HOOFDSTUK 1: Chemie en materie ....................................................................................................................... 4
1.1 : Een beetje geschiedenis ...................................................................................................................... 4
1.2 : Materie ................................................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 2: Atomen: bouwstenen van de materie .......................................................................................... 8
2.1 : Atoomtheorie van Dalton..................................................................................................................... 8
2.3 : Atoomtheorieën ................................................................................................................................... 9
2.4 : Samenstelling van atomen ................................................................................................................ 13
Relatieve atoommassa Ar =................................................................................................................... 14
2.5 : Golfmechanisch atoommodel ............................................................................................................ 15
2.5.1) Kwantumgetallen ............................................................................................................................. 16
- Spinkwantumgetal ms .................................................................................................................... 17
2.6 : Aufbau-principe .................................................................................................................................. 18
Regel van de minimale energie ............................................................................................................ 19
2.7 : Het periodiek systeem ....................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 3: Verbindingen: moleculen en ionen ............................................................................................. 23
3.1 : Voorstelling van verbindingen: chemische formules en molecuulmodellen ...................................... 23
3.2 : Ionverbindingen – ionbindingen ......................................................................................................... 24
3.3 : Moleculen en covalente bindingen .................................................................................................... 26
Octetregel .................................................................................................................................................. 26
Resonantie ........................................................................................................Error! Bookmark not defined.
Normale covalente binding.................................................................................................................... 26
Datieve covalente binding = donor-acceptor binding ................................................................... 26
dipoolmoment .................................................................................................Error! Bookmark not defined.
Equatoriaal vlak + axiale....................................................................................................................... 40
3.4 : Massa van de deeltjes ....................................................................................................................... 44
Relatieve molecuulmassa Mr = ............................................................................................................ 44
3.5 : Samenstelling van verbindingen ....................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 4: Intermoleculaire krachten .......................................................................................................... 45
4.1 : Types intermoleculaire krachten ........................................................................................................ 46
4.2 : Aggregatietoestanden en hun specifieke eigenschappen ................................................................. 50
HOOFDSTUK 5: Chemische reacties in waterige oplossingen............................................................................. 53
5.1 : Samenstelling van oplossingen ......................................................................................................... 54
5.2 : Contentratie-uitdrukkingen ................................................................................................................ 54
5.3 : Water als oplosmiddel ....................................................................................................................... 56
5.4 : Elektrolyten ........................................................................................................................................ 58
5.5 : Begrip osmose ................................................................................................................................... 59
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
, 5.6 : Redoxreacties .................................................................................................................................... 63
5.7 : Stochiometrie..................................................................................................................................... 69
- Procentuele opbrengst = .............................................................................................................. 69
HOOFDSTUK 6: Thermodynamica ....................................................................................................................... 71
6.1 : Terminologie ..................................................................................................................................... 71
6.2 : Eerste hoofdwet van de thermodynamica ......................................................................................... 73
6.4 : Toestandsfuncties ............................................................................................................................. 75
6.5 : Energie- en enthalpieveranderingen bij chemische reacties ............................................................. 75
- Voor een systeem waar alleen PV-arbeid mogelijk is, zal bij constante druk H gelijk zijn
aan hoeveelh E uitgewisseld .................................................................................................................. 76
6.6 : Wet van Hess ..................................................................................................................................... 77
De enthalpieverandering voor een gegeven reactie is constant, ................................................. 78
6.7 : Standaardvormingsenthalpie ............................................................................................................. 78
Algemene vorm: ....................................................................................................................................... 79
6.9 : Entropie: de verdeling van energie als motor voor veranderingen ................................................... 81
- Waarschijnlijkheid =........................................................................................................................ 81
gaan gepaard met toename # microtoestanden........................................................................... 81
- Proces in geïsoleerd systeem gaat spontaan wanneer gepaard met toename entropie
Error! Bookmark not defined.
6.10 : Tweede hoofdwet van de thermodynamica ....................................................................................... 83
Een spontaan proces in een geïsoleerd systeem gaat gepaard met ......................................... 83
6.11 : Derde hoofdwet van de thermodynamica ......................................................................................... 84
Bij het absolute nulpunt is de entropie van een perfect kristallijne ............................................. 84
6.12 : Gibss vrije energie en spontaneïteit van reacties .............................................................................. 85
HOOFDSTUK 7: Chemisch evenwicht ................................................................................................................... 90
7.1 : Evenwichtstoestand ........................................................................................................................... 90
7.2 : Evenwichtsconstante ......................................................................................................................... 91
- Wet van de massawerking ............................................................................................................. 92
7.3 : Richting van de evenwichtsreactie .................................................................................................... 94
7.4 : Principe van Le Chatelier ................................................................................................................... 94
Een systeem in evenwicht waarop van buitenaf een invloed wordt ............................................. 94
▪ Bij verhoging druk verschuift evenwicht naar kant ................................................................. 95
- K neemt af met toenemende T ..................................................................................................... 97
- K neemt toe met toenemende T................................................................................................... 97
7.5 : Vrije energie en chemisch evenwicht ................................................................................................ 97
7.6 : Kc en Kp .............................................................................................................................................. 98
7.7 : Oplosbaarheidsevenwichten .............................................................................................................. 99
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
, 7.8 : Gemeenschappelijk-ion effect.......................................................................................................... 101
gemeenschappelijk-ion effect ............................................................................................................ 101
HOOFDSTUK 8: Zuren en basen ........................................................................................................................ 102
8.1 : Zuur-basetheorie van Arrhenius ...................................................................................................... 102
8.3 : Het ionenproduct van water ............................................................................................................ 103
8.4 : Het begrip pH .................................................................................................................................. 103
8.5 : pH van sterke zuren en basen ......................................................................................................... 105
8.6 : pH van zwakke zuren en basen ....................................................................................................... 105
8.7 : Procentuele ionisatiegraad .............................................................................................................. 107
8.8 : pH van een mengsel van zwakke zuren .......................................................................................... 107
8.9 :pH van polyprotische zuren .............................................................................................................. 108
- pH in oplossing alleen bepaald door 1ste ionisatiestap........................................................ 108
8.10 : Hydrolyse ......................................................................................................................................... 109
- Zouten die afgeleid zijn van een sterk zuur en een sterke base reageren neutraal ........ 110
Zouten die afgeleid zijn van een sterk zuur en zwakke base ...................................................... 110
8.11 : Buffers ............................................................................................................................................. 113
- Berekening [H+] in bufferoplossing ........................................................................................... 114
HOOFDSTUK 9: Kinetiek .................................................................................................................................... 119
9.1 : Reactiesnelheid ................................................................................................................................ 119
9.2 : Reactiesnelheidsvergelijking ........................................................................................................... 120
9.3 : Experimentele bepaling van de reactiesnelheidsvergelijking ......................................................... 120
9.4 : Methode der beginsnelheden .......................................................................................................... 121
9.5 : Geïntegreerde snelheidsvergelijking ............................................................................................... 121
9.6 : Reacties van de 2de orde.................................................................................................................. 122
9.7 : Reacties van de 0de orde.................................................................................................................. 123
- Niet elke botsing is effectief!!! ................................................................................................... 124
Alleen moleculen die Ekin hebben groter dan Ea kunnen ............................................................... 126
9.9 : Reactiemechanismen ....................................................................................................................... 127
9.10 : Katalysatoren ................................................................................................................................... 129
HOOFDSTUK 10: Elektrochemie......................................................................................................................... 131
10.1 : Galvanische cellen ........................................................................................................................... 132
10.2 : Elektrodepotentialen........................................................................................................................ 132
HOOFDSTUK 11: Isomerie ................................................................................................................................. 133
11.3 : Enantiomeren................................................................................................................................... 133
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
, Chemie en inleiding tot de
biochemie
HOOFDSTUK 1: Chemie en materie
1.1 : Een beetje geschiedenis
Chemie = wetenschap die probeert gedrag van materie te verklaren door
gedrag van atomen en moleculen te bestuderen
• Aristoteles (4e eeuw v.Chr)
o Alle stoffen op aarde = combinatie 4 elementen: aarde, vuur, water en
lucht
• Democritus (5e,4e eeuw v.Chr)
o Atomos = bouwstenen voor alle materie, niet verder deelbaar
• Alchemie
o Op zoek naar transmutatie (stofomzetting) -> omzetten
metalen van (Pb) naar goud (Au)!
• Occulte praktijk
• Ontwikkeling chemische technieken (destillatie,
extractie, filtratie, ...)
• Minerale zuren (zoutzuur, salpeterzuur, zwavelzuur,
…)
• Geneeskunde: bijpraktijk alchemisten -> link chemie
• A. Lavoisier en J. Priestley
o Methodiek van observatie, hypothese, experiment en theorie
o Wierpen “flogiston” theorie omver
• Begin 19e eeuw:
o Fysische chemie, (an)organische chemie, analytische chemie,
polymeerchemie, biochemie, nano-
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
1.1 : Een beetje geschiedenis ...................................................................................................................... 4
1.2 : Materie ................................................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 2: Atomen: bouwstenen van de materie .......................................................................................... 8
2.1 : Atoomtheorie van Dalton..................................................................................................................... 8
2.3 : Atoomtheorieën ................................................................................................................................... 9
2.4 : Samenstelling van atomen ................................................................................................................ 13
Relatieve atoommassa Ar =................................................................................................................... 14
2.5 : Golfmechanisch atoommodel ............................................................................................................ 15
2.5.1) Kwantumgetallen ............................................................................................................................. 16
- Spinkwantumgetal ms .................................................................................................................... 17
2.6 : Aufbau-principe .................................................................................................................................. 18
Regel van de minimale energie ............................................................................................................ 19
2.7 : Het periodiek systeem ....................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 3: Verbindingen: moleculen en ionen ............................................................................................. 23
3.1 : Voorstelling van verbindingen: chemische formules en molecuulmodellen ...................................... 23
3.2 : Ionverbindingen – ionbindingen ......................................................................................................... 24
3.3 : Moleculen en covalente bindingen .................................................................................................... 26
Octetregel .................................................................................................................................................. 26
Resonantie ........................................................................................................Error! Bookmark not defined.
Normale covalente binding.................................................................................................................... 26
Datieve covalente binding = donor-acceptor binding ................................................................... 26
dipoolmoment .................................................................................................Error! Bookmark not defined.
Equatoriaal vlak + axiale....................................................................................................................... 40
3.4 : Massa van de deeltjes ....................................................................................................................... 44
Relatieve molecuulmassa Mr = ............................................................................................................ 44
3.5 : Samenstelling van verbindingen ....................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 4: Intermoleculaire krachten .......................................................................................................... 45
4.1 : Types intermoleculaire krachten ........................................................................................................ 46
4.2 : Aggregatietoestanden en hun specifieke eigenschappen ................................................................. 50
HOOFDSTUK 5: Chemische reacties in waterige oplossingen............................................................................. 53
5.1 : Samenstelling van oplossingen ......................................................................................................... 54
5.2 : Contentratie-uitdrukkingen ................................................................................................................ 54
5.3 : Water als oplosmiddel ....................................................................................................................... 56
5.4 : Elektrolyten ........................................................................................................................................ 58
5.5 : Begrip osmose ................................................................................................................................... 59
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
, 5.6 : Redoxreacties .................................................................................................................................... 63
5.7 : Stochiometrie..................................................................................................................................... 69
- Procentuele opbrengst = .............................................................................................................. 69
HOOFDSTUK 6: Thermodynamica ....................................................................................................................... 71
6.1 : Terminologie ..................................................................................................................................... 71
6.2 : Eerste hoofdwet van de thermodynamica ......................................................................................... 73
6.4 : Toestandsfuncties ............................................................................................................................. 75
6.5 : Energie- en enthalpieveranderingen bij chemische reacties ............................................................. 75
- Voor een systeem waar alleen PV-arbeid mogelijk is, zal bij constante druk H gelijk zijn
aan hoeveelh E uitgewisseld .................................................................................................................. 76
6.6 : Wet van Hess ..................................................................................................................................... 77
De enthalpieverandering voor een gegeven reactie is constant, ................................................. 78
6.7 : Standaardvormingsenthalpie ............................................................................................................. 78
Algemene vorm: ....................................................................................................................................... 79
6.9 : Entropie: de verdeling van energie als motor voor veranderingen ................................................... 81
- Waarschijnlijkheid =........................................................................................................................ 81
gaan gepaard met toename # microtoestanden........................................................................... 81
- Proces in geïsoleerd systeem gaat spontaan wanneer gepaard met toename entropie
Error! Bookmark not defined.
6.10 : Tweede hoofdwet van de thermodynamica ....................................................................................... 83
Een spontaan proces in een geïsoleerd systeem gaat gepaard met ......................................... 83
6.11 : Derde hoofdwet van de thermodynamica ......................................................................................... 84
Bij het absolute nulpunt is de entropie van een perfect kristallijne ............................................. 84
6.12 : Gibss vrije energie en spontaneïteit van reacties .............................................................................. 85
HOOFDSTUK 7: Chemisch evenwicht ................................................................................................................... 90
7.1 : Evenwichtstoestand ........................................................................................................................... 90
7.2 : Evenwichtsconstante ......................................................................................................................... 91
- Wet van de massawerking ............................................................................................................. 92
7.3 : Richting van de evenwichtsreactie .................................................................................................... 94
7.4 : Principe van Le Chatelier ................................................................................................................... 94
Een systeem in evenwicht waarop van buitenaf een invloed wordt ............................................. 94
▪ Bij verhoging druk verschuift evenwicht naar kant ................................................................. 95
- K neemt af met toenemende T ..................................................................................................... 97
- K neemt toe met toenemende T................................................................................................... 97
7.5 : Vrije energie en chemisch evenwicht ................................................................................................ 97
7.6 : Kc en Kp .............................................................................................................................................. 98
7.7 : Oplosbaarheidsevenwichten .............................................................................................................. 99
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
, 7.8 : Gemeenschappelijk-ion effect.......................................................................................................... 101
gemeenschappelijk-ion effect ............................................................................................................ 101
HOOFDSTUK 8: Zuren en basen ........................................................................................................................ 102
8.1 : Zuur-basetheorie van Arrhenius ...................................................................................................... 102
8.3 : Het ionenproduct van water ............................................................................................................ 103
8.4 : Het begrip pH .................................................................................................................................. 103
8.5 : pH van sterke zuren en basen ......................................................................................................... 105
8.6 : pH van zwakke zuren en basen ....................................................................................................... 105
8.7 : Procentuele ionisatiegraad .............................................................................................................. 107
8.8 : pH van een mengsel van zwakke zuren .......................................................................................... 107
8.9 :pH van polyprotische zuren .............................................................................................................. 108
- pH in oplossing alleen bepaald door 1ste ionisatiestap........................................................ 108
8.10 : Hydrolyse ......................................................................................................................................... 109
- Zouten die afgeleid zijn van een sterk zuur en een sterke base reageren neutraal ........ 110
Zouten die afgeleid zijn van een sterk zuur en zwakke base ...................................................... 110
8.11 : Buffers ............................................................................................................................................. 113
- Berekening [H+] in bufferoplossing ........................................................................................... 114
HOOFDSTUK 9: Kinetiek .................................................................................................................................... 119
9.1 : Reactiesnelheid ................................................................................................................................ 119
9.2 : Reactiesnelheidsvergelijking ........................................................................................................... 120
9.3 : Experimentele bepaling van de reactiesnelheidsvergelijking ......................................................... 120
9.4 : Methode der beginsnelheden .......................................................................................................... 121
9.5 : Geïntegreerde snelheidsvergelijking ............................................................................................... 121
9.6 : Reacties van de 2de orde.................................................................................................................. 122
9.7 : Reacties van de 0de orde.................................................................................................................. 123
- Niet elke botsing is effectief!!! ................................................................................................... 124
Alleen moleculen die Ekin hebben groter dan Ea kunnen ............................................................... 126
9.9 : Reactiemechanismen ....................................................................................................................... 127
9.10 : Katalysatoren ................................................................................................................................... 129
HOOFDSTUK 10: Elektrochemie......................................................................................................................... 131
10.1 : Galvanische cellen ........................................................................................................................... 132
10.2 : Elektrodepotentialen........................................................................................................................ 132
HOOFDSTUK 11: Isomerie ................................................................................................................................. 133
11.3 : Enantiomeren................................................................................................................................... 133
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
, Chemie en inleiding tot de
biochemie
HOOFDSTUK 1: Chemie en materie
1.1 : Een beetje geschiedenis
Chemie = wetenschap die probeert gedrag van materie te verklaren door
gedrag van atomen en moleculen te bestuderen
• Aristoteles (4e eeuw v.Chr)
o Alle stoffen op aarde = combinatie 4 elementen: aarde, vuur, water en
lucht
• Democritus (5e,4e eeuw v.Chr)
o Atomos = bouwstenen voor alle materie, niet verder deelbaar
• Alchemie
o Op zoek naar transmutatie (stofomzetting) -> omzetten
metalen van (Pb) naar goud (Au)!
• Occulte praktijk
• Ontwikkeling chemische technieken (destillatie,
extractie, filtratie, ...)
• Minerale zuren (zoutzuur, salpeterzuur, zwavelzuur,
…)
• Geneeskunde: bijpraktijk alchemisten -> link chemie
• A. Lavoisier en J. Priestley
o Methodiek van observatie, hypothese, experiment en theorie
o Wierpen “flogiston” theorie omver
• Begin 19e eeuw:
o Fysische chemie, (an)organische chemie, analytische chemie,
polymeerchemie, biochemie, nano-
Gedownload door Ilke Houtmeyers ()
