesgroepen → pijn
➔ specifiek uitgelokt door bepaalde bewegingen:
Bv knie-extensie tegen weerstand igv quadricepstendinopathie
Bv supraspinatus tendinopathie
- abductie en endorotatie tegen weerstand = pijn
- exorotatie tegen weerstand = pijnloos omdat specifieke peesgroep hier niet
gebruikt w
Mechanisch pijnpatroon (ondanks onderliggende lokale inflammatie)
- toename pijn bij beweging
- afname pijn bij rust
palpatie/druk thv betrokken structuur kan pijnlijk zijn
soms nachtelijke pijn bij liggen op betrokken structuur
Bv op schouder liggen → wisselen van zijde: pijn verdwijnt (itt inflammatoir type pijn)
2
, Bursitis - Vaak gepaard met zwelling, soms overliggende roodheid
(<-> dit meestal niet bij tendinopathie)
- Pijn bij lokale druk
voorbeeld: bursitis supra-patellaris →
Articulaire pijn
Inflammatie van gewricht → regionaal pijnsyndroom thv gewricht (of evt gerefereerd)
Klinisch:
- Pijn uitgelokt bij alle bewegingen gerelateerd aan gebruik van gewricht
<-> peri-articulair : beperkte bewegingen
- zowel actieve als passieve mobilisatie = pijnlijk
- beweging tegen weerstand = pijnloos ! <-> peri-articulair
(omdat het gewricht hier niet beweegt)
- meest uitgesproken bij beweging richting end of ROM
➔ verklaring: in die positie is de intra-articulaire druk maximaal (door vocht of synovitis)
Bv mobilisatie van pols in maximale flexie of extensie
- ROM vaak beperkt → 2 verklaringen:
1) Ofwel tgv effusie
2) Ofwel tgv structurele schade (bv kraakbeenschade tgv chronische synovitis)
- Lokale druk = pijnlijk → vooral als druk thv gewrichtsspleet
- Crepitatie, zwelling, deformaties = indicatoren van articulair probleem
Peri-articulair Articulair
Passieve mobilisatie Pijnloos Pijnlijk
Actieve mobilisatie Pijnlijk Pijnlijk
Beweging tegen weerstand Pijnlijk Pijnloos
Neurogene pijn
Oorzaak: Compressie, irritatie of inflammatie van zenuwwortels of perifere zenuwen
Klinisch: neuropathische klachten:
- Gevoelsstoornissen → tintelingen, brandend, elektrisch, gevoel van op watten te lopen, doof gevoel
- Volgens sensorische distributie van zenuw of zenuwwortel (dermatoom)
- Pijn thv ledematen door wortelcompressie → kan w uitgelokt door:
o Mobilisatie van betrokken deel van wervelzuil
o Verhogen van intrathecale druk: proef van valsava (blazen op hand, niezen)
3
, Voorbeelden:
- Radiculopathie met ischiatiforme uitstraling
- Carpaal tunnel syndroom
- Cubitaal tunnel syndroom = nervus ulnaris syndroom
Gerefereerde pijn
= pijn w gevoeld op plaats die anatomisch gezien op een afstand ligt van de oorzaak van de pijn
Klinisch:
- Gelokaliseerde musculoskeletale pijn tgv pathologie thv interne organen
➔ Vaag patroon
➔ gericht musculoskeletale onderzoek (inspectie, palpatie, mobilisatie van gewricht) = normaal
enkele oorzaken:
Lokalisatie van pijn Origine van pijn
Linkerschouder Myocard
Rechterscapula Galblaas
Mediale superior rand rechterscapula C1
Scapulapunt rechts C5
middorsaal Pancreas, aorta-aneurysma
Paravertebraal laagdorsaal Nier
Hoog ter hoogte van de bil L2
- problemen thv:
o axiale skelet (wervelzuil, sacro-iliacaal gewricht)
o grote proximale gewrichten (schouders, heupen)
➔ geven soms pijn die gevoeld w op afstand van betrokken gewricht
Bv heupprobleem → kan pijn veroorzaken thv voorzijde bovenbeen , tot mediale zijde knie
Volgens pt:
pijn over bredere, niet scherpomlijnde zone thv mediale zijde knie en mogelijk betert als erover w gewreven
Onderzoek knie:
o Knie bewegen op manier dat heup niet mee beweegt = pijnloos
o Als heup beweegt zonder knie te mobiliseren = pijnlijk
Gegeneraliseerde pijnsyndromen
“overal pijn” → ‘chronic widespread pain syndrome’ of ‘multiple/complex regional pain syndrome’
➔ Pijn treft verschillende delen van lichaam op diffuse en weinig specifieke manier
➔ Frequentste oorzaak van dit klachtenpatroon = fibromyalgie
4
