MIGRATIERECHT 2025-2026
Leermateriaal: intro's, ppt-slides, reader, wetgevingsbundel migratierecht (noodzakelijk voor het examen)+
bijkomende wetgeving op Ufora!
Schriftelijk examen (3uur): open vragen en casussen (combinatie van kennis-, inzichts- en
reflectievragen
Punten per (deel)vraag worden aangegeven + 1 essayvraag op 5 punten (mogelijks versch delen van
cursus verbinden, meer kritisch en reflectief op antwoorden)
Indien nodig staat er ‘verwijs naar toepasselijke wetsbepalingen’
De leerstof voor het examen omvat alle slides en omkaderend materiaal (incl deze inzake art. 8EVRM
in de les van Eva Sevrin (niet behandelt in de les), maar met uitzondering van slides 6-11 in de les over
humanitaire en medische regularisatie)
In het licht van de recente wetswijzigingen, wordt volgende benadering voor de casussen gehanteerd
op het examen (eerste én tweede zittijd):
- Asiel: op basis van de geldende reglementering in januari 2026, dus Dublin-verordening en
Vreemdelingenwet
o De Dublin-verordening mag extra meegenomen worden naar het examen (ter
beschikking bij 'bijkomende wetgeving')
- Gezinshereniging: op basis van de 'nieuwe bepalingen' zoals neergeschreven in de
Vreemdelingenwet
In de essayvraag kan wel een ruimer perspectief worden bevraagd (naar de impact van het Pact,
enerzijds, of de verschillen met de 'oude' bepalingen inzake gezinshereniging, anderzijds)
INHOUDSOPGAVE
LESNOTITIES MIGRATIERECHT:
INHOUDSOPGAVE ................................................................................................... 1
DEEL I: MIGRATIE IN PERSPECTIEF. CIJFERS, RECHTSBRONNEN EN ACTOREN ......... 10
1. MIGRATIE/MIGRANT? (over wie) ....................................................................... 10
2. MIGRATIE IN BELGIË: ENKELE CIJFERS (hoeveel) ............................................... 12
2.1. BUITENLANDERS IN BELGIË ....................................................................... 12
2.2. MIGRATIEBEWEGINGEN ............................................................................ 12
3. MIGRATIERECHT (wat) ..................................................................................... 14
4. RECHTSBRONNEN (waar) ................................................................................ 15
4.1. RECHTSBRONNEN OP INTERNATIONAAL NIVEAU ....................................... 15
4.2. RECHTSBRONNEN OP EUROPEES NIVEAU ................................................. 17
4.3. RECHTSBRONNEN OP NATIONAAL NIVEAU ................................................ 19
5. BEVOEGDHEDEN EN ACTOREN (door wie) ........................................................ 22
5.1. BEVOEGDHEDEN ...................................................................................... 22
5.2. ADMINISTRATIEVE INSTELLINGEN.............................................................. 23
1
, 5.3. RECHTSCOLLEGES ................................................................................... 24
5.4. ANDERE INSTANTIES ................................................................................. 24
6. DYNAMIEKEN IN HET MIGRATIERECHT ............................................................. 25
DEEL II: MENSENRECHTEN EN MIGRATIE ................................................................ 26
1. SOEVEREINITEIT ............................................................................................. 26
1.1. NATIONALE SOEVEREINITEIT ..................................................................... 26
1.2. MIGRATIE EN DE NATIESTAAT..................................................................... 27
2. MENSENRECHTEN .......................................................................................... 27
2.1. UNIVERSALITEIT EN MENSENRECHTEN ...................................................... 28
2.2. VN: INTERNATIONALE MENSENRECHTEN .................................................. 28
2.3. HET EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS ..................... 29
3. TOEPASSINGSGEBIED ..................................................................................... 31
3.1. PERSOONLIJK TOEPASSINGSGEBIED ......................................................... 31
3.2. TERRITORIAAL TOEPASSINGSGEBIED ........................................................ 31
3.3. OEFENINGEN ........................................................................................... 35
4. NON-REFOULEMENT ...................................................................................... 37
4.1. NON-REFOULEMENT IN HET EVRM ............................................................ 37
4.2. OEFENINGEN ........................................................................................... 39
4.3. BEOORDELING RISICO DOOR HET HOF ..................................................... 40
4.4. VERPLICHTINGEN OVERHEID BIJ DEPORTATIE ........................................... 41
4.5. CAPITA SELECTA: DUBLIN PROCEDURE ..................................................... 42
4.6. OEFENINGEN ........................................................................................... 43
5. ARTIKEL 3 EVRM .............................................................................................. 43
5.1. MIGRATIE EN ARTIKEL 3 EVRM ................................................................... 44
5. ARTIKEL 8 EVRM .............................................................................................. 47
5.1. BESCHERMING TEGEN UITZETTING ........................................................... 47
5.2. WEIGERING VAN EEN VERBLIJFSRECHT ..................................................... 48
6. ARTIKEL 8 SAMEN MET ARTIKEL 14 ................................................................... 48
DEEL III: UITVOERINGSPRINCIPES VERBLIJFSRECHT. .............................................. 50
GEMEEN VERBLIJFSRECHT ..................................................................................... 50
1. UITVOERINGSPRINCIPES VERBLIJFSRECHT...................................................... 50
1.1. TOEPASSINGSGEBIED VERBLIJFSWETGEVING ............................................ 50
2
, 1.2. SOORTEN VERBLIJFSSTATUTEN ................................................................. 53
1.3. INDIENEN VAN EEN VERBLIJFSAANVRAAG: ALGEMENE BEPALINGEN .......... 59
1.4. ADMINISTRATIEVE VERPLICHTINGEN: AANMELDING EN INSCHRIJVING ...... 61
1.5. AFGIFTE VAN VERBLIJFSKAARTEN .............................................................. 62
1.6. VERBLIJFSKAART VS ANDERE DOCUMENTEN ............................................. 67
1.7. STRUCTUUR VAN DE VERBLIJFSWET .......................................................... 68
2. GEMEEN VERBLIJFSRECHT .............................................................................. 69
2.1. TOEGANG TOT HET GRONDGEBIED (ARTS 2-5 Vw) ...................................... 69
2.2. KORT VERBLIJF (ARTS 6-7 Vw) .................................................................... 79
2.3. VERBLIJF VAN MEER DAN DRIE MAANDEN (ARTS. 9 ev. Vw).......................... 81
2.4. VESTIGING (ARTS. 14-18bis Vw) ................................................................. 81
2.5. STATUS VAN LANGDURIG INGEZETENE (ARTS. 14-18bis Vw)........................ 81
2.6. AFWEZIGHEID EN TERUGKEER (ART. 19-19/1 Vw)........................................ 82
DEEL IV: VLUCHTELINGENSTATUS EN SUBSIDIAIRE BESCHERMING......................... 83
1. INLEIDING ...................................................................................................... 83
1.1. BEGRIP ..................................................................................................... 83
1.2. CIJFERS .................................................................................................... 84
1.3. RECHTSBRONNEN .................................................................................... 88
2. INTERNATIONALE BESCHERMING: DEFINITIES/VOORWAARDEN ....................... 91
2.1. VLUCHTELINGENSTATUS .......................................................................... 92
2.2. SUBSIDIAIRE BESCHERMING STATUS ........................................................ 99
2.3. OVERZICHT ............................................................................................ 101
3. PROCEDURE(S)............................................................................................. 101
3.0. SCREENING (NIEUW!) ............................................................................. 102
3.1. START VAN DE PROCEDURE: VERZOEK OM INTERNATIONALE BESCHERMING/
ASIELAANVRAAG ........................................................................................... 103
3.2. DUBLIN – VERANTWOORDELIJKE LS BEPALEN .......................................... 107
3.3. PROCEDURE TEN GRONDE CGVS ............................................................ 115
3.4. BESLISSINGEN CGVS .............................................................................. 120
3.5. BEROEP RvV ........................................................................................... 129
3.6. PACT: ASIEL- EN TERUGKEERGRENSPROCEDURES .................................. 130
4. RECHTEN/ STATUUT ...................................................................................... 130
3
, 4.1. TIJDENS PROCEDURE ............................................................................. 130
4.2. NA ERKENNING/ TOEKENNING STATUUT .................................................. 135
4.3. NA WEIGERING ....................................................................................... 137
5. TIJDELIJKE BESCHERMING - OEKRAÏNE .......................................................... 137
DEEL V: UNIEBURGERS ........................................................................................ 141
1.UNIEBURGERS EN GELIJKGESTELDEN ............................................................ 141
1.1.BETROKKEN PERSONEN .......................................................................... 142
1.2. INREISRECHT OF RECHT OP BINNENKOMST (ART 5 BS-RL)........................ 149
1.3. VERBLIJFSRECHT IN DRIE FASEN ............................................................. 150
1.4. EINDE VAN HET VERBLIJF ........................................................................ 154
1.5. BGV AAN UNIEBURGER OMV OPENBARE ORDE/ NATIONALE VEILIGHEID/
VOLKSGEZONDHEID ..................................................................................... 156
1.6. CIJFERS .................................................................................................. 158
DEEL VI: GEZINSHERENIGING .............................................................................. 159
1.ALGEMEEN .................................................................................................... 159
1.1.NORMEN ................................................................................................. 159
1.2.TERMINOLOGIE ....................................................................................... 159
1.3.HISTORISCH OVERZICHT ......................................................................... 160
1.4.VOORWAARDEN EN PROCEDURE ............................................................ 160
1.5. RECHT OP GEZINSHERENIGING VARIEERT MET… ..................................... 161
1.5. SPANNINGSVELD.................................................................................... 162
2.BEGUNSTIGDEN EN VOORWAARDEN ............................................................. 162
2.1.GEZINSHERENIGER/ REFERENTIEPERSOON ............................................. 162
2.2.FAMILIELEDEN......................................................................................... 164
2.3.VOORWAARDEN ...................................................................................... 174
2.4. OVERGANGSBEPALINGEN ...................................................................... 180
3.PROCEDURES EN VERBLIJFSDOCUMENTEN ................................................... 181
3.1.BEWIJS VAN GEZINSBAND........................................................................ 182
3.2. GZH MET DERDELANDER ......................................................................... 183
3.3. GZH MET BELG EN EER-ONDERDAAN....................................................... 185
4.GEVOLGEN VAN EN EINDE AAN HET VERBLIJFSRECHT .................................... 185
4.1. GZH MET DERDELANDER ......................................................................... 185
4
, 4.2. GZH MET BELG EN EER-ONDERDAAN....................................................... 187
5. CONCLUDEREND OVERZICHT ....................................................................... 188
6. QUID ART 8 EVRM? ........................................................................................ 189
DEEL VII: NATIONALE VERBLIJFSSTATUTEN ........................................................... 190
1.NIET-BEGELEIDE MINDERJARIGE VREEMDELINGEN (NBMV) ............................ 190
1.1.INLEIDING ............................................................................................... 190
1.2. SPECIFIEKE VOOGDIJ VOOR NBMV .......................................................... 191
1.3. VERBLIJFSPROCEDURES: BIJZONDERE VERBLIJFSPROCEDURE NBMV ...... 199
2.HUMANITAIRE EN MEDISCHE REGULARISATIE ................................................ 204
2.1. INLEIDING .............................................................................................. 204
2.2. MEDISCHE REGULARISATIE: ART 9 TER..................................................... 207
2.3. HUMANITAIRE REGULARISATIE: ART 9BIS ................................................. 210
2.4. REGULARISATIECIJFERS .......................................................................... 212
DEEL VIII: NATIONALITEIT ..................................................................................... 216
1.VERWERVING VAN NATIONALITEIT ................................................................. 217
1.1.TOEKENNING VAN NATIONALITEIT (ARTS 8-12 WBN) ................................. 218
1.2. VERKRIJGING VAN NATIONALITEIT BELG DOOR VERKLARING (ARTS 12BIS EN
15 WBN)........................................................................................................ 220
1.3.VERKRIJGING VAN NATIONALITEIT DOOR NATURALISATIE (ARTS 18-21 WBN)
..................................................................................................................... 224
1.4. ENKELE CIJFERS ..................................................................................... 225
2.VERLIES VAN NATIONALITEIT (ARTS 22-23/2 WBN) ........................................... 226
2.1. VRIJWILLIG ............................................................................................. 226
2.2. GERECHTELIJK ........................................................................................ 227
3.HERKRIJGING VAN NATIONALITEIT (ART 24 WBN) ............................................ 228
DEEL IX: STAATLOOSHEID .................................................................................... 229
1.INTRODUCTIE ................................................................................................ 229
1.1.STAATLOOSHEID IN CIJFERS .................................................................... 229
2.WETTELIJK KADER .......................................................................................... 229
2.1. INTERNATIONAAL RECHT ........................................................................ 229
2.2. NATIONAAL RECHT................................................................................... 230
2.3. STATELESSNESS INDEX ............................................................................ 230
5
, 3.STAATLOOSHEID: DEFINITIE............................................................................. 230
4.OORZAKEN VAN STAATLOOSHEID .................................................................... 231
4.1. DISCRIMINATIE ........................................................................................ 231
4.2. LACUNES IN DE NATIONALITEITSWETGEVING/ CONFLICTEN TUSSEN
NATIONALITEITSWETTEN ............................................................................... 232
4.3. ONTBINDING EN SCHEIDING VAN STATEN EN OVERDRACHT VAN
GRONDGEBIED VAN DE ENE STAAT NAAR DE ANDERE .................................... 232
4.4. ADMINISTRATIEVE OBSTAKELS EN AFWEZIGHEID VAN DOCUMENTEN ...... 233
5.GEVOLGEN VAN STAATLOOSHEID .................................................................. 233
5.1. GEVOLGEN OP INDIVIDUEEL NIVEAU ....................................................... 233
5.2. GEVOLGEN VOOR DE SAMENLEVING ......................................................... 233
6.HOE IDENTIFICEREN VAN STAATLOZEN?........................................................... 233
7.STAATLOOSHEID IN BE: PROCEDUREEL LANDSCHAP ......................................... 234
7.1. GERECHTELIJKE PROCEDURE VOOR DE ERKENNING VAN DE STATUS VAN
STAATLOZE.................................................................................................... 235
7.2. RECHT OP VERBLIJF VOOR STAATLOZEN?................................................... 236
7.3. NIEUWE PROCEDURE VOOR TOELATING TOT VERBLIJF WEGENS
STAATLOOSHEID ............................................................................................ 237
8. NANSEN........................................................................................................ 241
8.1. DOELSTELLINGEN .................................................................................... 241
8.2. ACTIVTEITEN ............................................................................................ 242
9. AANDACHTSPUNTEN BIJ WERKEN MET ASIELZOEKERS EN STAATLOZEN ............. 243
10. DO NO HARM METHODOLOGIE ...................................................................... 243
DEEL X: ECONOMISCHE MIGRATIE ....................................................................... 244
1. INLEIDING .................................................................................................... 244
1.1.BASISONDERSCHEID ............................................................................... 244
1.2. MATERIE DEELS GEREGIONALISEERD ...................................................... 244
2.WETTELIJK KADER .......................................................................................... 244
2.1. REGIONALE WETGEVING ......................................................................... 244
2.2. FEDERALE WETGEVING ........................................................................... 244
2.3. SAMENWERKINGSAKKOORDEN............................................................... 245
2. RECHT OM TE WERKEN OBV VERBLIJF ............................................................ 245
6
, 3. ARBEIDSMIGRATIE - WERKNEMERS ............................................................... 246
3.1. VRIJSTELLING TOELATING TOT ARBEID ..................................................... 247
3.2. VRIJSTELLING ARBEIDSMARKTONDERZOEK ............................................. 248
3.3. PROCEDURE GECOMBINEERDE VERGUNNING ........................................ 252
3.4. PROCEDURE ARBEIDSKAART EN- VERGUNNING ...................................... 253
3.5. BEROEPSMOGELIJKHEDEN ..................................................................... 253
3.6. VERBLIJFSRECHT .................................................................................... 253
3.7. GECOMBINEERDE VERGUNNING ONBEPAALDE DUUR ............................. 254
4. ARBEIDSMIGRATIE - ZELFSTANDIGE............................................................... 254
4.1. BEROEPSKAART ...................................................................................... 254
DEEL XI: IMMIGRATIE DETENTIE ............................................................................ 257
1.INLEIDING ..................................................................................................... 257
1.1.TERMINOLOGIE ....................................................................................... 257
1.2. OPSLUITING IN GESLOTEN CENTRA: CIJFERS ........................................... 257
2. INTERNATIONAAL EN EUROPEESRECHTELIJK KADER ...................................... 258
2.1. RECHT OP VRIJHEID ................................................................................ 258
2.2. EUROPEES RECHT .................................................................................. 259
3. GEVALLEN .................................................................................................... 261
3.1. BESTUURLIJKE/ ADMINISTRATIEVE AANHOUDING .................................... 261
3.2. AAN DE GRENS ....................................................................................... 263
3.3. IN HET BINNENLAND OF AAN DE GRENS .................................................. 265
4. DUUR ........................................................................................................... 269
4.1.OPSLUITING VAN UNIEBURGERS.............................................................. 269
4.2. REGEERAKKOORD .................................................................................. 270
5. UITVOERINGSMODALITEITEN ........................................................................ 270
5.1. REGIME IN DE GESLOTEN CENTRA ........................................................... 270
5.2. DETENTIE EN KWETSBAARHEID ............................................................... 271
5.3. UITBREIDING GESLOTEN CENTRA ............................................................ 272
5.4. ALTERNATIEVEN VOOR DETENTIE ............................................................ 273
6. OPSLUITING VAN MINDERJARIGEN ................................................................ 273
6.1. NBMV AAN DE GRENS ............................................................................. 275
6.2. GEZINNEN MET MINDERJARIGE KINDEREN AAN DE GRENS ....................... 275
7
, 6.3. GEZINNEN MET MINDERJARIGE KINDEREN IN HET BINNENLAND .............. 275
DEEL XII: RECHTSMIDDELEN ................................................................................ 280
0. WAARBORGEN MET HET OOG OP DE RECHTEN VAN VERDEDIGING ................ 280
0.1. HOORRECHT .......................................................................................... 280
0.2. MOTIVERINGSPLICHT.............................................................................. 280
0.3. VERPLICHTING TOT KENNISGEVING ........................................................ 281
1. RAAD VOOR VREEMDELINGENBETWISTINGEN ............................................... 281
1.1. ALGEMEEN ............................................................................................. 281
1.2. RECHTSPLEGING – GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN ......................... 285
1.3. RECHTSPLEGING – VOLLE RECHTSMACHT............................................... 286
1.4. RECHTSPLEGING - ANNULATIEBEROEP ................................................... 289
1.5. RECENTE EVOLUTIES .............................................................................. 293
2. RAAD VAN STATE........................................................................................... 294
3. RECHTBANKEN VAN GEWONE RECHTERLIJKE MACHT .................................... 294
3.1. BEVOEGDHEID IN VERWANTE MATERIES.................................................. 294
3.2. RECHTSMACHT VAN BURGERLIJKE KORTGEDINGRECHTER ...................... 295
DEEL XIII: TERUGKEER.......................................................................................... 296
0.MENSENRECHTEN......................................................................................... 297
1.VERWIJDERINGSMAATREGELEN ..................................................................... 298
1.1.ALGEMEEN .............................................................................................. 298
1.2. TERUGDRIJVING (AAN DE GRENS) ............................................................ 300
1.3. BVG (KORT VERBLIJF OF ONWETTIG VERBLIJF) .......................................... 301
1.4. BVG AAN DERDELANDER OMV OPENBARE ORDE EN NATIONALE VEILIGHEID
..................................................................................................................... 302
1.5. BVG AAN UNIEBURGERS OMV OPENBARE ORDE EN NATIONALE VEILIGHEID
..................................................................................................................... 303
1.6. BVG (ALGEMEEN) .................................................................................... 303
2.TERUGKEER .................................................................................................. 305
2.1. VRIJWILLIGE TERUGKEER ........................................................................ 307
2.2. GEDWONGEN TERUGKEER (REPATRIËRING) ............................................ 310
3.INREISVERBOD .............................................................................................. 311
3.1. INREISVERBOD VOOR DERDELANDER ..................................................... 311
8
, 3.2. INREISVERBOD VOOR UNIEBURGERS ...................................................... 312
4.IMPACT VAN REGULARISATIE ......................................................................... 312
4.1. POSITIEVE EFFECTEN .............................................................................. 312
4.2. BEPERKINGEN EN LACUNES.................................................................... 313
GASTLES: MIGRATION POLICIES AS AN ELECTORAL PLOY TOO OFTEN BASED ON
MYTHS ................................................................................................................ 314
1.REPRESSION OF MOBILITY FAILS TO IMMOBILISE ............................................ 314
1.1.WE ARE MOBILE....................................................................................... 314
1.2.THE ANTI-IMMIGRATION STRATEGY .......................................................... 314
1.3.UNDERSTANDING THE LOW-WAGE MIGRATION DYNAMICS ...................... 315
2.MIGRANTS PRECARITY IS POLICY-INDUCED ................................................... 315
2.1. MIGRANTS PRECARITY IS CONSTRUCTED ................................................ 315
2.2. MIGRANTS PRECARITY IS POLICY-INDUCED ............................................. 316
2.3. PRECARITY IS BOLSTERED BY IRRESPONSIBLE POLITICAL DISCOURSES ... 316
3.A NEW FRAMEWORK: MOBILITY FACILITATION ................................................ 317
3.1. 2030 SUSTAINABLE DEVELOPMEND AGENDA (2015) ................................ 317
3.2. 2018 GLOBAL COMPACT FOR SAFE, ORDERLY AND REGULAR MIGRATION 318
3.3. REPRESSION WILL STILL BE NEEDED ....................................................... 318
3.4. MOST COMMITMENTS AIM AT REDUCING REPRESSION AGAINST MIGRANTS
BY FACILITATING MOBILITY ............................................................................ 318
4. THE WAY FORWARD: HEARING MIGRANTS VOICES TO DEBUNK MYTHS........... 319
4.1. LISTENING TO ALL LOCAL ACTORS SUPPORTING MIGRANTS .................... 319
4.2. DEVELOPING INTERNATIONAL COOPERATION ......................................... 319
4.3. STRATEGIC PLANNING OF HUMAN MOBILITY ........................................... 319
4.4. SWITCHING TO A HARM-REDUCTION PHILOSOPHY.................................. 320
4.5. AIMING AT FLUID BORDER CROSSINGS ................................................... 320
4.6. DEVELOPING A CULTURE OF HUMAN SECURITY ...................................... 320
4.7. PLAN FOR CLIMATE-CHANGE-INDUCED MIGRATION ................................ 321
PRAKTISCHE OEFENINGEN ASIEL ......................................................................... 322
PRAKTISCHE OEFENINGEN GEZINSHERENIGING .................................................. 327
9
, DEEL I: MIGRATIE IN PERSPECTIEF. CIJFERS,
RECHTSBRONNEN EN ACTOREN
Cluster 1: basisprincipes en contouren van het migratierecht
1. MIGRATIE/MIGRANT? (over wie)
Geen universeel aanvaarde definitie van migratie/migranten
IOM internationale organisatie voor migratie ziet het als een paraplu term, waarbij dat er
iemand weg beweegt van de gewoonlijke verblijfplaats binnen een land of over een
internationale grens = ruime interpretatie
- Aantal juridisch bepaalde categorieën
- Voor internationale studenten geen specifieke regels onder internationaal recht
Grootste bewegingen internationaal vinden eigenlijk plaats binnen het land (bv China
van rurale gebied naar industriezones/stad)
Soorten migratie
Migratie kan zowel internationaal als intern
Als je met al uw papieren in orde bent, een verblijfsrecht of visum hebt bekomen = op
reguliere manier migreren; systeem van controle goed ontwikkelt, het aantal migranten
dat irregulier binnenkomt is relatief beperkt ivgl met grote hoeveelheid mensen regulier
migreren
Als je gedwongen wordt woonplaats te verlaten en je steekt internationale grens over
en beantwoord aan aantal criteria dan wordt dit vluchtelingen genoemd; als je
10
Leermateriaal: intro's, ppt-slides, reader, wetgevingsbundel migratierecht (noodzakelijk voor het examen)+
bijkomende wetgeving op Ufora!
Schriftelijk examen (3uur): open vragen en casussen (combinatie van kennis-, inzichts- en
reflectievragen
Punten per (deel)vraag worden aangegeven + 1 essayvraag op 5 punten (mogelijks versch delen van
cursus verbinden, meer kritisch en reflectief op antwoorden)
Indien nodig staat er ‘verwijs naar toepasselijke wetsbepalingen’
De leerstof voor het examen omvat alle slides en omkaderend materiaal (incl deze inzake art. 8EVRM
in de les van Eva Sevrin (niet behandelt in de les), maar met uitzondering van slides 6-11 in de les over
humanitaire en medische regularisatie)
In het licht van de recente wetswijzigingen, wordt volgende benadering voor de casussen gehanteerd
op het examen (eerste én tweede zittijd):
- Asiel: op basis van de geldende reglementering in januari 2026, dus Dublin-verordening en
Vreemdelingenwet
o De Dublin-verordening mag extra meegenomen worden naar het examen (ter
beschikking bij 'bijkomende wetgeving')
- Gezinshereniging: op basis van de 'nieuwe bepalingen' zoals neergeschreven in de
Vreemdelingenwet
In de essayvraag kan wel een ruimer perspectief worden bevraagd (naar de impact van het Pact,
enerzijds, of de verschillen met de 'oude' bepalingen inzake gezinshereniging, anderzijds)
INHOUDSOPGAVE
LESNOTITIES MIGRATIERECHT:
INHOUDSOPGAVE ................................................................................................... 1
DEEL I: MIGRATIE IN PERSPECTIEF. CIJFERS, RECHTSBRONNEN EN ACTOREN ......... 10
1. MIGRATIE/MIGRANT? (over wie) ....................................................................... 10
2. MIGRATIE IN BELGIË: ENKELE CIJFERS (hoeveel) ............................................... 12
2.1. BUITENLANDERS IN BELGIË ....................................................................... 12
2.2. MIGRATIEBEWEGINGEN ............................................................................ 12
3. MIGRATIERECHT (wat) ..................................................................................... 14
4. RECHTSBRONNEN (waar) ................................................................................ 15
4.1. RECHTSBRONNEN OP INTERNATIONAAL NIVEAU ....................................... 15
4.2. RECHTSBRONNEN OP EUROPEES NIVEAU ................................................. 17
4.3. RECHTSBRONNEN OP NATIONAAL NIVEAU ................................................ 19
5. BEVOEGDHEDEN EN ACTOREN (door wie) ........................................................ 22
5.1. BEVOEGDHEDEN ...................................................................................... 22
5.2. ADMINISTRATIEVE INSTELLINGEN.............................................................. 23
1
, 5.3. RECHTSCOLLEGES ................................................................................... 24
5.4. ANDERE INSTANTIES ................................................................................. 24
6. DYNAMIEKEN IN HET MIGRATIERECHT ............................................................. 25
DEEL II: MENSENRECHTEN EN MIGRATIE ................................................................ 26
1. SOEVEREINITEIT ............................................................................................. 26
1.1. NATIONALE SOEVEREINITEIT ..................................................................... 26
1.2. MIGRATIE EN DE NATIESTAAT..................................................................... 27
2. MENSENRECHTEN .......................................................................................... 27
2.1. UNIVERSALITEIT EN MENSENRECHTEN ...................................................... 28
2.2. VN: INTERNATIONALE MENSENRECHTEN .................................................. 28
2.3. HET EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS ..................... 29
3. TOEPASSINGSGEBIED ..................................................................................... 31
3.1. PERSOONLIJK TOEPASSINGSGEBIED ......................................................... 31
3.2. TERRITORIAAL TOEPASSINGSGEBIED ........................................................ 31
3.3. OEFENINGEN ........................................................................................... 35
4. NON-REFOULEMENT ...................................................................................... 37
4.1. NON-REFOULEMENT IN HET EVRM ............................................................ 37
4.2. OEFENINGEN ........................................................................................... 39
4.3. BEOORDELING RISICO DOOR HET HOF ..................................................... 40
4.4. VERPLICHTINGEN OVERHEID BIJ DEPORTATIE ........................................... 41
4.5. CAPITA SELECTA: DUBLIN PROCEDURE ..................................................... 42
4.6. OEFENINGEN ........................................................................................... 43
5. ARTIKEL 3 EVRM .............................................................................................. 43
5.1. MIGRATIE EN ARTIKEL 3 EVRM ................................................................... 44
5. ARTIKEL 8 EVRM .............................................................................................. 47
5.1. BESCHERMING TEGEN UITZETTING ........................................................... 47
5.2. WEIGERING VAN EEN VERBLIJFSRECHT ..................................................... 48
6. ARTIKEL 8 SAMEN MET ARTIKEL 14 ................................................................... 48
DEEL III: UITVOERINGSPRINCIPES VERBLIJFSRECHT. .............................................. 50
GEMEEN VERBLIJFSRECHT ..................................................................................... 50
1. UITVOERINGSPRINCIPES VERBLIJFSRECHT...................................................... 50
1.1. TOEPASSINGSGEBIED VERBLIJFSWETGEVING ............................................ 50
2
, 1.2. SOORTEN VERBLIJFSSTATUTEN ................................................................. 53
1.3. INDIENEN VAN EEN VERBLIJFSAANVRAAG: ALGEMENE BEPALINGEN .......... 59
1.4. ADMINISTRATIEVE VERPLICHTINGEN: AANMELDING EN INSCHRIJVING ...... 61
1.5. AFGIFTE VAN VERBLIJFSKAARTEN .............................................................. 62
1.6. VERBLIJFSKAART VS ANDERE DOCUMENTEN ............................................. 67
1.7. STRUCTUUR VAN DE VERBLIJFSWET .......................................................... 68
2. GEMEEN VERBLIJFSRECHT .............................................................................. 69
2.1. TOEGANG TOT HET GRONDGEBIED (ARTS 2-5 Vw) ...................................... 69
2.2. KORT VERBLIJF (ARTS 6-7 Vw) .................................................................... 79
2.3. VERBLIJF VAN MEER DAN DRIE MAANDEN (ARTS. 9 ev. Vw).......................... 81
2.4. VESTIGING (ARTS. 14-18bis Vw) ................................................................. 81
2.5. STATUS VAN LANGDURIG INGEZETENE (ARTS. 14-18bis Vw)........................ 81
2.6. AFWEZIGHEID EN TERUGKEER (ART. 19-19/1 Vw)........................................ 82
DEEL IV: VLUCHTELINGENSTATUS EN SUBSIDIAIRE BESCHERMING......................... 83
1. INLEIDING ...................................................................................................... 83
1.1. BEGRIP ..................................................................................................... 83
1.2. CIJFERS .................................................................................................... 84
1.3. RECHTSBRONNEN .................................................................................... 88
2. INTERNATIONALE BESCHERMING: DEFINITIES/VOORWAARDEN ....................... 91
2.1. VLUCHTELINGENSTATUS .......................................................................... 92
2.2. SUBSIDIAIRE BESCHERMING STATUS ........................................................ 99
2.3. OVERZICHT ............................................................................................ 101
3. PROCEDURE(S)............................................................................................. 101
3.0. SCREENING (NIEUW!) ............................................................................. 102
3.1. START VAN DE PROCEDURE: VERZOEK OM INTERNATIONALE BESCHERMING/
ASIELAANVRAAG ........................................................................................... 103
3.2. DUBLIN – VERANTWOORDELIJKE LS BEPALEN .......................................... 107
3.3. PROCEDURE TEN GRONDE CGVS ............................................................ 115
3.4. BESLISSINGEN CGVS .............................................................................. 120
3.5. BEROEP RvV ........................................................................................... 129
3.6. PACT: ASIEL- EN TERUGKEERGRENSPROCEDURES .................................. 130
4. RECHTEN/ STATUUT ...................................................................................... 130
3
, 4.1. TIJDENS PROCEDURE ............................................................................. 130
4.2. NA ERKENNING/ TOEKENNING STATUUT .................................................. 135
4.3. NA WEIGERING ....................................................................................... 137
5. TIJDELIJKE BESCHERMING - OEKRAÏNE .......................................................... 137
DEEL V: UNIEBURGERS ........................................................................................ 141
1.UNIEBURGERS EN GELIJKGESTELDEN ............................................................ 141
1.1.BETROKKEN PERSONEN .......................................................................... 142
1.2. INREISRECHT OF RECHT OP BINNENKOMST (ART 5 BS-RL)........................ 149
1.3. VERBLIJFSRECHT IN DRIE FASEN ............................................................. 150
1.4. EINDE VAN HET VERBLIJF ........................................................................ 154
1.5. BGV AAN UNIEBURGER OMV OPENBARE ORDE/ NATIONALE VEILIGHEID/
VOLKSGEZONDHEID ..................................................................................... 156
1.6. CIJFERS .................................................................................................. 158
DEEL VI: GEZINSHERENIGING .............................................................................. 159
1.ALGEMEEN .................................................................................................... 159
1.1.NORMEN ................................................................................................. 159
1.2.TERMINOLOGIE ....................................................................................... 159
1.3.HISTORISCH OVERZICHT ......................................................................... 160
1.4.VOORWAARDEN EN PROCEDURE ............................................................ 160
1.5. RECHT OP GEZINSHERENIGING VARIEERT MET… ..................................... 161
1.5. SPANNINGSVELD.................................................................................... 162
2.BEGUNSTIGDEN EN VOORWAARDEN ............................................................. 162
2.1.GEZINSHERENIGER/ REFERENTIEPERSOON ............................................. 162
2.2.FAMILIELEDEN......................................................................................... 164
2.3.VOORWAARDEN ...................................................................................... 174
2.4. OVERGANGSBEPALINGEN ...................................................................... 180
3.PROCEDURES EN VERBLIJFSDOCUMENTEN ................................................... 181
3.1.BEWIJS VAN GEZINSBAND........................................................................ 182
3.2. GZH MET DERDELANDER ......................................................................... 183
3.3. GZH MET BELG EN EER-ONDERDAAN....................................................... 185
4.GEVOLGEN VAN EN EINDE AAN HET VERBLIJFSRECHT .................................... 185
4.1. GZH MET DERDELANDER ......................................................................... 185
4
, 4.2. GZH MET BELG EN EER-ONDERDAAN....................................................... 187
5. CONCLUDEREND OVERZICHT ....................................................................... 188
6. QUID ART 8 EVRM? ........................................................................................ 189
DEEL VII: NATIONALE VERBLIJFSSTATUTEN ........................................................... 190
1.NIET-BEGELEIDE MINDERJARIGE VREEMDELINGEN (NBMV) ............................ 190
1.1.INLEIDING ............................................................................................... 190
1.2. SPECIFIEKE VOOGDIJ VOOR NBMV .......................................................... 191
1.3. VERBLIJFSPROCEDURES: BIJZONDERE VERBLIJFSPROCEDURE NBMV ...... 199
2.HUMANITAIRE EN MEDISCHE REGULARISATIE ................................................ 204
2.1. INLEIDING .............................................................................................. 204
2.2. MEDISCHE REGULARISATIE: ART 9 TER..................................................... 207
2.3. HUMANITAIRE REGULARISATIE: ART 9BIS ................................................. 210
2.4. REGULARISATIECIJFERS .......................................................................... 212
DEEL VIII: NATIONALITEIT ..................................................................................... 216
1.VERWERVING VAN NATIONALITEIT ................................................................. 217
1.1.TOEKENNING VAN NATIONALITEIT (ARTS 8-12 WBN) ................................. 218
1.2. VERKRIJGING VAN NATIONALITEIT BELG DOOR VERKLARING (ARTS 12BIS EN
15 WBN)........................................................................................................ 220
1.3.VERKRIJGING VAN NATIONALITEIT DOOR NATURALISATIE (ARTS 18-21 WBN)
..................................................................................................................... 224
1.4. ENKELE CIJFERS ..................................................................................... 225
2.VERLIES VAN NATIONALITEIT (ARTS 22-23/2 WBN) ........................................... 226
2.1. VRIJWILLIG ............................................................................................. 226
2.2. GERECHTELIJK ........................................................................................ 227
3.HERKRIJGING VAN NATIONALITEIT (ART 24 WBN) ............................................ 228
DEEL IX: STAATLOOSHEID .................................................................................... 229
1.INTRODUCTIE ................................................................................................ 229
1.1.STAATLOOSHEID IN CIJFERS .................................................................... 229
2.WETTELIJK KADER .......................................................................................... 229
2.1. INTERNATIONAAL RECHT ........................................................................ 229
2.2. NATIONAAL RECHT................................................................................... 230
2.3. STATELESSNESS INDEX ............................................................................ 230
5
, 3.STAATLOOSHEID: DEFINITIE............................................................................. 230
4.OORZAKEN VAN STAATLOOSHEID .................................................................... 231
4.1. DISCRIMINATIE ........................................................................................ 231
4.2. LACUNES IN DE NATIONALITEITSWETGEVING/ CONFLICTEN TUSSEN
NATIONALITEITSWETTEN ............................................................................... 232
4.3. ONTBINDING EN SCHEIDING VAN STATEN EN OVERDRACHT VAN
GRONDGEBIED VAN DE ENE STAAT NAAR DE ANDERE .................................... 232
4.4. ADMINISTRATIEVE OBSTAKELS EN AFWEZIGHEID VAN DOCUMENTEN ...... 233
5.GEVOLGEN VAN STAATLOOSHEID .................................................................. 233
5.1. GEVOLGEN OP INDIVIDUEEL NIVEAU ....................................................... 233
5.2. GEVOLGEN VOOR DE SAMENLEVING ......................................................... 233
6.HOE IDENTIFICEREN VAN STAATLOZEN?........................................................... 233
7.STAATLOOSHEID IN BE: PROCEDUREEL LANDSCHAP ......................................... 234
7.1. GERECHTELIJKE PROCEDURE VOOR DE ERKENNING VAN DE STATUS VAN
STAATLOZE.................................................................................................... 235
7.2. RECHT OP VERBLIJF VOOR STAATLOZEN?................................................... 236
7.3. NIEUWE PROCEDURE VOOR TOELATING TOT VERBLIJF WEGENS
STAATLOOSHEID ............................................................................................ 237
8. NANSEN........................................................................................................ 241
8.1. DOELSTELLINGEN .................................................................................... 241
8.2. ACTIVTEITEN ............................................................................................ 242
9. AANDACHTSPUNTEN BIJ WERKEN MET ASIELZOEKERS EN STAATLOZEN ............. 243
10. DO NO HARM METHODOLOGIE ...................................................................... 243
DEEL X: ECONOMISCHE MIGRATIE ....................................................................... 244
1. INLEIDING .................................................................................................... 244
1.1.BASISONDERSCHEID ............................................................................... 244
1.2. MATERIE DEELS GEREGIONALISEERD ...................................................... 244
2.WETTELIJK KADER .......................................................................................... 244
2.1. REGIONALE WETGEVING ......................................................................... 244
2.2. FEDERALE WETGEVING ........................................................................... 244
2.3. SAMENWERKINGSAKKOORDEN............................................................... 245
2. RECHT OM TE WERKEN OBV VERBLIJF ............................................................ 245
6
, 3. ARBEIDSMIGRATIE - WERKNEMERS ............................................................... 246
3.1. VRIJSTELLING TOELATING TOT ARBEID ..................................................... 247
3.2. VRIJSTELLING ARBEIDSMARKTONDERZOEK ............................................. 248
3.3. PROCEDURE GECOMBINEERDE VERGUNNING ........................................ 252
3.4. PROCEDURE ARBEIDSKAART EN- VERGUNNING ...................................... 253
3.5. BEROEPSMOGELIJKHEDEN ..................................................................... 253
3.6. VERBLIJFSRECHT .................................................................................... 253
3.7. GECOMBINEERDE VERGUNNING ONBEPAALDE DUUR ............................. 254
4. ARBEIDSMIGRATIE - ZELFSTANDIGE............................................................... 254
4.1. BEROEPSKAART ...................................................................................... 254
DEEL XI: IMMIGRATIE DETENTIE ............................................................................ 257
1.INLEIDING ..................................................................................................... 257
1.1.TERMINOLOGIE ....................................................................................... 257
1.2. OPSLUITING IN GESLOTEN CENTRA: CIJFERS ........................................... 257
2. INTERNATIONAAL EN EUROPEESRECHTELIJK KADER ...................................... 258
2.1. RECHT OP VRIJHEID ................................................................................ 258
2.2. EUROPEES RECHT .................................................................................. 259
3. GEVALLEN .................................................................................................... 261
3.1. BESTUURLIJKE/ ADMINISTRATIEVE AANHOUDING .................................... 261
3.2. AAN DE GRENS ....................................................................................... 263
3.3. IN HET BINNENLAND OF AAN DE GRENS .................................................. 265
4. DUUR ........................................................................................................... 269
4.1.OPSLUITING VAN UNIEBURGERS.............................................................. 269
4.2. REGEERAKKOORD .................................................................................. 270
5. UITVOERINGSMODALITEITEN ........................................................................ 270
5.1. REGIME IN DE GESLOTEN CENTRA ........................................................... 270
5.2. DETENTIE EN KWETSBAARHEID ............................................................... 271
5.3. UITBREIDING GESLOTEN CENTRA ............................................................ 272
5.4. ALTERNATIEVEN VOOR DETENTIE ............................................................ 273
6. OPSLUITING VAN MINDERJARIGEN ................................................................ 273
6.1. NBMV AAN DE GRENS ............................................................................. 275
6.2. GEZINNEN MET MINDERJARIGE KINDEREN AAN DE GRENS ....................... 275
7
, 6.3. GEZINNEN MET MINDERJARIGE KINDEREN IN HET BINNENLAND .............. 275
DEEL XII: RECHTSMIDDELEN ................................................................................ 280
0. WAARBORGEN MET HET OOG OP DE RECHTEN VAN VERDEDIGING ................ 280
0.1. HOORRECHT .......................................................................................... 280
0.2. MOTIVERINGSPLICHT.............................................................................. 280
0.3. VERPLICHTING TOT KENNISGEVING ........................................................ 281
1. RAAD VOOR VREEMDELINGENBETWISTINGEN ............................................... 281
1.1. ALGEMEEN ............................................................................................. 281
1.2. RECHTSPLEGING – GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN ......................... 285
1.3. RECHTSPLEGING – VOLLE RECHTSMACHT............................................... 286
1.4. RECHTSPLEGING - ANNULATIEBEROEP ................................................... 289
1.5. RECENTE EVOLUTIES .............................................................................. 293
2. RAAD VAN STATE........................................................................................... 294
3. RECHTBANKEN VAN GEWONE RECHTERLIJKE MACHT .................................... 294
3.1. BEVOEGDHEID IN VERWANTE MATERIES.................................................. 294
3.2. RECHTSMACHT VAN BURGERLIJKE KORTGEDINGRECHTER ...................... 295
DEEL XIII: TERUGKEER.......................................................................................... 296
0.MENSENRECHTEN......................................................................................... 297
1.VERWIJDERINGSMAATREGELEN ..................................................................... 298
1.1.ALGEMEEN .............................................................................................. 298
1.2. TERUGDRIJVING (AAN DE GRENS) ............................................................ 300
1.3. BVG (KORT VERBLIJF OF ONWETTIG VERBLIJF) .......................................... 301
1.4. BVG AAN DERDELANDER OMV OPENBARE ORDE EN NATIONALE VEILIGHEID
..................................................................................................................... 302
1.5. BVG AAN UNIEBURGERS OMV OPENBARE ORDE EN NATIONALE VEILIGHEID
..................................................................................................................... 303
1.6. BVG (ALGEMEEN) .................................................................................... 303
2.TERUGKEER .................................................................................................. 305
2.1. VRIJWILLIGE TERUGKEER ........................................................................ 307
2.2. GEDWONGEN TERUGKEER (REPATRIËRING) ............................................ 310
3.INREISVERBOD .............................................................................................. 311
3.1. INREISVERBOD VOOR DERDELANDER ..................................................... 311
8
, 3.2. INREISVERBOD VOOR UNIEBURGERS ...................................................... 312
4.IMPACT VAN REGULARISATIE ......................................................................... 312
4.1. POSITIEVE EFFECTEN .............................................................................. 312
4.2. BEPERKINGEN EN LACUNES.................................................................... 313
GASTLES: MIGRATION POLICIES AS AN ELECTORAL PLOY TOO OFTEN BASED ON
MYTHS ................................................................................................................ 314
1.REPRESSION OF MOBILITY FAILS TO IMMOBILISE ............................................ 314
1.1.WE ARE MOBILE....................................................................................... 314
1.2.THE ANTI-IMMIGRATION STRATEGY .......................................................... 314
1.3.UNDERSTANDING THE LOW-WAGE MIGRATION DYNAMICS ...................... 315
2.MIGRANTS PRECARITY IS POLICY-INDUCED ................................................... 315
2.1. MIGRANTS PRECARITY IS CONSTRUCTED ................................................ 315
2.2. MIGRANTS PRECARITY IS POLICY-INDUCED ............................................. 316
2.3. PRECARITY IS BOLSTERED BY IRRESPONSIBLE POLITICAL DISCOURSES ... 316
3.A NEW FRAMEWORK: MOBILITY FACILITATION ................................................ 317
3.1. 2030 SUSTAINABLE DEVELOPMEND AGENDA (2015) ................................ 317
3.2. 2018 GLOBAL COMPACT FOR SAFE, ORDERLY AND REGULAR MIGRATION 318
3.3. REPRESSION WILL STILL BE NEEDED ....................................................... 318
3.4. MOST COMMITMENTS AIM AT REDUCING REPRESSION AGAINST MIGRANTS
BY FACILITATING MOBILITY ............................................................................ 318
4. THE WAY FORWARD: HEARING MIGRANTS VOICES TO DEBUNK MYTHS........... 319
4.1. LISTENING TO ALL LOCAL ACTORS SUPPORTING MIGRANTS .................... 319
4.2. DEVELOPING INTERNATIONAL COOPERATION ......................................... 319
4.3. STRATEGIC PLANNING OF HUMAN MOBILITY ........................................... 319
4.4. SWITCHING TO A HARM-REDUCTION PHILOSOPHY.................................. 320
4.5. AIMING AT FLUID BORDER CROSSINGS ................................................... 320
4.6. DEVELOPING A CULTURE OF HUMAN SECURITY ...................................... 320
4.7. PLAN FOR CLIMATE-CHANGE-INDUCED MIGRATION ................................ 321
PRAKTISCHE OEFENINGEN ASIEL ......................................................................... 322
PRAKTISCHE OEFENINGEN GEZINSHERENIGING .................................................. 327
9
, DEEL I: MIGRATIE IN PERSPECTIEF. CIJFERS,
RECHTSBRONNEN EN ACTOREN
Cluster 1: basisprincipes en contouren van het migratierecht
1. MIGRATIE/MIGRANT? (over wie)
Geen universeel aanvaarde definitie van migratie/migranten
IOM internationale organisatie voor migratie ziet het als een paraplu term, waarbij dat er
iemand weg beweegt van de gewoonlijke verblijfplaats binnen een land of over een
internationale grens = ruime interpretatie
- Aantal juridisch bepaalde categorieën
- Voor internationale studenten geen specifieke regels onder internationaal recht
Grootste bewegingen internationaal vinden eigenlijk plaats binnen het land (bv China
van rurale gebied naar industriezones/stad)
Soorten migratie
Migratie kan zowel internationaal als intern
Als je met al uw papieren in orde bent, een verblijfsrecht of visum hebt bekomen = op
reguliere manier migreren; systeem van controle goed ontwikkelt, het aantal migranten
dat irregulier binnenkomt is relatief beperkt ivgl met grote hoeveelheid mensen regulier
migreren
Als je gedwongen wordt woonplaats te verlaten en je steekt internationale grens over
en beantwoord aan aantal criteria dan wordt dit vluchtelingen genoemd; als je
10
