Samenvatting - Wereldgeschiedenis van België (UA_1000PSWSPG2425)

WERELDGESCHIEDENIS V BELGIË

INLEIDING
1. Waarom een historisch perspectief? Hoe gaat een historicus te werk?

-​ Sociale wetenschappers: eigentijdse of hedendaagse samenleving beter begrijpen
-​ Geschiedenis = houvast
+ richtsnoer voor mens en maatschappij
⇒ bepaalde herinneringen “levend” houden
+ voor groepsvorming/identiteitsopbouw

-​ Reflectie rond het verleden is daarbij essentieel:
⇒ Hoe kreeg de hedendaagse samenleving vorm? Hoe heden begrijpen vanuit het
verleden?
+​ OOK reflectie rond het verleden is vaak een reflectie rond de eigen tijd omdat
wie over het verleden schrijft niet losstaat van het NU

MAAR: met die historische dimensie wordt vaak:
-​ weinig rekening gehouden
-​ (onjuist) toegeëigend voor andere doeleinden
-​ eenvoudig afgeschilderd als ‘slechte’ of juist ‘beter’ dan vandaag
(modernistische vs nostalgische reflex)

-​ Belangrijk om te onthouden:
Het verleden wordt vaak BETER of SLECHTER voorgesteld



1.1 Veelvuldig gebruik/misbruik vd geschiedenis

Geschiedenis gebruiken om bepaalde, belangrijke herinneringen ‘levend’ te houden
-​ Via monumenten, beelden, naamgeving, etc.
-​ Via films, romans, documentaires, musea,etc
-​ Via consumptiemaatschappij
bv. parfum fles met nummer 4711 op
→ nummer verwijst nr het adres van de parfummaker in de 18de eeuw
​ ​ → geschiedenis verbonden aan bedrijfsidentiteit
⇒ idee dat bedrijf dat al lang bestaat een goed bedrijf is

1.2 Kritische studie vh verleden
-​ Geschiedenis is overal aanwezig
-​ Het verleden is niet hetzelfde als de wijze hoe dat mensen nadenken & spreken over
dat verleden
​ ​ → geschiedenis w vaak herschreven
​ ​ → iedereen heeft zijn eigen interpretatie
​ ​ → veranderen mee met de tijd (sociale en culturele constructies)



1

,VERSCHIL VERLEDEN & GESCHIEDENIS:

1.​ VERLEDEN
= hetgene dat voorbij is, hetgene dat is gepasseerd

2.​ GESCHIEDENIS
= kan dezelfde betekenis hebben
+​ de wetenschap die het verleden beschrijft
→ wetenschap is veranderlijk (hoe we naar dat verleden moeten kijken)
→ het verleden w herschreven door elke nieuwe generatie historici


⇒ Het toe-eigenen van het verleden gaat vaak gepaard met een misleidend, vervalst of
doelgericht gebruik ervan, ten dienste van hedendaagse politieke, ideologische,
commerciële, religieuze of identitaire doeleinden

bijvoorbeeld:
-​ Marnix Beyen in DM 7/1/2014
(‘Het nazispook van De Wever en Moureaux maakt van de geschiedenis opnieuw
een hoer en huurling’):

“Historisch begrip kan het politieke inzicht echter alleen maar verhogen indien het
verleden niet wordt gebruikt als een hoge hoed waaruit naar believen doorzichtige
analogieën, vergelijkingen en een-op-eenrelaties worden getoverd.”

⇒ Het is niet omdat de Wever veel van de geschiedenis kent dat hij een correct
beeld van het verleden weergeeft
bv. premier de wever → foute keuze v adelaar die facistisch beeld weergeeft →
verwijst naar Benito Mussolini


-​ Vlaamse identiteitsvorming in de Vlaamse ontvoogdingsstrijd
= door de conflicten die in de loopgraven plaatsvonden waarbij de Nederlandstalige
Belgen in het nadeel waren kwam er miscommunicatie en een gevoel van
onrechtvaardigheid
→ WOI = belangrijke katalysator


-​ ‘INVENTED TRADITION’
= 11 juli 1302 → Guldensporenslag (veldslag) vond plaats
MAAR
de wijze waarop die is geïnterpreteerd (communautaire strijd) blijkt fout te zijn
geweest het was niet tussen franstalige en vlaamstalige

→ het waren eerder de sociaal economische scheidingstrijden met een klassenstrijd
​ ​ ​ ​ ​ II
vertegenwoordigers vd ambachten zag je in conflict gaan tegen de toenmalige elites
⇒ nationale feestdag


2

, -​ een ‘afgedankte’ herinnering?
→ herinneringen die steeds onderdeel uitmaken ve machtsstrijd kunnen die ook
afgedankt geraken?

⇒ bepaalde ideologische doeleinden kunnen verdrongen w door andere
ideologische doeleinden
bv. congres in brussel dat verwijzing was naar de arbeid rond 1830 uit grondwet
herschrijven = herinneringen aan constitutionele arbeid
MAAR vandaag hervormd naar manier om WOI in herinnering te brengen


HOE KIJKEN WIJ NAAR HET VERLEDEN?

-​ graad v gestudeerdheid
→ meer rationeel wereldbeeld
+​ nemen meer zaken in overweging / wegen zaken meer met elkaar af
+​ positiever over eigen toekomst (bv. kansen op arbeidsmarkt) / je wilt
ontwikkelen
​ ​ ⇒ door te studeren investeer je in de toekomst

-​ religieuze mensen staan positiever tov de toekomst (bv. geloven in het hiernamaals)

-​ jongere mensen staan positiever tov de toekomst & willen weg v het verleden

-​ maar ook willen sommige terug naar het verleden
bijvoorbeeld: make america great AGAIN
→ verwijst naar dat er in het verleden iets groots afspeelde en we terug
proberen dat groots te vinden
​ ​ → ook in Belgie komt dit voor (NVA)




ROL VAN HET VERLEDEN IN DE VERKIEZINGEN:

-​ populistische partijen zullen positieve retoriek gebruiken ivm verleden om kritiek te
geven op huidige maatschappij

-​ status quo
→ Conservatieve politiek richt zich op het behoud van bestaande structuren,
waarden, tradities en instellingen. In plaats van grote veranderingen of hervormingen
door te voeren




3

, ROL VAN HET VERLEDEN IN DE VERKIEZINGEN:

-​ trump “ending radical indoctrination in k-12 schooling”
II
​ ​ w aan radicale indoctrinatie gedaan
→ richt vooral peilen naar geschiedenis leerkrachten die vertellen over de
burgerrechtenbeweging, racisme, slavernij, segregatiewetten,voortwoekerend
racisme
MAAR
→ ook tegen geschiedenisleerkrachten die de geschiedenis proberen meer
vrouwelijk te maken
⇒ wilt de geschiedenis mannelijk en wit houden
bijvoorbeeld:
het recht op abortus mag niet onderwezen worden aan leerlingen onder de 12 jaar
​ ​ → vergelijkbaar met 19de eeuwse religieuze scholen waarin dat het verboden
was om over Darwin te vertellen


GESCHIEDENIS ALS ACADEMISCHE REFLECTIE:

-​ Kritische studie van het verleden
-​ Van groot belang in onze ‘digitale kennissamenleving’
→ Belang van betrouwbare informatie
→ Zoeken en vinden (heuristiek)
-​ Kritische zin en nieuwsgierigheid essentieel; feiten- data kennis nooit doel op zich
-​ Geen passieve opleiding ('papegaaien') → zelf actief op zoek gaan
(ondernemingszin)
-​ Via studie van originele bronnen en bestaande literatuur (‘historiografie’)
-​ kritische omgang met de sociale werkelijkheid
⇒ neem nooit zomaar iets voor waar aan


GESCHIEDMETHODE IN 3 STAPPEN:
= wetenschappelijke, kritische interpretatie of reconstructie van gebeurtenissen of feiten
(narratief)




Feit ≠ historische reconstructie ≠ fictie
→ gaan bv boeken v historici verwarren met boeken v romanschrijvers zoals bv. bij WIL
→ DE geschiedenis bestaat niet


4