Cytologie & histologie
Deel 2 : histologie/weefselleer
De primaire weefsels :
1) Epitheel weefsel
Functie :
- Bekleden en bedekken (bv.: de huid)
- Opname van stoffen : de darmwand bevat epitheel met microvilli
(oppervlaktevergroting) om voedingsstoffen op te nemen
- Afscheiden van stoffen : de zweetklier
- Neuro-epitheel : prikkels opvangen in de huid
- Myo-epitheel : epitheel met contractiele eigenschappen bv.: in de borst
(melkalviolen : melk moet naar buiten ten gevolge van myo-epitheel)
→ secretoir of extretoir kanaal : Doorsnede waar je het myo-epitheel
ziet en de doorsnede van het kanaal
Oorsprong : afkomstig van de 3 embryonale kiembladen :
- Ectoderm
- Mesoderm
- Endoderm
De huid heeft 3 lagen :
- Hypodermis
- Dermis : basale laag met basale cellaag, naarmate je omhoog gaat, gaan
de cellen afplatten
- Epidermis
Uiterlijke kenmerken :
→ Eenlagig epitheel :
- Plat (plaveiselepitheel) : de lis van Henle : zit in de nier
- Kubisch epitheel : nierbuisjes
- Cilindrisch epitheel : darmkanaal (vanaf slokdarm)
→ Meerlagig epitheel :
- Meerlagig plaveisel epitheel, de basale laag = kubisch/cilindrisch
- Overgangs epitheel : komt voor in de blaas, de vorm van de epitheel is
afhankelijk van de vulling, want : naarmate je blaas meer en meer vult,
wordt het bolvormig
Pagina 1 van 64
, Cytologie & histologie
- Meerrijig epitheel : kernen zitten op verschillende hoogtes = pseudo
meerlagig
Klier epitheel :
→ SOORTEN :
- Eencellig epitheel : in luchtwegen heb je trilhaar epitheel en
slijmbekercel in de darm of trachea
- Meercellig epitheel : van exocriene of endocriene klieren
Enkelvoudig gewonden tubulair :
Zwart gedeelte = productie deel : welbepaalde stof
wordt gevormd
Wit gedeelte = excretie gang : afvoer gang
Dus : klieren kunnen zeer ingewikkeld en groot
zijn en allerlei vormen en combinaties hebben
Hoe ontstaan die klieren? :
- Bij exocriene klieren is er altijd een afvoergang
Bv.: zweetklier, speekselklier (gedeelte dat speeksel produceert en een
afvoergang) = exocriene klieren : basale lamina zit errond
Groep van cellen met daarrond een basale laag kan zich differentiëren in 2
soorten endocriene klieren
- Als Celklomp zich afsnoert = dan vorm je endocriene klieren
Voeding :
- Epitheel heeft geen eigen bloedvaten
Pagina 2 van 64
, Cytologie & histologie
Dus : voeding gebeurt door diffusie door lamina propria (=
bindweefsellaag dat onder het epitheel ligt) en basale membraan (= ligt
tussen epitheel en lamina propria)
- Er zijn wel bloedvaten in de nabijheid, dus : voeding/zuurstof zal
diffunderen vanuit nabijgelegen bloedvaten in de lamina propria door
het basale membraan naar de epitheelcellen
Regeneratie en metaplasie :
- Regeneratie : cellen worden vernieuwd (door miose) aan een tempo dat
uiteenlopend is
Bijvoorbeeld : in de darm zal je gem. om de 4 dagen een nieuwe vloer
hebben (afhankelijk van hoe metabool actief je bent), dus : vanuit de
basale cellen worden nieuwe cellen aangeleverd, de huid veranderd om de
2-3 weken
→ in het eenlagig epitheel (bv.: in de darm) zullen cellen sneller vernieuw
worden dan in het meerlagig epitheel (bv.: de huid)
- Metaplasie : overgang in een ander soort epitheel
Bijvoorbeeld : zware rokers : toxische stoffen gaan je cillia/trilharen
aantasten (meerijig trilhaarepitheel) , wanner dit blijft, gaan de basale
cellen het opgeven en trilharen vervangen door een meerlagig
plaveiselepitheel
Celbiologie :
Cellen die ionen transporteren :
→ wij resorberen heel veel water en ionen in ons lichaam
- Ionen resorberen : kanalen, pompen en energie nodig
Actief transport door volgende kenmerken :
- Welke celorganellen zijn dominant aanwezig in de cel? (diepe invaginaties
van de celmembraan) : mitochondriën, celkern (eiwitten en
glycoproteïnen), nucleolus, Golgi-apparaat
- Talrijke interdigitaties : in elkaar grijpende uitstulpingen van naburige
cellen, koppeling met behulp van hechtstructuren
- Vele langgerekte mitochondriën
- Sterke ATP-ase activiteit
- Hoog zuurstofverbruik
Dus : ionen-transportcellen zijn energie-intensieve cellen met veel mitochondriën,
veel membraanoppervlak en hoge eiwitsynthese om actief ionen en water te kunnen
Cellen die aan pinocytose of fagocytose doen :
resorberen
- Fagocytose : psuodopodia : je duwt je membraan naar voren (=
uitstulping), maar : actinefilamenten en microtubuli zijn nodig om
het membraan naar voor te duwen
- Pinocytose : je doet aan insnoering (celmembraan trekt naar binnen)
→ dus : cytoskelet is van belang met contractiele eiwitten (micro tubuli :
globulaire proteïnen die aan elkaar gekoppeld zijn) nodig, verschillenede
eiwitten : myo filamenten (contractiele eigenschappen)
Pagina 3 van 64
, Cytologie & histologie
De APUD – cellen : van half afgewerkt product naar een afgewerkt product →
geen dominant ruw-endoplasmatisch reticulum nodig, maar wel
Golgiapparaat
Glycoproteïne – producerende cellen :
- Heel dominant golgiapparaat
- Epitheel cel
- Bv.: slijmbekercel van de darm : maakt vooral mucus (= glycoproteïnrijk
slijm)
Dus : Glycoproteïne-producerende epitheelcellen, zoals slijmbekercellen in de
darm, hebben een groot Golgiapparaat omdat zij veel mucus maken, dat
intensief moet worden verwerkt en verpakt.
Mukeuze cellen en sereuze cellen :
- sereuze cel : cel die hoofdzakelijk eiwitten produceert
- Mukeuze cel : cel die hoofdzakelijk mucus produceert
mucus : combinatie van glycoproteïnen en glyco lipiden
→ welke dominante organellen staan daarvoor in : glyco proteïnen : kern,
nucleolus, ruw endoplasmatisch reticulum, golgi, bij glyco lipiden : glad
endoplasmatisch reticulum, mitochondriën
Slijmbekercel (mukeuze cel)
- Vanboven veel mucus
- Mucus drukt de kern naar beneden, waardoor een
bekervorm ontstaat (slijmbekercel)
- Cytoplasma lijkt licht door het slijm
Sereuze cel :
- Produceren eiwitrijke secretie (bv.: enzymen in speeksel en
pancreas)
- Ronde celkern : fijn verdeeld chromatine en duidelijke
nucleolus : wijst op eiwitsynthese
- Sterk ontwikkeld ruw endoplasmatisch reticulum in het
basale deel van de cel : zorgt voor massale productie van
eiwitten
- Veel secreet korrels : in de apex (bovenkant) : bevat de
eiwitrijke secretie klaar om uitgescheiden te worden
Pagina 4 van 64
Deel 2 : histologie/weefselleer
De primaire weefsels :
1) Epitheel weefsel
Functie :
- Bekleden en bedekken (bv.: de huid)
- Opname van stoffen : de darmwand bevat epitheel met microvilli
(oppervlaktevergroting) om voedingsstoffen op te nemen
- Afscheiden van stoffen : de zweetklier
- Neuro-epitheel : prikkels opvangen in de huid
- Myo-epitheel : epitheel met contractiele eigenschappen bv.: in de borst
(melkalviolen : melk moet naar buiten ten gevolge van myo-epitheel)
→ secretoir of extretoir kanaal : Doorsnede waar je het myo-epitheel
ziet en de doorsnede van het kanaal
Oorsprong : afkomstig van de 3 embryonale kiembladen :
- Ectoderm
- Mesoderm
- Endoderm
De huid heeft 3 lagen :
- Hypodermis
- Dermis : basale laag met basale cellaag, naarmate je omhoog gaat, gaan
de cellen afplatten
- Epidermis
Uiterlijke kenmerken :
→ Eenlagig epitheel :
- Plat (plaveiselepitheel) : de lis van Henle : zit in de nier
- Kubisch epitheel : nierbuisjes
- Cilindrisch epitheel : darmkanaal (vanaf slokdarm)
→ Meerlagig epitheel :
- Meerlagig plaveisel epitheel, de basale laag = kubisch/cilindrisch
- Overgangs epitheel : komt voor in de blaas, de vorm van de epitheel is
afhankelijk van de vulling, want : naarmate je blaas meer en meer vult,
wordt het bolvormig
Pagina 1 van 64
, Cytologie & histologie
- Meerrijig epitheel : kernen zitten op verschillende hoogtes = pseudo
meerlagig
Klier epitheel :
→ SOORTEN :
- Eencellig epitheel : in luchtwegen heb je trilhaar epitheel en
slijmbekercel in de darm of trachea
- Meercellig epitheel : van exocriene of endocriene klieren
Enkelvoudig gewonden tubulair :
Zwart gedeelte = productie deel : welbepaalde stof
wordt gevormd
Wit gedeelte = excretie gang : afvoer gang
Dus : klieren kunnen zeer ingewikkeld en groot
zijn en allerlei vormen en combinaties hebben
Hoe ontstaan die klieren? :
- Bij exocriene klieren is er altijd een afvoergang
Bv.: zweetklier, speekselklier (gedeelte dat speeksel produceert en een
afvoergang) = exocriene klieren : basale lamina zit errond
Groep van cellen met daarrond een basale laag kan zich differentiëren in 2
soorten endocriene klieren
- Als Celklomp zich afsnoert = dan vorm je endocriene klieren
Voeding :
- Epitheel heeft geen eigen bloedvaten
Pagina 2 van 64
, Cytologie & histologie
Dus : voeding gebeurt door diffusie door lamina propria (=
bindweefsellaag dat onder het epitheel ligt) en basale membraan (= ligt
tussen epitheel en lamina propria)
- Er zijn wel bloedvaten in de nabijheid, dus : voeding/zuurstof zal
diffunderen vanuit nabijgelegen bloedvaten in de lamina propria door
het basale membraan naar de epitheelcellen
Regeneratie en metaplasie :
- Regeneratie : cellen worden vernieuwd (door miose) aan een tempo dat
uiteenlopend is
Bijvoorbeeld : in de darm zal je gem. om de 4 dagen een nieuwe vloer
hebben (afhankelijk van hoe metabool actief je bent), dus : vanuit de
basale cellen worden nieuwe cellen aangeleverd, de huid veranderd om de
2-3 weken
→ in het eenlagig epitheel (bv.: in de darm) zullen cellen sneller vernieuw
worden dan in het meerlagig epitheel (bv.: de huid)
- Metaplasie : overgang in een ander soort epitheel
Bijvoorbeeld : zware rokers : toxische stoffen gaan je cillia/trilharen
aantasten (meerijig trilhaarepitheel) , wanner dit blijft, gaan de basale
cellen het opgeven en trilharen vervangen door een meerlagig
plaveiselepitheel
Celbiologie :
Cellen die ionen transporteren :
→ wij resorberen heel veel water en ionen in ons lichaam
- Ionen resorberen : kanalen, pompen en energie nodig
Actief transport door volgende kenmerken :
- Welke celorganellen zijn dominant aanwezig in de cel? (diepe invaginaties
van de celmembraan) : mitochondriën, celkern (eiwitten en
glycoproteïnen), nucleolus, Golgi-apparaat
- Talrijke interdigitaties : in elkaar grijpende uitstulpingen van naburige
cellen, koppeling met behulp van hechtstructuren
- Vele langgerekte mitochondriën
- Sterke ATP-ase activiteit
- Hoog zuurstofverbruik
Dus : ionen-transportcellen zijn energie-intensieve cellen met veel mitochondriën,
veel membraanoppervlak en hoge eiwitsynthese om actief ionen en water te kunnen
Cellen die aan pinocytose of fagocytose doen :
resorberen
- Fagocytose : psuodopodia : je duwt je membraan naar voren (=
uitstulping), maar : actinefilamenten en microtubuli zijn nodig om
het membraan naar voor te duwen
- Pinocytose : je doet aan insnoering (celmembraan trekt naar binnen)
→ dus : cytoskelet is van belang met contractiele eiwitten (micro tubuli :
globulaire proteïnen die aan elkaar gekoppeld zijn) nodig, verschillenede
eiwitten : myo filamenten (contractiele eigenschappen)
Pagina 3 van 64
, Cytologie & histologie
De APUD – cellen : van half afgewerkt product naar een afgewerkt product →
geen dominant ruw-endoplasmatisch reticulum nodig, maar wel
Golgiapparaat
Glycoproteïne – producerende cellen :
- Heel dominant golgiapparaat
- Epitheel cel
- Bv.: slijmbekercel van de darm : maakt vooral mucus (= glycoproteïnrijk
slijm)
Dus : Glycoproteïne-producerende epitheelcellen, zoals slijmbekercellen in de
darm, hebben een groot Golgiapparaat omdat zij veel mucus maken, dat
intensief moet worden verwerkt en verpakt.
Mukeuze cellen en sereuze cellen :
- sereuze cel : cel die hoofdzakelijk eiwitten produceert
- Mukeuze cel : cel die hoofdzakelijk mucus produceert
mucus : combinatie van glycoproteïnen en glyco lipiden
→ welke dominante organellen staan daarvoor in : glyco proteïnen : kern,
nucleolus, ruw endoplasmatisch reticulum, golgi, bij glyco lipiden : glad
endoplasmatisch reticulum, mitochondriën
Slijmbekercel (mukeuze cel)
- Vanboven veel mucus
- Mucus drukt de kern naar beneden, waardoor een
bekervorm ontstaat (slijmbekercel)
- Cytoplasma lijkt licht door het slijm
Sereuze cel :
- Produceren eiwitrijke secretie (bv.: enzymen in speeksel en
pancreas)
- Ronde celkern : fijn verdeeld chromatine en duidelijke
nucleolus : wijst op eiwitsynthese
- Sterk ontwikkeld ruw endoplasmatisch reticulum in het
basale deel van de cel : zorgt voor massale productie van
eiwitten
- Veel secreet korrels : in de apex (bovenkant) : bevat de
eiwitrijke secretie klaar om uitgescheiden te worden
Pagina 4 van 64
