HOOFDSTUK 11: OVERHEID
11.1 Overheidstussenkomst of toch niet?
EXAMENSTOF:
Door het samenleven van mensen ontstaat nood aan tussenkomst van de
overheid, dit kan op een directe of indirecte wijze
Directe interventie: vindt plaats via dwingende reguleringen
(bv. Verbods- of gebodsbepalingen)
Indirecte tussenkomst: gebeurt onder andere door
belastingheffingen of subsidies die de prijzen beïnvloeden
Het Keynesianisme schiep een kader dat de overheidstussenkomst
stimuleerde.
In de pre-keynesiaanse periode moest het overheidsbudget in evenwicht
zijn, m.a.w. de overheid kon alleen uitgeven nadat ze middelen onder
andere via belastingheffingen, aan de economie getrokken had.
Ontleningen werden enkel toegelaten om kapitaaluitgaven te financieren.
Bovenstaande budgettaire gedragsregels verdedigden de klassieke
economisten (bv. Adam Smith, David Ricardo, John Stuart Mill) als
volgt:
Het aangaan van schulden wijst erop dat een volkshuishouding
boven haar stand leeft;
Het aangaan van schulden legt een hypotheek op de toekomst door
de volgende generaties verplicht zijn de schulden af te lossen.
Het keynesianisme wijzigde deze opvatting echter volledig, onder invloed
van de ideeën van Keynes verviel de opvatting dat de begroting in
evenwicht moest zijn.
Doordat Keynes het aangaan van schulden goedkeurde, creëerde hij ook
de idee dat overheidsuitgaven mogelijk zijn zonder dat men middelen aan
de econome onttrekt.
Het argument dat men naar voren bracht om de overheidsuitgaven door
schulden te financieren, was dat de generatie die geniet van de
overheidsuitgaven volledig de lasten draagt, aangezien men de
middelen die noodzakelijk zijn voor de productie van
overheidsdiensten aan de economie onttrekt. De door de
, keynesianen gehanteerde begrotingsregel leidde uiteindelijk enerzijds tot
buitensporige overheidsuitgaven en anderzijds tot een sterk oplopende
overheidsschuld.
Overheidsinterventie betekent dat de overheid bewust ingrijpt in de
samenleving of de economie om een bepaald doel te bereiken,
bijvoorbeeld om problemen op te lossen of misstanden te voorkomen
OVERHEIDSINTERVENTIE:
VOORBEELDEN:
Via het aanbod van collectieve goederen en diensten
- Onderwijs aanbieden
- Gezondheidszorg aanbieden
- Wegenaanleg en onderhoud
- …
Door het herverdelen van inkomens
- Heb je een inkomen dan betaal je belastingen
- Heb je geen inkomen dan zijn er inkomensstromen van de
overheid naar de bevolking (werkloosheidsuitkeringen) en
bedrijven (subsidies, steun tijdens corona...)
- PROBLEEM: zwartwerk
Als de overheid veel aanbiedt aan de burgers en bedrijven … dan is daar
veel geld voor nodig.
Kamal Kharmach: ‘Ik wilde begrijpen welke impact economie op ons leven
had. Ik wilde vooral snappen waarom ik arm was. Waarom waren wij met
z’n achten thuis en hadden we toch maar twee slaapkamers? … Mijn
situatie was kut, maar in dit land betekent arm geboren worden niet per se
dat je arm sterft. De kans is groter, maar ons beleid biedt veel
nooduitgangen aan die in andere landen gewoon niet bestaan.’
11.1 Overheidstussenkomst of toch niet?
EXAMENSTOF:
Door het samenleven van mensen ontstaat nood aan tussenkomst van de
overheid, dit kan op een directe of indirecte wijze
Directe interventie: vindt plaats via dwingende reguleringen
(bv. Verbods- of gebodsbepalingen)
Indirecte tussenkomst: gebeurt onder andere door
belastingheffingen of subsidies die de prijzen beïnvloeden
Het Keynesianisme schiep een kader dat de overheidstussenkomst
stimuleerde.
In de pre-keynesiaanse periode moest het overheidsbudget in evenwicht
zijn, m.a.w. de overheid kon alleen uitgeven nadat ze middelen onder
andere via belastingheffingen, aan de economie getrokken had.
Ontleningen werden enkel toegelaten om kapitaaluitgaven te financieren.
Bovenstaande budgettaire gedragsregels verdedigden de klassieke
economisten (bv. Adam Smith, David Ricardo, John Stuart Mill) als
volgt:
Het aangaan van schulden wijst erop dat een volkshuishouding
boven haar stand leeft;
Het aangaan van schulden legt een hypotheek op de toekomst door
de volgende generaties verplicht zijn de schulden af te lossen.
Het keynesianisme wijzigde deze opvatting echter volledig, onder invloed
van de ideeën van Keynes verviel de opvatting dat de begroting in
evenwicht moest zijn.
Doordat Keynes het aangaan van schulden goedkeurde, creëerde hij ook
de idee dat overheidsuitgaven mogelijk zijn zonder dat men middelen aan
de econome onttrekt.
Het argument dat men naar voren bracht om de overheidsuitgaven door
schulden te financieren, was dat de generatie die geniet van de
overheidsuitgaven volledig de lasten draagt, aangezien men de
middelen die noodzakelijk zijn voor de productie van
overheidsdiensten aan de economie onttrekt. De door de
, keynesianen gehanteerde begrotingsregel leidde uiteindelijk enerzijds tot
buitensporige overheidsuitgaven en anderzijds tot een sterk oplopende
overheidsschuld.
Overheidsinterventie betekent dat de overheid bewust ingrijpt in de
samenleving of de economie om een bepaald doel te bereiken,
bijvoorbeeld om problemen op te lossen of misstanden te voorkomen
OVERHEIDSINTERVENTIE:
VOORBEELDEN:
Via het aanbod van collectieve goederen en diensten
- Onderwijs aanbieden
- Gezondheidszorg aanbieden
- Wegenaanleg en onderhoud
- …
Door het herverdelen van inkomens
- Heb je een inkomen dan betaal je belastingen
- Heb je geen inkomen dan zijn er inkomensstromen van de
overheid naar de bevolking (werkloosheidsuitkeringen) en
bedrijven (subsidies, steun tijdens corona...)
- PROBLEEM: zwartwerk
Als de overheid veel aanbiedt aan de burgers en bedrijven … dan is daar
veel geld voor nodig.
Kamal Kharmach: ‘Ik wilde begrijpen welke impact economie op ons leven
had. Ik wilde vooral snappen waarom ik arm was. Waarom waren wij met
z’n achten thuis en hadden we toch maar twee slaapkamers? … Mijn
situatie was kut, maar in dit land betekent arm geboren worden niet per se
dat je arm sterft. De kans is groter, maar ons beleid biedt veel
nooduitgangen aan die in andere landen gewoon niet bestaan.’
