Ethisch en deontologisch handelen
1. Inleiding
Waarom belangrijk voor jullie?
- Vertrouwen van cliënten, rechtzoekende en samenleving, je eigen professionele integriteit,
reputatie vh beroep, voorbereiding op dilemma’s in de praktijk
Fundamentele beginselen:
Professioneel(werk) vs privé
Werkveld Privéleven
professioneel handelen – regels volgen, betrouwbaar blijven – goed gedrag buiten
kwaliteitsvol werken, respect tonen, het werk, onafhankelijk, zonder
transparant beslissen en correct belangenconflict en een positief voorbeeld
communiceren. voor anderen.
1
,Een juridisch administratief medewerker bij een rechtbank post op sociale media een bericht
waarin hij/zij:
Kritiek geeft op een bepaalde bevolkingsgroep,
Openlijk sympathie toont voor extreemrechtse ideeën,
Of een verdachte in een lopende zaak publiekelijk veroordeelt (“die kerel is sowieso schuldig,
moet zwaar gestraft worden!”).
Gevolgen
De neutraliteit en objectiviteit van de medewerker wordt in vraag gesteld.
Het vertrouwen in de rechterlijke organisatie kan worden ondermijnd.
De beroepscode (zoals geheimhouding, neutraliteit, respect) kan ook in het privégedrag
worden geschonden.
De tuchtinstantie kan dan oordelen dat deontologische regels werden overtreden, ook al
gebeurde dit buiten de werkuren en op een privéplatform.
2. Dynamische Evolutie Deontologie
Maatschappelijk – Sociale Normen:
Veranderende maatschappelijke waarden en verwachtingen zorgen ervoor dat
beroepsethiek en gedragscodes in juridische beroepen voortdurend moeten worden
aangepast.
Technologisch – Digitale Revolutie:
Nieuwe technologieën brengen onverwachte ethische dilemma’s met zich mee, waardoor
nieuwe deontologische richtlijnen nodig zijn voor een moderne rechtspraktijk.
Juridisch – Wettelijke Ontwikkelingen:
Veranderende wetgeving en rechtspraak maken het noodzakelijk om de bestaande
deontologische regels binnen juridische organisaties regelmatig te herzien en bij te werken.
Wat is deontologie?
Etymologie: De term deontologie vindt zijn oorsprong in het Grieks:
Deon = verplichting, plicht , Logya = woord, leer als wetenschappelijke discipline, Letterlijk
vertaald betekent het plichtenleer en ethiek
Definitie: Studie van plichten en moreel juist handelen, Nauw verwant met ethiek , en
morele filosofie, Nadruk op verplichtingen binnen bepaalde beroepscontexten
2
, 3. Deontologische Kenmerken
Uitgangspunt plicht: Het uitgangspunt van deontologische ethiek is de plicht. Handelen is
goed als het een plicht volgt.
Motivatie centraal: Deontologie kijkt naar motivatie en intentie van handeling, niet naar de
gevolgen. Goede motivatie maakt handeling moreel goed.
4. Praktische Betekenis van Categorische Imperatief:
Dit betekent dat je moet handelen op de manier waarvan je zou willen dat iedereen zo zou
handelen. Als een handeling universeel toegepast zou leiden tot contradictie of ongewenste
gevolgen, dan is deze handeling moreel verwerpelijk volgens Kant's deontologische ethiek.
Fundamentele plichten:
Waarheidsplicht en Integriteitsvereisten: Niet liegen en eerlijk zijn in alle professionele en
persoonlijke communicatie, waarbij transparantie en betrouwbaarheid centraal staan.
Eigendomsrecht en Contractuele Trouw: Niet stelen, geen misbruik maken van anderen en
contracten naleven als fundamentele basis van maatschappelijk vertrouwen.
Leven Beschermen en Respect Tonen: Niet doden en fundamentele mensenrechten
respecteren als basis voor een functionerende samenleving met wederzijds respect en
waardigheid.
Deontologie is rigide: een regel dat je niet mag stelen in sommige gevallen overtreden mag
worden bv. omdat de stelende persoon geen geld heeft en zonder stelen dood zal gaan van de
honger.
3
1. Inleiding
Waarom belangrijk voor jullie?
- Vertrouwen van cliënten, rechtzoekende en samenleving, je eigen professionele integriteit,
reputatie vh beroep, voorbereiding op dilemma’s in de praktijk
Fundamentele beginselen:
Professioneel(werk) vs privé
Werkveld Privéleven
professioneel handelen – regels volgen, betrouwbaar blijven – goed gedrag buiten
kwaliteitsvol werken, respect tonen, het werk, onafhankelijk, zonder
transparant beslissen en correct belangenconflict en een positief voorbeeld
communiceren. voor anderen.
1
,Een juridisch administratief medewerker bij een rechtbank post op sociale media een bericht
waarin hij/zij:
Kritiek geeft op een bepaalde bevolkingsgroep,
Openlijk sympathie toont voor extreemrechtse ideeën,
Of een verdachte in een lopende zaak publiekelijk veroordeelt (“die kerel is sowieso schuldig,
moet zwaar gestraft worden!”).
Gevolgen
De neutraliteit en objectiviteit van de medewerker wordt in vraag gesteld.
Het vertrouwen in de rechterlijke organisatie kan worden ondermijnd.
De beroepscode (zoals geheimhouding, neutraliteit, respect) kan ook in het privégedrag
worden geschonden.
De tuchtinstantie kan dan oordelen dat deontologische regels werden overtreden, ook al
gebeurde dit buiten de werkuren en op een privéplatform.
2. Dynamische Evolutie Deontologie
Maatschappelijk – Sociale Normen:
Veranderende maatschappelijke waarden en verwachtingen zorgen ervoor dat
beroepsethiek en gedragscodes in juridische beroepen voortdurend moeten worden
aangepast.
Technologisch – Digitale Revolutie:
Nieuwe technologieën brengen onverwachte ethische dilemma’s met zich mee, waardoor
nieuwe deontologische richtlijnen nodig zijn voor een moderne rechtspraktijk.
Juridisch – Wettelijke Ontwikkelingen:
Veranderende wetgeving en rechtspraak maken het noodzakelijk om de bestaande
deontologische regels binnen juridische organisaties regelmatig te herzien en bij te werken.
Wat is deontologie?
Etymologie: De term deontologie vindt zijn oorsprong in het Grieks:
Deon = verplichting, plicht , Logya = woord, leer als wetenschappelijke discipline, Letterlijk
vertaald betekent het plichtenleer en ethiek
Definitie: Studie van plichten en moreel juist handelen, Nauw verwant met ethiek , en
morele filosofie, Nadruk op verplichtingen binnen bepaalde beroepscontexten
2
, 3. Deontologische Kenmerken
Uitgangspunt plicht: Het uitgangspunt van deontologische ethiek is de plicht. Handelen is
goed als het een plicht volgt.
Motivatie centraal: Deontologie kijkt naar motivatie en intentie van handeling, niet naar de
gevolgen. Goede motivatie maakt handeling moreel goed.
4. Praktische Betekenis van Categorische Imperatief:
Dit betekent dat je moet handelen op de manier waarvan je zou willen dat iedereen zo zou
handelen. Als een handeling universeel toegepast zou leiden tot contradictie of ongewenste
gevolgen, dan is deze handeling moreel verwerpelijk volgens Kant's deontologische ethiek.
Fundamentele plichten:
Waarheidsplicht en Integriteitsvereisten: Niet liegen en eerlijk zijn in alle professionele en
persoonlijke communicatie, waarbij transparantie en betrouwbaarheid centraal staan.
Eigendomsrecht en Contractuele Trouw: Niet stelen, geen misbruik maken van anderen en
contracten naleven als fundamentele basis van maatschappelijk vertrouwen.
Leven Beschermen en Respect Tonen: Niet doden en fundamentele mensenrechten
respecteren als basis voor een functionerende samenleving met wederzijds respect en
waardigheid.
Deontologie is rigide: een regel dat je niet mag stelen in sommige gevallen overtreden mag
worden bv. omdat de stelende persoon geen geld heeft en zonder stelen dood zal gaan van de
honger.
3
