Samenvatting 'Niet voor de winst'

1. NIET VOOR DE WINST:

1.1VOORWOORD:

Centrale / fundamentele vraag: zijn kunst, literatuur, muziek, filosofie, geschiedenis en religie
essentieel voor mens-zijn, of zijn het luxeproducten die we ons alleen kunnen permitteren in goede
tijden?

Met andere woorden: hebben we de geesteswetenschappen nodig om een samenleving te laten
functioneren of zijn ze ‘overbodig’ als het economisch moeilijk gaat?

Martha Nussbaums standpunt:

- Een menswaardige en democratische samenleving kan niet bestaan zonder
geesteswetenschappen.

Ze verzet zich tegen een visie op onderwijs die vooral gericht is op:

- Winst
- Economische groei
- Meetbare prestaties
- Efficiëntie

 ze noemt dat instrumentele kijk op onderwijs (= onderwijs zien als een middel om geld of
economische voordelen te produceren)

Dit is volgens Nussbaum niet het echte doel van onderwijs. Het echte doel is:

- Het vormen van mensen
- Die zinvolle, betekenisvolle levens kunnen leiden
- EN die kritische burgers zijn in een democratie.


HUMAN DEVELOPMENT PARADIGM

= het menselijke-ontwikkelingsmodel

Dat betekent: Onderwijs is er niet alleen om kennis over te dragen. Maar:

- Mensen activeren
- Hun mogelijkheden ontwikkelen
- Hen leren kritisch, zelfstandig en empatisch denken

Jongeren moeten leren:

- Onderzoeken
- Wegen
- Argumenteren / oordeelsvorming ontwikkelen (over bv. politieke leiders + wat er goed is voor
de groep, gemeenschap en de grotere gehelen waar we deel uit maken)
- Debatteren
- Zelfstandig denken
- Kritisch nadenken
- Empathie tonen (inleven in een ander) > zo kunnen ze begrijpen wat politieke beslissingen
werkelijk betekenen voor het leven van anderen.
- Goede voorstelling kunnen maken van wat er hoort bij het menselijk leven in het algemeen
(kindertijd, addolescentie, volwassenheid…

 deze doelen kunnen je nastreven door een brede en gevarieerde training in de
geesteswetenschappen. (+ ook in economische zin krijg je daar voordelen van).

, DEMOCRATIE EN ONDERWIJS:

Democratie = Alle mensen die hun eigen toekomst samen kunnen uittekenen, uitwerken, maar ook
minderheden moeten gerespecteerd worden. Ze hebben recht van spreken. De macht van het volk en
de meerderheid bepaald. Maar je moet ook rekening houden met de minderheden!

Volgens Nussbaum:

- Democratie is niet vanzelfsprekend
- Ze vraagt actieve, kritische burgers

Daarvoor zijn nodig:

- Kunnen argumenteren
- Kunnen debatteren
- Traditie en autoriteit in vraag durven stellen
- Beseffen dat politieke beslissingen echte gevolgen hebben voor mensenlevens

 leer je niet enkel via technische of economische vakken

ROL VAN KUNST EN LITERATUUR

Kunst en literatuur:

- Stimuleren verbeelding
- Versterken inlevingsvermogen

 narratieve verbeelding: de mogelijkheid om je in het verhaal vd ander te verplaatsen en in te
leven.

- Helpen voorkomen dat we anderen instrumentaliseren ( = mensen herleiden tot middelen of
objecten)

KRITIEK EN ANTWOORD:

Critici zeggen: dit ruikt naar indoctrinatie (= systematisch een bepaalde visie, overtuiging of ideologie
aangeleerd krijgen zonder ruimte voor twijfel, kritiek of alternatieven), staatsopvoeding (= staat
bepaalt welke waarden, normen en ideeën kinderen moeten meekrijgen via het onderwijs) en
ideologisch.

Nussbaum zegt:

- Haar visie is normatief (= ze zegt wat zou moeten zijn), maar niet dogmatisch (= ruimte voor
kritiek of nuance)
- Ze erkent dat kunst ook problematisch kan zijn
- Precies daarom; kritisch denken ndogi

Belangrijk criterium:

- Draagt een tekst of kunstwerk bij aan empathie?
- Nodigt het uit om anderen als mensen te zien, niet als objecten?